<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X64n1266">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 1266 禪林寶訓筆說</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 1266 禪林寶訓筆說</title>
			<author>淸 智祥述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>3卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">64</idno>.<idno type="no">1266</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-05-17 13:11:50 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">禪林寶訓筆說</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00044">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00044</charName>
				<mapping cb:dec="983084" type="PUA">U+F002C</mapping>
			<mapping type="unicode">U+459F</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>虻</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[亡/虫]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00155">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00155</charName>
				<mapping cb:dec="983195" type="PUA">U+F009B</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+5190</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[曰/月]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00589">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00589</charName>
				<mapping cb:dec="983629" type="PUA">U+F024D</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3D4E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>澗</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[澗-日+月]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00647">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00647</charName>
				<mapping cb:dec="983687" type="PUA">U+F0287</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+76CB</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>缽</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[犮/皿]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00889">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00889</charName>
				<mapping cb:dec="983929" type="PUA">U+F0379</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3ED4</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[王*垂]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00895">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00895</charName>
				<mapping cb:dec="983935" type="PUA">U+F037F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+259CC</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>寐</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穴/(爿*未)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01321">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01321</charName>
				<mapping cb:dec="984361" type="PUA">U+F0529</mapping>
			<mapping type="unicode">U+478B</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>嚫</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[貝*親]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01366">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01366</charName>
				<mapping cb:dec="984406" type="PUA">U+F0556</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+98F0</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>飯</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[飢-几+(丨/下)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02439">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02439</charName>
				<mapping cb:dec="985479" type="PUA">U+F0987</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>佞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[佞-二+〦]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04138">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04138</charName>
				<mapping cb:dec="987178" type="PUA">U+F102A</mapping>
			<mapping type="unicode">U+34B9</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>顚</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[眞*眞]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04622">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04622</charName>
				<mapping cb:dec="987662" type="PUA">U+F120E</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2B46E</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(厂@墨)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04676">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04676</charName>
				<mapping cb:dec="987716" type="PUA">U+F1244</mapping>
			<mapping type="unicode">U+200D4</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>允</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[ㄠ-ㄙ+?]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04846">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04846</charName>
				<mapping cb:dec="987886" type="PUA">U+F12EE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+342B</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>凶</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[离-禸]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05278">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05278</charName>
				<mapping cb:dec="988318" type="PUA">U+F149E</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7C34</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>虡</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+虡]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05290">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05290</charName>
				<mapping cb:dec="988330" type="PUA">U+F14AA</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+209E7</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>西</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鹵-※+夕]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05315">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05315</charName>
				<mapping cb:dec="988355" type="PUA">U+F14C3</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3E11</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>爨</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[爂-火+焚]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05577">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05577</charName>
				<mapping cb:dec="988617" type="PUA">U+F15C9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2E30E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>胸</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(曷-曰)/月]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05769">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05769</charName>
				<mapping cb:dec="988809" type="PUA">U+F1689</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+2567F</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[示*谷]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05903">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05903</charName>
				<mapping cb:dec="988943" type="PUA">U+F170F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+25A0A</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>寢</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[寢-(宋-木)+穴]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB07055">
				<charName>CBETA CHARACTER CB07055</charName>
				<mapping cb:dec="990095" type="PUA">U+F1B8F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+24A0F</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>瑣</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[瑙-囟+貝]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15097">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15097</charName>
				<mapping cb:dec="998137" type="PUA">U+F3AF9</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9EAB</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>麵</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[麩-夫+丐]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15143">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15143</charName>
				<mapping cb:dec="998183" type="PUA">U+F3B27</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>鷂</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鷂-缶+(工/山)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15156">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15156</charName>
				<mapping cb:dec="998196" type="PUA">U+F3B34</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7891</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>碑</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[石*((白-日+田)/廾)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15210">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15210</charName>
				<mapping cb:dec="998250" type="PUA">U+F3B6A</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>恢</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[懨-猒+火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15325">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15325</charName>
				<mapping cb:dec="998365" type="PUA">U+F3BDD</mapping>
			<mapping type="unicode">U+9013</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>遞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[逅-口+巿]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15435">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15435</charName>
				<mapping cb:dec="998475" type="PUA">U+F3C4B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>飭</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[飭-力+方]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16499">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16499</charName>
				<mapping cb:dec="999539" type="PUA">U+F4073</mapping>
			<mapping type="unicode">U+20A52</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[昃-人+又]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16519">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16519</charName>
				<mapping cb:dec="999559" type="PUA">U+F4087</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>[榭-身+(阿-可)]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2004-08-05T11:41:01">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0618c" n="0618c"/>
<lb ed="X" n="0618c01"/>
<lb ed="X" n="0618c02"/>
<lb ed="X" n="0618c03"/>
<lb ed="X" n="0618c04"/>
<lb ed="X" n="0618c05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 1266-A 禪林寶訓筆說序</cb:mulu><head>No. 1266-A
<lb ed="X" n="0618c06"/><lb ed="R113" n="0609a01"/> 禪林寶訓筆說序</head>
<lb ed="X" n="0618c07"/>
<lb ed="X" n="0618c08"/><lb ed="R113" n="0609a02"/><p xml:id="pX64p0618c0801">寶訓一書。葢古人撫育情深。肝膈語也。作之記之。誠
<lb ed="X" n="0618c09"/><lb ed="R113" n="0609a03"/>不啻嚼食餧嬰。苦心極矣。且三百篇。皆英瑋絕世之
<lb ed="X" n="0618c10"/><lb ed="R113" n="0609a04"/>才。凌跨百代。發纖穠於簡古。寄至味於澹泊。天機暢
<lb ed="X" n="0618c11"/><lb ed="R113" n="0609a05"/>發。語句尋常。而究之。後人行之猶登渺莾。難於措足。
<lb ed="X" n="0618c12"/><lb ed="R113" n="0609a06"/>鮮克有珍之惜之。而心醉神酣者也。予自參學以來。
<lb ed="X" n="0618c13"/><lb ed="R113" n="0609a07"/>讀之<anchor xml:id="nkr_note_add_0618c1301" n="0618c1301"/><anchor xml:id="beg0618c1301" n="0618c1301"/>已<anchor xml:id="end0618c1301"/>四十春秋。如飮醍醐。如餐玅藥。立身接物之
<lb ed="X" n="0618c14"/><lb ed="R113" n="0609a08"/>際。間甞竊取一二言。奉爲典型。雖不能媲美乎前贒。
<lb ed="X" n="0618c15"/><lb ed="R113" n="0609a09"/>亦或者不見。哂於今世。邇來謝事寒巖。萬機鋟削。日
<lb ed="X" n="0618c16"/><lb ed="R113" n="0609a10"/>唯作壁觀僧。擔朽木任。而於是書。置焉弗問。無何爲
<lb ed="X" n="0618c17"/><lb ed="R113" n="0609a11"/>禪者請說。予曰吾老矣。筋倦骨衰。豈堪復如子願耶。
<lb ed="X" n="0618c18"/><lb ed="R113" n="0609a12"/>而請之益堅。却之弗獲。只得強起。命楮頴二子。代爲
<lb ed="X" n="0618c19"/><lb ed="R113" n="0609a13"/>說之。日漬月浸。遂以成帙。命之曰筆說。以是知予縱
<lb ed="X" n="0618c20"/><lb ed="R113" n="0609a14"/>能說。亦有其地。亦有其時。說有間也。唯筆說。不拘時。
<lb ed="X" n="0618c21"/><lb ed="R113" n="0609a15"/>不擇地。續微學於將墜。發玅理於淺近。風柯月渚。語
<lb ed="X" n="0618c22"/><lb ed="R113" n="0609a16"/>遍溪山。要卽古人之言。以達古人之意而<anchor xml:id="nkr_note_add_0618c2201" n="0618c2201"/><anchor xml:id="beg0618c2201" n="0618c2201"/>已<anchor xml:id="end0618c2201"/>。敢曰寄
<lb ed="X" n="0618c23"/><lb ed="R113" n="0609a17"/>茲說於將來。啓蒙迷於未悟也耶。惟祈學者肯綮深
<lb ed="X" n="0618c24"/><lb ed="R113" n="0609a18"/>思。細心窮翫。融古人之言。爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0618c2401" n="0618c2401"/><anchor xml:id="beg0618c2401" n="0618c2401"/>己<anchor xml:id="end0618c2401"/>言。通古人之志。爲己
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0619a" n="0619a"/>
<lb ed="X" n="0619a01"/><lb ed="R113" n="0609b01"/>志。斯則匪惟弗辜前輩。嚼食餧嬰之婆心。而亦不負
<lb ed="X" n="0619a02"/><lb ed="R113" n="0609b02"/>今日。白首靑燈之朽志也<anchor xml:id="nkr_note_add_0619a0201" n="0619a0201"/><anchor xml:id="beg0619a0201" n="0619a0201"/>已<anchor xml:id="end0619a0201"/>。</p>
<lb ed="X" n="0619a03"/><lb ed="R113" n="0609b03"/><p xml:id="pX64p0619a0301">旹</p>
<lb ed="X" n="0619a04"/><lb ed="R113" n="0609b04"/><p xml:id="pX64p0619a0401">康熙歲在丙戌仲夏月退隱叟智祥頻吉聽雲道人
<lb ed="X" n="0619a05"/><lb ed="R113" n="0609b05"/>書於雲峰牧麟堂中</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0619a06"/>
<lb ed="X" n="0619a07"/>
<lb ed="X" n="0619a08"/>
<lb ed="X" n="0619a09"/>
<lb ed="X" n="0619a10"/>
<lb ed="X" n="0619a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">禪林寶訓筆說</cb:mulu><cb:docNumber>No. 1266</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0619a12"/><lb ed="R113" n="0609b07"/><cb:div type="other"><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0619a1201">禪林寶訓序。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0619a13"/><lb ed="R113" n="0609b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0619a1301">禪林寶訓四字。作兩對法喩喩法釋。禪字是法。林
<lb ed="X" n="0619a14"/><lb ed="R113" n="0609b09"/>卽喩也。寶字是喩。訓卽法也。梵語禪那。此云靜慮。
<lb ed="X" n="0619a15"/><lb ed="R113" n="0609b10"/>以寂靜爲義。又云思惟修。所謂禪定者。定對亂言。
<lb ed="X" n="0619a16"/><lb ed="R113" n="0609b11"/>稍亂則非禪矣。林者。多木爲林。譬諸禪師。嘉言善
<lb ed="X" n="0619a17"/><lb ed="R113" n="0609b12"/>行。說非一人。故喩如林也。比此諸老。皆深修禪定
<lb ed="X" n="0619a18"/><lb ed="R113" n="0609b13"/>之人。所集之言甚多。故曰禪林。寶者。有貴重義。世
<lb ed="X" n="0619a19"/><lb ed="R113" n="0609b14"/>人以財帛爲寶。君子以文言爲寶。至人以道德爲
<lb ed="X" n="0619a20"/><lb ed="R113" n="0609b15"/>寶。故先擧喩。使人知先德之文言。字字可珍可惜
<lb ed="X" n="0619a21"/><lb ed="R113" n="0609b16"/>也。訓者。誨也。敎誡也。謂諸禪師之法言。皆訓誨敎
<lb ed="X" n="0619a22"/><lb ed="R113" n="0609b17"/>誡之辭。此四字乃一書之題名。得其名。可以知三
<lb ed="X" n="0619a23"/><lb ed="R113" n="0609b18"/>百篇之義。序者。頭緖也。凡書有序。如衣之有領。網
<lb ed="X" n="0619a24"/><lb ed="R113" n="0610a01"/>之有綱也。又曰序。謂述此一書之原由也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0619b" n="0619b"/>
<lb ed="X" n="0619b01"/><lb ed="R113" n="0610a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0619b0101">寶訓者。昔玅喜竹菴誅茅江西雲門時共集。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0619b02"/><lb ed="R113" n="0610a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0619b0201">此述陳集寶訓之來源也。者字有虗實兩用。此是
<lb ed="X" n="0619b03"/><lb ed="R113" n="0610a04"/>虗用。語助之辭。凡文有者字。所以分別隔異也。昔
<lb ed="X" n="0619b04"/><lb ed="R113" n="0610a05"/>者。往也。前代也。玅喜卽徑山宗杲大慧禪師。寧國
<lb ed="X" n="0619b05"/><lb ed="R113" n="0610a06"/>奚氏子。嗣佛果克勤禪師。竹葊卽溫州龍翔士珪
<lb ed="X" n="0619b06"/><lb ed="R113" n="0610a07"/>禪師。成都史氏子。嗣佛眼淸遠禪師。二師皆南嶽
<lb ed="X" n="0619b07"/><lb ed="R113" n="0610a08"/>下十五世。誅茅。斬艸也。言二師于江西古雲門舊
<lb ed="X" n="0619b08"/><lb ed="R113" n="0610a09"/>址結葊隱居時。共集此書。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0619b09"/><lb ed="R113" n="0610a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0619b0901">予淳熙間遊雲居。得之老僧祖葊。惜其季深蠧損。首
<lb ed="X" n="0619b10"/><lb ed="R113" n="0610a11"/>尾不完。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0619b11"/><lb ed="R113" n="0610a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0619b1101">此方出陳續集之由。予者。我也。淳熙。<name role="" type="person">宋孝宗</name>年號。
<lb ed="X" n="0619b12"/><lb ed="R113" n="0610a13"/>遊。涉歷也。謂我于淳熙間。遊方至江西<name role="" type="person">雲居山</name>。得
<lb ed="X" n="0619b13"/><lb ed="R113" n="0610a14"/>此寶訓於一老僧名祖葊者。卽岳山祖葊主。得法
<lb ed="X" n="0619b14"/><lb ed="R113" n="0610a15"/>于靑原惟信。南岳下十四世。師住衡岳三十載。人
<lb ed="X" n="0619b15"/><lb ed="R113" n="0610a16"/>無知者。有偈曰。小鍋煑菜上蒸<g ref="#CB01366">飰</g>。菜熟<g ref="#CB01366">飰</g>香人正
<lb ed="X" n="0619b16"/><lb ed="R113" n="0610a17"/>饑。一飽饑瘡了無事。明朝依樣畵貓兒。由是衲子
<lb ed="X" n="0619b17"/><lb ed="R113" n="0610a18"/>競相參慕。無盡張公。力挽出世不從。復隱雲居十
<lb ed="X" n="0619b18"/><lb ed="R113" n="0610b01"/>餘載而終。惜者。意有所憐。其字。指物之辭。蠧乃蟲
<lb ed="X" n="0619b19"/><lb ed="R113" n="0610b02"/>名。能食紙。其狀似魚。昔周成王。外國貢表。封于箱
<lb ed="X" n="0619b20"/><lb ed="R113" n="0610b03"/>三載。一日帝命取閱。見蠧篆成福壽字。上大喜。後
<lb ed="X" n="0619b21"/><lb ed="R113" n="0610b04"/>哲頌云。蠧魚元不宿淸波。赴紙橫穿<g ref="#CB05903">𥨊</g>食阿。無意
<lb ed="X" n="0619b22"/><lb ed="R113" n="0610b05"/>成文經御覧。古今書篋惜偏多。謂雖得是書。但恨
<lb ed="X" n="0619b23"/><lb ed="R113" n="0610b06"/>其歷歲深久。爲蠧魚所食。篇章不完。或有前而無
<lb ed="X" n="0619b24"/><lb ed="R113" n="0610b07"/>後。缺失者多。是可惜也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0619c" n="0619c"/>
<lb ed="X" n="0619c01"/><lb ed="R113" n="0610b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0619c0101">後來或見於語錄傳記中。積之十年。僅五十篇餘。仍
<lb ed="X" n="0619c02"/><lb ed="R113" n="0610b09"/>取黃龍。下至佛照簡堂諸老遺語。節葺類三百篇。其
<lb ed="X" n="0619c03"/><lb ed="R113" n="0610b10"/>所得有先後。而不以古今爲詮次。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0619c04"/><lb ed="R113" n="0610b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0619c0401">此序集續次第之所以。後來。是得此書之後。或者。
<lb ed="X" n="0619c05"/><lb ed="R113" n="0610b12"/>不定之辭。密顯眞機曰語。總集衆事曰錄。博載古
<lb ed="X" n="0619c06"/><lb ed="R113" n="0610b13"/>今曰傳。廣誌賢哲曰記。積者。漸漸收積。僅。謂方纔
<lb ed="X" n="0619c07"/><lb ed="R113" n="0610b14"/>也。謂自得此書以來。將首尾不全者。遍討羣集。及
<lb ed="X" n="0619c08"/><lb ed="R113" n="0610b15"/>至十年之中。方纔得五十餘篇而<anchor xml:id="nkr_note_add_0619c0801" n="0619c0801"/><anchor xml:id="beg0619c0801" n="0619c0801"/>已<anchor xml:id="end0619c0801"/>。仍者。復也舊
<lb ed="X" n="0619c09"/><lb ed="R113" n="0610b16"/>也。黃龍寺名。在隆興府。今名南昌。惠南禪師。信州
<lb ed="X" n="0619c10"/><lb ed="R113" n="0610b17"/>張氏子。嗣石霜楚圓禪師。南岳下十一世。下至者。
<lb ed="X" n="0619c11"/><lb ed="R113" n="0610b18"/>謂從十一世至十六世。佛炤卽明州育王寺德光
<lb ed="X" n="0619c12"/><lb ed="R113" n="0611a01"/>拙菴禪師。臨江彭氏子。嗣大慧禪師。簡堂卽國淸
<lb ed="X" n="0619c13"/><lb ed="R113" n="0611a02"/>寺行機禪師。台州楊氏子。嗣護國景元禪師。二師
<lb ed="X" n="0619c14"/><lb ed="R113" n="0611a03"/>皆南嶽下十六世。諸老者。統攝不盡之辭。遺語者。
<lb ed="X" n="0619c15"/><lb ed="R113" n="0611a04"/>人雖往矣。而遺留語句在也。節者。檢制也。葺者。漸
<lb ed="X" n="0619c16"/><lb ed="R113" n="0611a05"/>次修補也。然黃龍簡堂輩。曾爲大慧竹菴二師<anchor xml:id="nkr_note_add_0619c1601" n="0619c1601"/><anchor xml:id="beg0619c1601" n="0619c1601"/>已<anchor xml:id="end0619c1601"/>
<lb ed="X" n="0619c17"/><lb ed="R113" n="0611a06"/>皆收集。因首尾不完。只得仍舊將諸師遺語節制
<lb ed="X" n="0619c18"/><lb ed="R113" n="0611a07"/>而補葺之。竝前五十類之得三百篇。然其所得。非
<lb ed="X" n="0619c19"/><lb ed="R113" n="0611a08"/>一時一處。原有先後。隨得隨錄。故不以往古爲先。
<lb ed="X" n="0619c20"/><lb ed="R113" n="0611a09"/>來今爲後。作詮顯次第耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0619c21"/><lb ed="R113" n="0611a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0619c2101">大槩使學者。削勢利人我。趨道德仁義而<anchor xml:id="nkr_note_add_0619c2101" n="0619c2101"/><anchor xml:id="beg0619c2101" n="0619c2101"/>已<anchor xml:id="end0619c2101"/>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0619c22"/><lb ed="R113" n="0611a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0619c2201">此正出集寶訓之本意。槩者。率也。削者。刪除也。勢。
<lb ed="X" n="0619c23"/><lb ed="R113" n="0611a12"/>威勢。利。財利。人我者。彼此對待之稱。謂集此書之
<lb ed="X" n="0619c24"/><lb ed="R113" n="0611a13"/>本意。原爲要使學者。將威勢財乃人我之心。盡情
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0620a" n="0620a"/>
<lb ed="X" n="0620a01"/><lb ed="R113" n="0611a14"/>刪除。不可留也。道者。乃一切聖凡共由之達道也。
<lb ed="X" n="0620a02"/><lb ed="R113" n="0611a15"/>日用事物當然謂之道。德者。得也。行道有得于心
<lb ed="X" n="0620a03"/><lb ed="R113" n="0611a16"/>謂之德。僧修戒定慧。儒行孝弟忠信。皆謂之德。仁
<lb ed="X" n="0620a04"/><lb ed="R113" n="0611a17"/>者。心之德。愛之理也。義者。心之制。事之宜也。趨者。
<lb ed="X" n="0620a05"/><lb ed="R113" n="0611a18"/>向也。取也。謂前之非理者當除。此之當理者宜取。
<lb ed="X" n="0620a06"/><lb ed="R113" n="0611b01"/>要使學者趨向道德仁義而<anchor xml:id="nkr_note_add_0620a0601" n="0620a0601"/><anchor xml:id="beg0620a0601" n="0620a0601"/>已<anchor xml:id="end0620a0601"/>。而<anchor xml:id="nkr_note_add_0620a0602" n="0620a0602"/><anchor xml:id="beg0620a0602" n="0620a0602"/>已<anchor xml:id="end0620a0602"/>者。結盡無餘
<lb ed="X" n="0620a07"/><lb ed="R113" n="0611b02"/>之意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620a08"/><lb ed="R113" n="0611b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0620a0801">其文理優游平易。無高誕荒邈詭異之迹。實可以助
<lb ed="X" n="0620a09"/><lb ed="R113" n="0611b04"/>入道之遠猷也。且將刊木以廣流傳。必有同志之士
<lb ed="X" n="0620a10"/><lb ed="R113" n="0611b05"/>一見而心許者。予雖老死丘壑。而志願足矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620a11"/><lb ed="R113" n="0611b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0620a1101">此伸明寶訓之文。文。謂文辭。理。卽義理。優游。自如
<lb ed="X" n="0620a12"/><lb ed="R113" n="0611b07"/>之貌。平者。平常。易者。簡易。高者。其言孤危難近。誕
<lb ed="X" n="0620a13"/><lb ed="R113" n="0611b08"/>者。其語誑妄不實。荒者。荒蕪無稽之談。邈者。渺邈
<lb ed="X" n="0620a14"/><lb ed="R113" n="0611b09"/>無措之句。詭者。譎詐之諭。異者。怪異之辭。謂此等
<lb ed="X" n="0620a15"/><lb ed="R113" n="0611b10"/>言辭。本文中不但無其實。求其迹亦不可得。如此
<lb ed="X" n="0620a16"/><lb ed="R113" n="0611b11"/>眞實無妄之訓誨。誠可以助入道之遠猷也。猷者。
<lb ed="X" n="0620a17"/><lb ed="R113" n="0611b12"/>法也。遠猷者。深遠法則也。此序言其効。下明流通
<lb ed="X" n="0620a18"/><lb ed="R113" n="0611b13"/>之意。且者。權且也。且將者。暫欲之辭。刊木。卽鐫板。
<lb ed="X" n="0620a19"/><lb ed="R113" n="0611b14"/>以便廣遠流通。必有者。謂此書旣行。諒必有與我
<lb ed="X" n="0620a20"/><lb ed="R113" n="0611b15"/>同此志者。此人一見。定當心許我也。許者。<g ref="#CB04676">𠃔</g>從之
<lb ed="X" n="0620a21"/><lb ed="R113" n="0611b16"/>義。書旣行。予雖老朽死于丘壑。生平志願得滿足
<lb ed="X" n="0620a22"/><lb ed="R113" n="0611b17"/>矣。丘。土阜之高者。壑者。谷也。坑也。志者。心之所向。
<lb ed="X" n="0620a23"/><lb ed="R113" n="0611b18"/>願者。情之所希。<anchor xml:id="nkr_note_add_0620a2301" n="0620a2301"/><anchor xml:id="beg0620a2301" n="0620a2301"/>已<anchor xml:id="end0620a2301"/>上伸釋序文<anchor xml:id="nkr_note_add_0620a2302" n="0620a2302"/><anchor xml:id="beg0620a2302" n="0620a2302"/>已<anchor xml:id="end0620a2302"/>竟。後出序主名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620a24"/><lb ed="R113" n="0612a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0620a2401">東吳沙門淨善書。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0620b" n="0620b"/>
<lb ed="X" n="0620b01"/><lb ed="R113" n="0612a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0620b0101">古稱三吳。東吳卽蘇州也。沙門梵語。此云勤息。謂
<lb ed="X" n="0620b02"/><lb ed="R113" n="0612a03"/>勤行衆善。息滅諸惡。後學不可單稱先輩之名。當
<lb ed="X" n="0620b03"/><lb ed="R113" n="0612a04"/>曰。上淨下善。卽序主名也。宋時人。蒲姑之高僧。得
<lb ed="X" n="0620b04"/><lb ed="R113" n="0612a05"/>法氏族未詳。書者。舒也。舒布其言。陳于簡牘也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0620b05"/>
<lb ed="X" n="0620b06"/>
<lb ed="X" n="0620b07"/>
<lb ed="X" n="0620b08"/>
<lb ed="X" n="0620b09"/>
<lb ed="X" n="0620b10"/><lb ed="R113" n="0612a07"/><cb:juan fun="open" n="001"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>禪林重刻寶訓筆說卷上</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0620b11"/>
<lb ed="X" n="0620b12"/><lb ed="R113" n="0612a08"/><byline cb:type="author">楚衡雲峯　智祥　述</byline>
<lb ed="X" n="0620b13"/><lb ed="R113" n="0612a09"/><cb:div type="other"><p xml:id="pX64p0620b1301">此篇。誨人道德爲立身之本。尊之美之。最爲急要。
<lb ed="X" n="0620b14"/><lb ed="R113" n="0612a10"/>故此以冠三百篇之首。意有所在也。</p>
<lb ed="X" n="0620b15"/><lb ed="R113" n="0612a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0620b1501">明敎嵩和尙曰。尊莫尊乎道。美莫美乎德。道德之所
<lb ed="X" n="0620b16"/><lb ed="R113" n="0612a12"/>存。雖匹夫非窮也。道德之所不存。雖王天下非通也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620b17"/><lb ed="R113" n="0612a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0620b1701">明敎卽杭州佛日<name role="" type="person">契嵩</name>禪師。字仲靈。自號潛子。藤
<lb ed="X" n="0620b18"/><lb ed="R113" n="0612a14"/>州鐔津李氏子。嗣洞山曉聰禪師。靑原下十世。七
<lb ed="X" n="0620b19"/><lb ed="R113" n="0612a15"/>歲出家。十三得度。十九遊方。常戴觀音像一軸。日
<lb ed="X" n="0620b20"/><lb ed="R113" n="0612a16"/>誦聖號十萬。率以爲常。世間經書。莫不徧覧。作原
<lb ed="X" n="0620b21"/><lb ed="R113" n="0612a17"/>敎論十萬餘言。儒釋之道一貫。以抗韓愈排佛之
<lb ed="X" n="0620b22"/><lb ed="R113" n="0612a18"/>說。知開封府龍圖王公素。<name role="" type="person">歐陽修</name>。程師孟。奏進
<lb ed="X" n="0620b23"/><lb ed="R113" n="0612b01"/>仁宗覽之嘉歎。付編修入藏。曰輔敎篇三卷。賜紫
<lb ed="X" n="0620b24"/><lb ed="R113" n="0612b02"/>衣方袍。明敎之號。和尙是梵語。此云力生。謂因師
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0620c" n="0620c"/>
<lb ed="X" n="0620c01"/><lb ed="R113" n="0612b03"/>之力而得生長法身。又云依學。謂依隨此師。學出
<lb ed="X" n="0620c02"/><lb ed="R113" n="0612b04"/>世法也。曰。語也○此節先明道德存不存之人。尊。
<lb ed="X" n="0620c03"/><lb ed="R113" n="0612b05"/>重也。美。嘉也。道德解見前。謂世間可尊可重。者莫
<lb ed="X" n="0620c04"/><lb ed="R113" n="0612b06"/>有過於道。可嘉可美者。莫有過於德。若人心能存
<lb ed="X" n="0620c05"/><lb ed="R113" n="0612b07"/>道。身能養德。縱居於窮困之中。如匹夫匹婦。不以
<lb ed="X" n="0620c06"/><lb ed="R113" n="0612b08"/>爲苦。故曰非窮。設或道德不修。身心泆蕩。雖貴同
<lb ed="X" n="0620c07"/><lb ed="R113" n="0612b09"/>天子。不以爲榮。故曰非通。匹夫者。窮獨之稱。所謂
<lb ed="X" n="0620c08"/><lb ed="R113" n="0612b10"/>三軍之中可奪帥。匹夫之志不可奪也。三軍者。周
<lb ed="X" n="0620c09"/><lb ed="R113" n="0612b11"/>天子有六軍。一萬二千五百人爲一軍。大國三軍。
<lb ed="X" n="0620c10"/><lb ed="R113" n="0612b12"/>次國二軍。小國一軍。王字去聲。身臨四海曰王。此
<lb ed="X" n="0620c11"/><lb ed="R113" n="0612b13"/>先擧尊崇貧賤兩般。立定有道德無道德爲格式。
<lb ed="X" n="0620c12"/><lb ed="R113" n="0612b14"/>然後出其較論使人不言自化。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620c13"/><lb ed="R113" n="0612b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0620c1301">伯夷叔齊。昔之餓夫也。今以其人而比之。而人皆喜。
<lb ed="X" n="0620c14"/><lb ed="R113" n="0612b16"/>桀紂幽厲。昔之人主也。今以其人而比之。而人皆怒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620c15"/><lb ed="R113" n="0612b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0620c1501">此節引證道德有不有之實。伯夷叔齊。是有道德
<lb ed="X" n="0620c16"/><lb ed="R113" n="0612b18"/>之匹夫。今以之比於人。而人皆歡喜。是喜其有道
<lb ed="X" n="0620c17"/><lb ed="R113" n="0613a01"/>德也。桀紂幽厲。乃無道德之人君。今以之比於人。
<lb ed="X" n="0620c18"/><lb ed="R113" n="0613a02"/>而人皆忿怒。乃怒其無道德也○伯夷叔齊。孤竹
<lb ed="X" n="0620c19"/><lb ed="R113" n="0613a03"/>君之二子也。孤竹卽殷湯所封之邦君。在永平府
<lb ed="X" n="0620c20"/><lb ed="R113" n="0613a04"/>西北十八里。孤竹城。有夷齊廟存焉。姓墨胎氏。名
<lb ed="X" n="0620c21"/><lb ed="R113" n="0613a05"/>初。字子朝。其子伯夷。名允。字公信。季子叔齊。名智。
<lb ed="X" n="0620c22"/><lb ed="R113" n="0613a06"/>字公達。諡曰。伯夷叔齊也。其父將薨。遺命立叔齊。
<lb ed="X" n="0620c23"/><lb ed="R113" n="0613a07"/>齊以天倫爲重。我在位不義。伯夷以父命爲尊。我
<lb ed="X" n="0620c24"/><lb ed="R113" n="0613a08"/>在位不孝。二人俱逃。國人立其仲子爲君。其二人
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0621a" n="0621a"/>
<lb ed="X" n="0621a01"/><lb ed="R113" n="0613a09"/>聞西伯昌善養老。往而歸之。文王卒。武王伐紂。二
<lb ed="X" n="0621a02"/><lb ed="R113" n="0613a10"/>人叩馬首而諫曰。父死不塟。爰及干戈。可謂孝乎。
<lb ed="X" n="0621a03"/><lb ed="R113" n="0613a11"/>以臣弒君。可謂忠乎。左右欲兵之。太公曰。此義人
<lb ed="X" n="0621a04"/><lb ed="R113" n="0613a12"/>也。扶而出之。武王平定。天下宗周。夷齊耻不食周
<lb ed="X" n="0621a05"/><lb ed="R113" n="0613a13"/>粟。遂隱首陽山。卽山西蒲州東南三十里。雷首山
<lb ed="X" n="0621a06"/><lb ed="R113" n="0613a14"/>也。採薇而食。卒之餓死。史咏曰。孤竹夷齊耻戰爭。
<lb ed="X" n="0621a07"/><lb ed="R113" n="0613a15"/>望塵遮道請休兵。首陽山倒爲平地。應始無人說
<lb ed="X" n="0621a08"/><lb ed="R113" n="0613a16"/>姓名○夏桀。名履癸。帝發之子。諡法。賊人多殺曰
<lb ed="X" n="0621a09"/><lb ed="R113" n="0613a17"/>桀。荒婬無道。得施氏女名<anchor xml:id="nkr_note_add_0621a0901" n="0621a0901"/><anchor xml:id="beg0621a0901" n="0621a0901"/>妺<anchor xml:id="end0621a0901"/>喜。作瓊樓瑤臺。極意
<lb ed="X" n="0621a10"/><lb ed="R113" n="0613a18"/>取媚。酒池運船。糟堤可望十里。龍逢以忠諫不從
<lb ed="X" n="0621a11"/><lb ed="R113" n="0613b01"/>而殺。殷湯有德。伊尹佐湯伐桀。桀戰不勝。奔三椶
<lb ed="X" n="0621a12"/><lb ed="R113" n="0613b02"/>國。在山東定陶縣。有三椶亭在焉。湯又從而伐之。
<lb ed="X" n="0621a13"/><lb ed="R113" n="0613b03"/>放桀於南巢而死。在廬州府九十里巢縣。史咏曰。
<lb ed="X" n="0621a14"/><lb ed="R113" n="0613b04"/>頑亂寵<anchor xml:id="nkr_note_add_0621a1401" n="0621a1401"/><anchor xml:id="beg0621a1401" n="0621a1401"/>妺<anchor xml:id="end0621a1401"/>喜。瑤臺翫酒池。九夷不助尅。巢放喪龍
<lb ed="X" n="0621a15"/><lb ed="R113" n="0613b05"/>肢。九夷者。玄菟。樂浪。高麗。滿飭。鳧叟。索當。東屠。倭
<lb ed="X" n="0621a16"/><lb ed="R113" n="0613b06"/>人。天部○商紂名辛。亦名受。帝乙之子。諡法。殘義
<lb ed="X" n="0621a17"/><lb ed="R113" n="0613b07"/>損善曰紂。得蘇氏女名妲<anchor xml:id="nkr_note_add_0621a1701" n="0621a1701"/><anchor xml:id="beg0621a1701" n="0621a1701"/>己<anchor xml:id="end0621a1701"/>。甚寵愛之。設酒池肉
<lb ed="X" n="0621a18"/><lb ed="R113" n="0613b08"/>林。使男女躶形相逐其間。作長夜宮。一百一十日
<lb ed="X" n="0621a19"/><lb ed="R113" n="0613b09"/>爲一晝。用炮烙之刑刳孕。剒涉。造鹿臺七秊而成。
<lb ed="X" n="0621a20"/><lb ed="R113" n="0613b10"/>虐害忠良。臣叔比干。竭忠而諫。遂剖心而死。太師
<lb ed="X" n="0621a21"/><lb ed="R113" n="0613b11"/>箕子。佯狂而爲奴。庶兄微子。爲其亡仁避而去之。
<lb ed="X" n="0621a22"/><lb ed="R113" n="0613b12"/>後武王擧兵伐之。敗登鹿臺蒙頭赴火而死。史咏
<lb ed="X" n="0621a23"/><lb ed="R113" n="0613b13"/>曰。積粟成塵竟不開。誰知拒諫剖英才。武王兵起
<lb ed="X" n="0621a24"/><lb ed="R113" n="0613b14"/>無人敵。遂作商郊一聚<g ref="#CB01926">灰</g>○周幽名宮涅。宣王之
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0621b" n="0621b"/>
<lb ed="X" n="0621b01"/><lb ed="R113" n="0613b15"/>子。諡法。壅遏不通曰幽。殆政虐民。遂致岐山自崩。
<lb ed="X" n="0621b02"/><lb ed="R113" n="0613b16"/>山川水竭。得褒人女名<name role="" type="person">褒姒</name>。以寵之。乃貶申后。竝
<lb ed="X" n="0621b03"/><lb ed="R113" n="0613b17"/>太子宜臼。<name role="" type="person">褒姒</name>不好笑。於驪山擧火。戲媚<name role="" type="person">褒姒</name>之
<lb ed="X" n="0621b04"/><lb ed="R113" n="0613b18"/>笑。驪山在西安府臨潼縣東南三里。後申侯怒。召
<lb ed="X" n="0621b05"/><lb ed="R113" n="0614a01"/>犬戎殺於驪山之下。史咏曰。恃寵多嬌得自由。驪
<lb ed="X" n="0621b06"/><lb ed="R113" n="0614a02"/>山擧火戲諸侯。豈知一笑傾城國。不覺胡塵滿玉
<lb ed="X" n="0621b07"/><lb ed="R113" n="0614a03"/>樓○周厲名胡。夷王之子。諡法。殺戮無辜曰厲。王
<lb ed="X" n="0621b08"/><lb ed="R113" n="0614a04"/>行無道。侈傲暴虐。國人謗之。王使衛巫監謗。但有
<lb ed="X" n="0621b09"/><lb ed="R113" n="0614a05"/>謗者盡殺之。衛。國名。巫。乃神降之男子。召公諫曰。
<lb ed="X" n="0621b10"/><lb ed="R113" n="0614a06"/>塞下之口。遂上之過。恐爲社稷憂。王不聽。國人叛
<lb ed="X" n="0621b11"/><lb ed="R113" n="0614a07"/>之。禍及於王。王乃出奔於彘。彘古邑名。今爲霍州。
<lb ed="X" n="0621b12"/><lb ed="R113" n="0614a08"/>屬平陽府。太子幼。周召二公相和恊。共理國事。故
<lb ed="X" n="0621b13"/><lb ed="R113" n="0614a09"/>稱共和也。小雅二十二篇。皆文武成康之善政。至
<lb ed="X" n="0621b14"/><lb ed="R113" n="0614a10"/>此而盡廢矣。史咏曰。暴惡<g ref="#CB04846">㐫</g>囂喜結戎。忠心數諫
<lb ed="X" n="0621b15"/><lb ed="R113" n="0614a11"/>不爲憂。二公計襲逃乎彘。至死無歸未奠丘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621b16"/><lb ed="R113" n="0614a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0621b1601">是故學者。患道德之不充乎身。不患勢位之不在乎
<lb ed="X" n="0621b17"/><lb ed="R113" n="0614a13"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0621b1701" n="0621b1701"/><anchor xml:id="beg0621b1701" n="0621b1701"/>己<anchor xml:id="end0621b1701"/><note place="inline">鐔津集</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621b18"/><lb ed="R113" n="0614a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0621b1801">此節方是敎人知其所患。是故二字。乃承上二種
<lb ed="X" n="0621b19"/><lb ed="R113" n="0614a15"/>人。見修不修之利害。患者。憂也。如云。以是之故。學
<lb ed="X" n="0621b20"/><lb ed="R113" n="0614a16"/>者當憂道德之不充足於身。不必要憂聲名勢位
<lb ed="X" n="0621b21"/><lb ed="R113" n="0614a17"/>之不在我也△若使道充德備。天龍恭敬。不以爲
<lb ed="X" n="0621b22"/><lb ed="R113" n="0614a18"/>喜。何勢位之可憂。須知道德恒存千古。勢位及身
<lb ed="X" n="0621b23"/><lb ed="R113" n="0614b01"/>而盡。千古重乎。及身重乎。學者于此當猛省深修
<lb ed="X" n="0621b24"/><lb ed="R113" n="0614b02"/>可也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0621c" n="0621c"/>
<lb ed="X" n="0621c01"/><lb ed="R113" n="0614b03"/><p xml:id="pX64p0621c0101">此篇訓人學當辯問。乃可暢發其義理。補益於性
<lb ed="X" n="0621c02"/><lb ed="R113" n="0614b04"/>地也。</p>
<lb ed="X" n="0621c03"/><lb ed="R113" n="0614b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0621c0301">明敎曰。聖賢之學。固非一日之具。日不足。繼之以夜。
<lb ed="X" n="0621c04"/><lb ed="R113" n="0614b06"/>積之歲月。自然可成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621c05"/><lb ed="R113" n="0614b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0621c0501">此節先明積功。靈明洞鑑曰聖。超凡亞聖曰賢。言
<lb ed="X" n="0621c06"/><lb ed="R113" n="0614b08"/>聖賢之學。要知非尋常文字。乃成聖成賢之語也。
<lb ed="X" n="0621c07"/><lb ed="R113" n="0614b09"/>固。本也。謂本不是一日可能具辦。設使日學不足。
<lb ed="X" n="0621c08"/><lb ed="R113" n="0614b10"/>則相繼續之以夜。如是從月至歲。學之不倦。則聖
<lb ed="X" n="0621c09"/><lb ed="R113" n="0614b11"/>賢之至學。自然可能成就也。自然二字。是決定意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621c10"/><lb ed="R113" n="0614b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0621c1001">故曰。學以聚之。問以辯之。斯言。學非辯問。無以發明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621c11"/><lb ed="R113" n="0614b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0621c1101">此節引證學問出易經。經云。君子學以聚之。問以
<lb ed="X" n="0621c12"/><lb ed="R113" n="0614b14"/>辯之。寬以居之。仁以行之。學聚辯問。進業也。寬居
<lb ed="X" n="0621c13"/><lb ed="R113" n="0614b15"/>行仁。修德也。故曰者。昔人曾說之語。師今引以訓
<lb ed="X" n="0621c14"/><lb ed="R113" n="0614b16"/>人。使人知非獨我所言也。斯言者。乃師復擧以曉
<lb ed="X" n="0621c15"/><lb ed="R113" n="0614b17"/>悟學人。斯者。此也。謂古人此語。學必要問。問必要
<lb ed="X" n="0621c16"/><lb ed="R113" n="0614b18"/>辯。若非辯問。則何以能明聖賢之至理。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621c17"/><lb ed="R113" n="0615a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0621c1701">今學者所至。罕有發一言問辯於人者。不知將何以
<lb ed="X" n="0621c18"/><lb ed="R113" n="0615a02"/>裨助性地。成日<anchor xml:id="nkr_note_add_0621c1801" n="0621c1801"/><anchor xml:id="beg0621c1801" n="0621c1801"/>新<anchor xml:id="end0621c1801"/>之益乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621c19"/><lb ed="R113" n="0615a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0621c1901">此節直責學者。不問不辯。正敎人要問要辯也。謂
<lb ed="X" n="0621c20"/><lb ed="R113" n="0615a04"/>古人操學。必問必辯。今之學者凡所到之處。罕者。
<lb ed="X" n="0621c21"/><lb ed="R113" n="0615a05"/>少也。少見有發一言問之辯之於人。此等學人。我
<lb ed="X" n="0621c22"/><lb ed="R113" n="0615a06"/>不知他時中。將何以補助性地。成日新之利益乎。
<lb ed="X" n="0621c23"/><lb ed="R113" n="0615a07"/>裨者。補也。性地者。地有乘載義。能發生萬物。言自
<lb ed="X" n="0621c24"/><lb ed="R113" n="0615a08"/>家心性地上。必假聖學能發生諸有。始得日日增
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0622a" n="0622a"/>
<lb ed="X" n="0622a01"/><lb ed="R113" n="0615a09"/>新。今一言不措。則性地上無一可發。復何利益哉
<lb ed="X" n="0622a02"/><lb ed="R113" n="0615a10"/>○日新出大學。苟日新日日新又日新△學聖賢
<lb ed="X" n="0622a03"/><lb ed="R113" n="0615a11"/>的人。不是常人。必其有聖賢之志。庶可以學得聖
<lb ed="X" n="0622a04"/><lb ed="R113" n="0615a12"/>賢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622a05"/><lb ed="R113" n="0615a13"/><p xml:id="pX64p0622a0501">此篇誡學者除利欲。爲止亂之源也。</p>
<lb ed="X" n="0622a06"/><lb ed="R113" n="0615a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0622a0601">明敎曰。<name role="" type="person">太史公</name>讀孟子。至梁惠王問。何以利吾國。不
<lb ed="X" n="0622a07"/><lb ed="R113" n="0615a15"/>覺置卷。長歎嗟乎。利。誠亂之始也。故夫子罕言利。常
<lb ed="X" n="0622a08"/><lb ed="R113" n="0615a16"/>防其原也。原者。始也。尊崇貧賤。好利之弊。何以別焉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622a09"/><lb ed="R113" n="0615a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0622a0901">此節明利爲衆害之基。<name role="" type="person">太史公</name>姓司馬。名談。爲太
<lb ed="X" n="0622a10"/><lb ed="R113" n="0615a18"/>史令。其子名遷。襲其父職。乃尊其父。故稱公也。西
<lb ed="X" n="0622a11"/><lb ed="R113" n="0615b01"/>漢龍門人。讀者。誦其文。孟子名軻。字子輿。鄒國人。
<lb ed="X" n="0622a12"/><lb ed="R113" n="0615b02"/>作孟子之書七篇。梁惠王魏武侯。名擊。都汴城。改
<lb ed="X" n="0622a13"/><lb ed="R113" n="0615b03"/>稱梁。其子名罃。僭稱王。<anchor xml:id="nkr_note_add_0622a1301" n="0622a1301"/><anchor xml:id="beg0622a1301" n="0622a1301"/>諡<anchor xml:id="end0622a1301"/>曰惠。史記惠王三十五
<lb ed="X" n="0622a14"/><lb ed="R113" n="0615b04"/>年乙酉。齊強梁弱。王立招賢舘。卑禮厚幣廣納良
<lb ed="X" n="0622a15"/><lb ed="R113" n="0615b05"/>才。而孟子至。梁王問曰。叟。不遠千里而來。亦將有
<lb ed="X" n="0622a16"/><lb ed="R113" n="0615b06"/>以利吾國乎。孟子對曰。王何必曰利。亦有仁義而
<lb ed="X" n="0622a17"/><lb ed="R113" n="0615b07"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0622a1701" n="0622a1701"/><anchor xml:id="beg0622a1701" n="0622a1701"/>已<anchor xml:id="end0622a1701"/>。王問意。強兵富國之類。孟子之對。不以富爲利。
<lb ed="X" n="0622a18"/><lb ed="R113" n="0615b08"/>以義爲利也。不覺者。出於無意。置者。放下書卷。要
<lb ed="X" n="0622a19"/><lb ed="R113" n="0615b09"/>知胸中大有感發。長歎者。出其感發之聲。嗟乎。是
<lb ed="X" n="0622a20"/><lb ed="R113" n="0615b10"/>歎辭。謂惠王開口。卽提出箇利字。便是置天下人
<lb ed="X" n="0622a21"/><lb ed="R113" n="0615b11"/>于禍胎也。誠者。實也。實實是亂之根本。次引夫子
<lb ed="X" n="0622a22"/><lb ed="R113" n="0615b12"/>以明之。謂我夫子不多言利者。正見平常隄防維
<lb ed="X" n="0622a23"/><lb ed="R113" n="0615b13"/>謹。恐爲倡亂之本原。何也。夫子所以將此利字常
<lb ed="X" n="0622a24"/><lb ed="R113" n="0615b14"/>時隄防。葢知盡天下人。上至尊崇之天子。下至貧
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0622b" n="0622b"/>
<lb ed="X" n="0622b01"/><lb ed="R113" n="0615b15"/>賤之庶民。尊卑雖別。而好利之弊病。無以別焉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622b02"/><lb ed="R113" n="0615b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0622b0201">夫在公者。取利不公。則法亂。在私者。以欺取利。則事
<lb ed="X" n="0622b03"/><lb ed="R113" n="0615b17"/>亂。事亂則人爭不平。法亂則民怨不服。其悖戾鬬諍。
<lb ed="X" n="0622b04"/><lb ed="R113" n="0615b18"/>不顧死亡者。自此發矣。是不亦利。誠亂之始也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622b05"/><lb ed="R113" n="0616a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0622b0501">此節明上下取利之弊。夫者。承上起下之辭。在公
<lb ed="X" n="0622b06"/><lb ed="R113" n="0616a02"/>者。應上尊崇一輩。取利不公。所令不行。法則亂矣。
<lb ed="X" n="0622b07"/><lb ed="R113" n="0616a03"/>私者。應貧賤一輩。取利以欺。則名分喪失。事則亂
<lb ed="X" n="0622b08"/><lb ed="R113" n="0616a04"/>矣。事若亂。彼此不分。強弱競爭。無所分曉。所以人
<lb ed="X" n="0622b09"/><lb ed="R113" n="0616a05"/>爭不平矣。法若亂。以法凌人。無分曲直。理不能伸。
<lb ed="X" n="0622b10"/><lb ed="R113" n="0616a06"/>所以民怨不服矣。如此上下交亂。雖有法度。民則
<lb ed="X" n="0622b11"/><lb ed="R113" n="0616a07"/>不從。悖。乖也。戾。違也。事無分曉。鬪諍便起。由是人
<lb ed="X" n="0622b12"/><lb ed="R113" n="0616a08"/>之不顧死亡者。皆從此一利字發之矣。是不亦。如
<lb ed="X" n="0622b13"/><lb ed="R113" n="0616a09"/>云豈不是利字。誠亂之始也。至此方纔結還太史
<lb ed="X" n="0622b14"/><lb ed="R113" n="0616a10"/>公歎息之意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622b15"/><lb ed="R113" n="0616a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0622b1501">且聖賢深戒去利。尊先仁義。而後世尙有恃利相欺。
<lb ed="X" n="0622b16"/><lb ed="R113" n="0616a12"/>傷風敗敎者何限。況復公然。張其征利之道而行之。
<lb ed="X" n="0622b17"/><lb ed="R113" n="0616a13"/>欲天下風俗正。而不澆利薄。其可得乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622b18"/><lb ed="R113" n="0616a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0622b1801">此節重提聖賢之語。使人知戒知尊。深戒者。非淺
<lb ed="X" n="0622b19"/><lb ed="R113" n="0616a15"/>也。聖賢戒人去利欲。尊仁義。意非淺淺。而後世不
<lb ed="X" n="0622b20"/><lb ed="R113" n="0616a16"/>惟不遵行戒利存仁之敎。而返恃利以相欺。恃者。
<lb ed="X" n="0622b21"/><lb ed="R113" n="0616a17"/>依賴也。如此者。傷古人之風化。敗聖賢之敎法。何
<lb ed="X" n="0622b22"/><lb ed="R113" n="0616a18"/>限者。不能盡數。言其多也。次又進說一層曰。不特
<lb ed="X" n="0622b23"/><lb ed="R113" n="0616b01"/>此也。更有一種無耻之徒。公然行之。公然者。堂堂
<lb ed="X" n="0622b24"/><lb ed="R113" n="0616b02"/>乎施張其取利之法。而大行之也。張。施也。征。取也。
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0622c" n="0622c"/>
<lb ed="X" n="0622c01"/><lb ed="R113" n="0616b03"/>然要天下風俗正肅。全在禮法。今利途顯。禮法亡。
<lb ed="X" n="0622c02"/><lb ed="R113" n="0616b04"/>而要天下風俗端正。不致澆漓衰薄。斷斷乎不可
<lb ed="X" n="0622c03"/><lb ed="R113" n="0616b05"/>得也。澆者沃也。有浸濕義。薄者不厚也。上化爲風。
<lb ed="X" n="0622c04"/><lb ed="R113" n="0616b06"/>下習爲俗△利。乃迷魂狂藥。不可飮。飮之。殺人無
<lb ed="X" n="0622c05"/><lb ed="R113" n="0616b07"/>疑矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622c06"/><lb ed="R113" n="0616b08"/><p xml:id="pX64p0622c0601">此篇戒學者防惡于未萌。所以遠害也。</p>
<lb ed="X" n="0622c07"/><lb ed="R113" n="0616b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0622c0701">明敎曰。凡人所爲之惡。有有形者。有無形者。無形之
<lb ed="X" n="0622c08"/><lb ed="R113" n="0616b10"/>惡。害人者也。有形之惡。殺人者也。殺人之惡小。害人
<lb ed="X" n="0622c09"/><lb ed="R113" n="0616b11"/>之惡大。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622c10"/><lb ed="R113" n="0616b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0622c1001">此節先出其惡。且學者。安得有殺人害人之惡。爲
<lb ed="X" n="0622c11"/><lb ed="R113" n="0616b13"/>師所戒。然人居凡夫地上。根本無明。念念熏染。觸
<lb ed="X" n="0622c12"/><lb ed="R113" n="0616b14"/>境生情。令人不覺不知一時念起。於人我中生出
<lb ed="X" n="0622c13"/><lb ed="R113" n="0616b15"/>幾多嫉妬貪嗔。搆起是非。喪亡道本。所以說害人
<lb ed="X" n="0622c14"/><lb ed="R113" n="0616b16"/>之惡大也。論云。有形之惡。其來有方。其敵可禦。無
<lb ed="X" n="0622c15"/><lb ed="R113" n="0616b17"/>形之惡。其來不測。其害非細。故所以殺人之惡小。
<lb ed="X" n="0622c16"/><lb ed="R113" n="0616b18"/>害人之惡大。殺以跡言。害以心論。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622c17"/><lb ed="R113" n="0617a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0622c1701">所以游晏中有鴆毒。談笑中有戈矛。堂奧中有虎豹。
<lb ed="X" n="0622c18"/><lb ed="R113" n="0617a02"/>隣巷中有戎狄。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622c19"/><lb ed="R113" n="0617a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0622c1901">此節正明惡事。游晏。乃賓主合歡安靜之筵也。豈
<lb ed="X" n="0622c20"/><lb ed="R113" n="0617a04"/>料食中置毒。令人死不旋踵。廣志云。鴆毒鳥。大如
<lb ed="X" n="0622c21"/><lb ed="R113" n="0617a05"/><g ref="#CB15143">鷂</g>子。頸長八寸紫。綠色。以蛇蠍爲食。雄爲暈。雌名
<lb ed="X" n="0622c22"/><lb ed="R113" n="0617a06"/>陰。其毛入酒則火燄生。以之插鼻中腸斷卽死。惟
<lb ed="X" n="0622c23"/><lb ed="R113" n="0617a07"/>犀牛角可解。談笑出于無意。不覺一語如戈如矛。
<lb ed="X" n="0622c24"/><lb ed="R113" n="0617a08"/>令人吞聲忍氣而不自安也。戈。平頭戟。長六尺六
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0623a" n="0623a"/>
<lb ed="X" n="0623a01"/><lb ed="R113" n="0617a09"/>寸。矛。其形如鈎。長二丈。俱傷人利器也。正房爲堂。
<lb ed="X" n="0623a02"/><lb ed="R113" n="0617a10"/>幽深爲奧。虎豹能食人。堂奧中安有虎豹。此謂能
<lb ed="X" n="0623a03"/><lb ed="R113" n="0617a11"/>設計害人者。有如此也。五家爲隣。二十五家爲巷。
<lb ed="X" n="0623a04"/><lb ed="R113" n="0617a12"/>戎狄者。西戎北狄。此是不存禮法之人。難與同居。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623a05"/><lb ed="R113" n="0617a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0623a0501">自非聖賢。絕之於未萌。防之以禮法。則其爲害也。不
<lb ed="X" n="0623a06"/><lb ed="R113" n="0617a14"/>亦甚乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623a07"/><lb ed="R113" n="0617a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0623a0701">此節方敎人屛惡防害。自非二字是反語。如云。若
<lb ed="X" n="0623a08"/><lb ed="R113" n="0617a16"/>是聖賢自能絕于未萌防以禮法。則無惡念可生。
<lb ed="X" n="0623a09"/><lb ed="R113" n="0617a17"/>故無所害。然今者。汝非聖賢。旣不能絕於未萌。萌
<lb ed="X" n="0623a10"/><lb ed="R113" n="0617a18"/>者草之將芽。又不能防以禮法。倘一念促生。則其
<lb ed="X" n="0623a11"/><lb ed="R113" n="0617b01"/>利害有不勝言者矣。禮法者。天理之節文。人事之
<lb ed="X" n="0623a12"/><lb ed="R113" n="0617b02"/>宜則。法者制度品節也。左傳曰。藏於杳然冥然之
<lb ed="X" n="0623a13"/><lb ed="R113" n="0617b03"/>間。而發於卒然之際。非聖人以禮爲之防。則人之
<lb ed="X" n="0623a14"/><lb ed="R113" n="0617b04"/>類滅久矣△防害遠惡的至訓。明明具載。只是人
<lb ed="X" n="0623a15"/><lb ed="R113" n="0617b05"/>心險極。熟處難忘。戒之哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623a16"/><lb ed="R113" n="0617b06"/><p xml:id="pX64p0623a1601">此篇引義士以愧貪僧。使之自省也。</p>
<lb ed="X" n="0623a17"/><lb ed="R113" n="0617b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0623a1701">明敎曰。大覺璉和尙住育王。因二僧爭施利不<anchor xml:id="nkr_note_add_0623a1701" n="0623a1701"/><anchor xml:id="beg0623a1701" n="0623a1701"/>已<anchor xml:id="end0623a1701"/>。主
<lb ed="X" n="0623a18"/><lb ed="R113" n="0617b08"/>事莫能斷。大覺呼至責之曰。昔包公判開封民有自
<lb ed="X" n="0623a19"/><lb ed="R113" n="0617b09"/>陳以白金百兩寄我者亡矣。今還其家。其子不受。望
<lb ed="X" n="0623a20"/><lb ed="R113" n="0617b10"/>公召其子還之。公歎異。卽召其子語之。其子辭曰。先
<lb ed="X" n="0623a21"/><lb ed="R113" n="0617b11"/>父存日。無白金私寄他室。二人固讓久之。公不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0623a2101" n="0623a2101"/><anchor xml:id="beg0623a2101" n="0623a2101"/>已<anchor xml:id="end0623a2101"/>。
<lb ed="X" n="0623a22"/><lb ed="R113" n="0617b12"/>責付在城寺觀修冥福以薦亡者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623a23"/><lb ed="R113" n="0617b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0623a2301">大覺卽明州育王寺懷璉禪師字器之。福建漳州
<lb ed="X" n="0623a24"/><lb ed="R113" n="0617b14"/>陳氏子。嗣泐潭澄禪師。靑原下十四世○此節先
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0623b" n="0623b"/>
<lb ed="X" n="0623b01"/><lb ed="R113" n="0617b15"/>擧其事。住育王時。因二僧爭財利不止。主事者竟
<lb ed="X" n="0623b02"/><lb ed="R113" n="0617b16"/>莫能判斷。師呼二僧至責之。引往事爲二僧作法。
<lb ed="X" n="0623b03"/><lb ed="R113" n="0617b17"/>包公名拯字希仁。官至御史。天性嚴厲。未甞有笑
<lb ed="X" n="0623b04"/><lb ed="R113" n="0617b18"/>容。知開封府日。有民李覺安。生子名景文年幼。因
<lb ed="X" n="0623b05"/><lb ed="R113" n="0618a01"/>病以白金百兩寄與友人張惠明。覺安終後。惠明
<lb ed="X" n="0623b06"/><lb ed="R113" n="0618a02"/>還金于子。其子不受。一謂受人之寄。必當還之。一
<lb ed="X" n="0623b07"/><lb ed="R113" n="0618a03"/>謂父無所囑。不當受之。惠明卽訴于公。公歎奇異。
<lb ed="X" n="0623b08"/><lb ed="R113" n="0618a04"/>卽召子還金。子固不受。一要還金。一斷不受。公見
<lb ed="X" n="0623b09"/><lb ed="R113" n="0618a05"/>二人如此義勇。不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0623b0901" n="0623b0901"/><anchor xml:id="beg0623b0901" n="0623b0901"/>已<anchor xml:id="end0623b0901"/>將此金責付本城寺觀中
<lb ed="X" n="0623b10"/><lb ed="R113" n="0618a06"/>修齋以薦悼亡者。責。任也。任責於人。而行其事也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623b11"/><lb ed="R113" n="0618a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0623b1101">予目覩其事。且塵勞中人。尙能疎財慕義如此。爾爲
<lb ed="X" n="0623b12"/><lb ed="R113" n="0618a08"/>佛弟子。不識廉耻若是。遂依叢林法擯之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623b13"/><lb ed="R113" n="0618a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0623b1301">此節責僧無耻。曰。此事吾目所覩者。彼塵勞中原
<lb ed="X" n="0623b14"/><lb ed="R113" n="0618a10"/>以財利爲心。尙且能疎其財。而慕其義如此。如此
<lb ed="X" n="0623b15"/><lb ed="R113" n="0618a11"/>二字。是極力稱其有義。你二人剃髮披緇。當行檀
<lb ed="X" n="0623b16"/><lb ed="R113" n="0618a12"/>度。乃佛子也。返要爭財競利。眞不守淸廉。不識羞
<lb ed="X" n="0623b17"/><lb ed="R113" n="0618a13"/>耻之若是。若是二字。是痛責其無耻。理宜依叢林
<lb ed="X" n="0623b18"/><lb ed="R113" n="0618a14"/>古規擯出。不得有汚淸衆也△今之爭錢好利者。
<lb ed="X" n="0623b19"/><lb ed="R113" n="0618a15"/>捧讀之。羞乎否也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623b20"/><lb ed="R113" n="0618a16"/><p xml:id="pX64p0623b2001">此篇。見師家具知人之眼。乃不失衲子有拔萃之
<lb ed="X" n="0623b21"/><lb ed="R113" n="0618a17"/>資也。</p>
<lb ed="X" n="0623b22"/><lb ed="R113" n="0618a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0623b2201">大覺璉和尙初遊廬山。圓通訥禪師一見。直以大器
<lb ed="X" n="0623b23"/><lb ed="R113" n="0618b01"/>期之。或問。何自而知之。訥曰。斯人中正不倚。動靜尊
<lb ed="X" n="0623b24"/><lb ed="R113" n="0618b02"/>嚴。加以道學行誼。言簡盡理。凡人資稟如此。鮮有不
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0623c" n="0623c"/>
<lb ed="X" n="0623c01"/><lb ed="R113" n="0618b03"/>成器者<note place="inline">九峯集</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623c02"/><lb ed="R113" n="0618b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0623c0201">廬山圓通居訥禪師字仲敏。西蜀梓州蹇氏子。嗣
<lb ed="X" n="0623c03"/><lb ed="R113" n="0618b05"/>延慶子榮禪師。靑原下十世。初見大覺。知爲大器。
<lb ed="X" n="0623c04"/><lb ed="R113" n="0618b06"/>一見者。初不相知。纔一見便知爲大法器也。期。限
<lb ed="X" n="0623c05"/><lb ed="R113" n="0618b07"/>也。限定其成事無疑。或問者。設或有人作如此問。
<lb ed="X" n="0623c06"/><lb ed="R113" n="0618b08"/>何故一見便自知也。對曰。此人之資格。中正而不
<lb ed="X" n="0623c07"/><lb ed="R113" n="0618b09"/>倚。中是不偏。正乃不邪。一動一靜。自尊自嚴。此卽
<lb ed="X" n="0623c08"/><lb ed="R113" n="0618b10"/>知其形之奇也。加以內心所存。有道有學。有行有
<lb ed="X" n="0623c09"/><lb ed="R113" n="0618b11"/>誼。凡所發言。辭簡而理盡。此卽知其心之妙也。資
<lb ed="X" n="0623c10"/><lb ed="R113" n="0618b12"/>稟也。二字一義。鮮。少也。大凡人之體性。稟得如此
<lb ed="X" n="0623c11"/><lb ed="R113" n="0618b13"/>人者。少有不成大器者也△知識頂門有眼。識人
<lb ed="X" n="0623c12"/><lb ed="R113" n="0618b14"/>必到極眞極美處。非等閒也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623c13"/><lb ed="R113" n="0618b15"/><p xml:id="pX64p0623c1301">此篇擧賢慧濶達。訓人當法古師今。謹始愼終也。</p>
<lb ed="X" n="0623c14"/><lb ed="R113" n="0618b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0623c1401">仁祖皇祐初。遣銀璫小使。持錄綈尺一書。召圓通訥。
<lb ed="X" n="0623c15"/><lb ed="R113" n="0618b17"/>住孝慈大伽藍。訥稱疾不起。表疏大覺應詔。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623c16"/><lb ed="R113" n="0618b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0623c1601">此節先擧其事。仁祖。宋四帝仁宗也。皇祐卽年號。
<lb ed="X" n="0623c17"/><lb ed="R113" n="0619a01"/>初字。卽皇祐一二年間。遣者。使命也。銀璫耳<g ref="#CB00889">㻔</g>。有
<lb ed="X" n="0623c18"/><lb ed="R113" n="0619a02"/>金玉銀三種。以別等級也。秦漢中以小宦官著銀
<lb ed="X" n="0623c19"/><lb ed="R113" n="0619a03"/>璫右貂。明帝改爲金璫左貂。宮中出入傳命。乃閹
<lb ed="X" n="0623c20"/><lb ed="R113" n="0619a04"/>人也。持者。手賷詔命。綠綈者。綠色書囊也。尺一。漢
<lb ed="X" n="0623c21"/><lb ed="R113" n="0619a05"/>時制尺一之板。以駕詔書。詔。吿也。上命也。孝慈者。
<lb ed="X" n="0623c22"/><lb ed="R113" n="0619a06"/>汴京自唐朝毀寺。至太祖建隆間復興兩街。皆義
<lb ed="X" n="0623c23"/><lb ed="R113" n="0619a07"/>學。銀璫使李<g ref="#CB04676">𠃔</g>寧。奏施汴宅。創立禪席。賜額十方
<lb ed="X" n="0623c24"/><lb ed="R113" n="0619a08"/>淨因禪院。帝留意空宗。詔下三省。定議召有道者
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0624a" n="0624a"/>
<lb ed="X" n="0624a01"/><lb ed="R113" n="0619a09"/>住持。<name role="" type="person">歐陽修</name>。程師孟。奏請圓通訥禪師。<g ref="#CB04676">𠃔</g>寧親持
<lb ed="X" n="0624a02"/><lb ed="R113" n="0619a10"/>詔下江州。訥稱目疾耳背不赴。帝益敬重。聽擧自
<lb ed="X" n="0624a03"/><lb ed="R113" n="0619a11"/>代。訥擧大覺和尙應詔。伽藍梵語。此云衆僧園。卽
<lb ed="X" n="0624a04"/><lb ed="R113" n="0619a12"/>僧衆共居之地。疏者。疏通其不能奉命之情。表者。
<lb ed="X" n="0624a05"/><lb ed="R113" n="0619a13"/>以表上進。擧大覺爲有道。能應天子之詔命也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624a06"/><lb ed="R113" n="0619a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0624a0601">或曰。聖天子旌崇道德。恩被泉石。師何固辭。訥曰。予
<lb ed="X" n="0624a07"/><lb ed="R113" n="0619a15"/>濫廁僧倫。視聽不聰。幸安林下。<g ref="#CB01366">飰</g>蔬飮水。雖佛祖有
<lb ed="X" n="0624a08"/><lb ed="R113" n="0619a16"/>所不爲。況其他耶。先哲有言。大名之下難以久居。予
<lb ed="X" n="0624a09"/><lb ed="R113" n="0619a17"/>平生行知足之計。不以聲利自累。若厭於心。何日而
<lb ed="X" n="0624a10"/><lb ed="R113" n="0619a18"/>足。故東坡甞曰。知安則榮。知足則富。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624a11"/><lb ed="R113" n="0619b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0624a1101">此節出呈其意。或者。假借之稱。旌。欽仰也。崇。敬重
<lb ed="X" n="0624a12"/><lb ed="R113" n="0619b02"/>也。或有人言。今聖天子旌仰崇重吾師之道德。其
<lb ed="X" n="0624a13"/><lb ed="R113" n="0619b03"/>恩澤普被。泉石蒙潤也。師何固辭。固辭者。再三懇
<lb ed="X" n="0624a14"/><lb ed="R113" n="0619b04"/>辭。濫廁。泛雜也。倫者。類也。幸與倖同。不當得而得
<lb ed="X" n="0624a15"/><lb ed="R113" n="0619b05"/>也。<g ref="#CB01366">飰</g>蔬。粗食也。如謂我今爲僧。泛雜于僧類之中。
<lb ed="X" n="0624a16"/><lb ed="R113" n="0619b06"/>又得安於山林。亦僥倖也。時中食其蔬。飮其水。可
<lb ed="X" n="0624a17"/><lb ed="R113" n="0619b07"/>謂千足萬足矣。當此之時。縱敎我作佛作祖。吾亦
<lb ed="X" n="0624a18"/><lb ed="R113" n="0619b08"/>無所好。況爲天子師耶。耶。是吸問之辭。此見胸中
<lb ed="X" n="0624a19"/><lb ed="R113" n="0619b09"/>空洞無物。玉潔氷淸。賢哉師也。又引范蠡語。大名
<lb ed="X" n="0624a20"/><lb ed="R113" n="0619b10"/>之下。難以久居。況我生平所行之事。頭頭皆是知
<lb ed="X" n="0624a21"/><lb ed="R113" n="0619b11"/>足之計。聲名利養。實有累繫於人。我豈以此聲利
<lb ed="X" n="0624a22"/><lb ed="R113" n="0619b12"/>而自累。累者。縈縛也。且世人之貪心。如渴鹿然。何
<lb ed="X" n="0624a23"/><lb ed="R113" n="0619b13"/>有厭足。若欲飽厭於心。終無了日。厭。滿足也。故復
<lb ed="X" n="0624a24"/><lb ed="R113" n="0619b14"/>引東坡語云。知安則榮。知足則富。以完其生平知
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0624b" n="0624b"/>
<lb ed="X" n="0624b01"/><lb ed="R113" n="0619b15"/>足之實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624b02"/><lb ed="R113" n="0619b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0624b0201">避名全節。善始善終。在圓通得之矣<note place="inline">行實</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624b03"/><lb ed="R113" n="0619b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0624b0301">此節方是集書者美師之言。曰。名乃人人之所欲。
<lb ed="X" n="0624b04"/><lb ed="R113" n="0619b18"/>師今避之。可謂德備而節全矣。出家而成美器。善
<lb ed="X" n="0624b05"/><lb ed="R113" n="0620a01"/>始也。道成而保令名。善終也。如斯衆美。在師得之
<lb ed="X" n="0624b06"/><lb ed="R113" n="0620a02"/>矣○東坡姓蘇名軾字子瞻。眉山人。得法於東林
<lb ed="X" n="0624b07"/><lb ed="R113" n="0620a03"/>聰。官至翰林。後築室于黃州城東。因號東坡居士
<lb ed="X" n="0624b08"/><lb ed="R113" n="0620a04"/>△讀之宛然道骨。謦欬猶存。不禁令人羨殺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624b09"/><lb ed="R113" n="0620a05"/><p xml:id="pX64p0624b0901">此篇訓人守節義。毋恃外勢也。</p>
<lb ed="X" n="0624b10"/><lb ed="R113" n="0620a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0624b1001">圓通訥和尙曰。躄者命在杖。失杖則<g ref="#CB04138">㒹</g>。渡者命在舟。
<lb ed="X" n="0624b11"/><lb ed="R113" n="0620a07"/>失舟則溺。凡林下人。自無所守。挾外勢以爲重者。一
<lb ed="X" n="0624b12"/><lb ed="R113" n="0620a08"/>旦失其所挾。皆不能免<g ref="#CB04138">㒹</g>溺之患。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624b13"/><lb ed="R113" n="0620a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0624b1301">躄。跛不能行。顚仆也。溺。淹沒也。借此形容有所挾
<lb ed="X" n="0624b14"/><lb ed="R113" n="0620a10"/>持之意。如跛足者。力全在杖。失杖而行。必顚仆矣。
<lb ed="X" n="0624b15"/><lb ed="R113" n="0620a11"/>渡河者。命全在舟。失舟于水。必淹沒矣。以此而知。
<lb ed="X" n="0624b16"/><lb ed="R113" n="0620a12"/>大凡林下道人。當守節義以自重。不可假權勢以
<lb ed="X" n="0624b17"/><lb ed="R113" n="0620a13"/>御人。挾。扶持也。若一朝業盈福謝。權勢旣失。節義
<lb ed="X" n="0624b18"/><lb ed="R113" n="0620a14"/>不存。其顚其溺。胡能免乎△彼恃勢者。當猛然自
<lb ed="X" n="0624b19"/><lb ed="R113" n="0620a15"/>返。殆至顚溺。悔之何及。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624b20"/><lb ed="R113" n="0620a16"/><p xml:id="pX64p0624b2001">此篇言叢林之興衰。在德不在法也。</p>
<lb ed="X" n="0624b21"/><lb ed="R113" n="0620a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0624b2101">圓通訥曰。昔百丈<name role="" type="person">大智禪師</name>。建叢林立規矩。欲救像
<lb ed="X" n="0624b22"/><lb ed="R113" n="0620a18"/>季不生之弊。曾不知像季學者。盜規矩。以破百丈之
<lb ed="X" n="0624b23"/><lb ed="R113" n="0620b01"/>叢林。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624b24"/><lb ed="R113" n="0620b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0624b2401">江西<name role="" type="person">百丈山</name>懷海<name role="" type="person">大智禪師</name>。福州常樂王氏子。嗣
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0624c" n="0624c"/>
<lb ed="X" n="0624c01"/><lb ed="R113" n="0620b03"/><name role="" type="person">馬祖</name>道一禪師。南嶽下二世○此節明因法致弊。
<lb ed="X" n="0624c02"/><lb ed="R113" n="0620b04"/>建。置也。立。成也。多草爲藂。多木爲林。乃衆僧依止
<lb ed="X" n="0624c03"/><lb ed="R113" n="0620b05"/>之處。棲心修道之所也。圓者爲規。方者爲矩。因之
<lb ed="X" n="0624c04"/><lb ed="R113" n="0620b06"/>以爲模範也。謂百丈建置藂林。立成規矩。意在救
<lb ed="X" n="0624c05"/><lb ed="R113" n="0620b07"/>濟末世人不正之弊病。佛住世爲正法。佛滅像存
<lb ed="X" n="0624c06"/><lb ed="R113" n="0620b08"/>曰像法。季。末世也。縱貪嗔癡。存生滅念。皆不正之
<lb ed="X" n="0624c07"/><lb ed="R113" n="0620b09"/>弊。曾。乃也。盜規矩者。假公濟私。因法作奸也。乃不
<lb ed="X" n="0624c08"/><lb ed="R113" n="0620b10"/>知末世學者。盜取前人之法度。返壞前人之叢林。
<lb ed="X" n="0624c09"/><lb ed="R113" n="0620b11"/>何也。且古人見學者。意縱心狂。難以入道。故藉規
<lb ed="X" n="0624c10"/><lb ed="R113" n="0620b12"/>矩以制伏之。而不知法久弊生。返藉規矩假以制
<lb ed="X" n="0624c11"/><lb ed="R113" n="0620b13"/>貪嗔人我爲名。而實以爲利欲之媒。斯所以叢林
<lb ed="X" n="0624c12"/><lb ed="R113" n="0620b14"/>破矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624c13"/><lb ed="R113" n="0620b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0624c1301">上古之世。雖巢居穴處。人人自律。大智之後。雖高堂
<lb ed="X" n="0624c14"/><lb ed="R113" n="0620b16"/>廣廈。人人自廢。故曰。安危德也。興亡數也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624c15"/><lb ed="R113" n="0620b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0624c1501">此節明古今差別。古者夏則居巢。冬則處穴。彼居
<lb ed="X" n="0624c16"/><lb ed="R113" n="0620b18"/>巢穴者。豈有規矩。而人人自成規矩。故曰自律。律
<lb ed="X" n="0624c17"/><lb ed="R113" n="0621a01"/>條令也。今之人高堂百尺。廣廈千楹。雖有規矩而
<lb ed="X" n="0624c18"/><lb ed="R113" n="0621a02"/>不遵。人人皆縱情恣意。流蕩而忘返。故曰自廢。以
<lb ed="X" n="0624c19"/><lb ed="R113" n="0621a03"/>是而知。人之安危在乎德。事之興替在乎數。數者。
<lb ed="X" n="0624c20"/><lb ed="R113" n="0621a04"/>時也。理數也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624c21"/><lb ed="R113" n="0621a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0624c2101">苟德可將。何必叢林。苟數可憑。曷用規矩<note place="inline">野錄</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624c22"/><lb ed="R113" n="0621a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0624c2201">此方斷定其說。苟。果也。將。持守也。謂學人果能有
<lb ed="X" n="0624c23"/><lb ed="R113" n="0621a07"/>德可持。雖深山窮谷。俱可修行。何必故欲叢林。果
<lb ed="X" n="0624c24"/><lb ed="R113" n="0621a08"/>能達乎理數。則困頓折挫。皆成禮法。又曷必故用
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0625a" n="0625a"/>
<lb ed="X" n="0625a01"/><lb ed="R113" n="0621a09"/>規矩也。曷者。何也。師意在敎人修德明理爲急務。
<lb ed="X" n="0625a02"/><lb ed="R113" n="0621a10"/>非弛廢叢林。蔑視規矩也。學者須知之。譚子化書
<lb ed="X" n="0625a03"/><lb ed="R113" n="0621a11"/>亦云。苟德可將。何必廣粟帛乎。苟數可憑。何必廣
<lb ed="X" n="0625a04"/><lb ed="R113" n="0621a12"/>兵甲乎△自律自廢。誰使之然也。學者宜當自惜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625a05"/><lb ed="R113" n="0621a13"/><p xml:id="pX64p0625a0501">此篇訓學者。居安慮危。始得無終身之虞也。</p>
<lb ed="X" n="0625a06"/><lb ed="R113" n="0621a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0625a0601">圓通謂大覺曰。古聖治心於未萌。防情於未亂。葢豫
<lb ed="X" n="0625a07"/><lb ed="R113" n="0621a15"/>備則無患。所以重門擊柝以待暴客。而取諸豫也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625a08"/><lb ed="R113" n="0621a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0625a0801">此節明豫備無患。謂者。與之言也。先擧古聖者。要
<lb ed="X" n="0625a09"/><lb ed="R113" n="0621a17"/>使人知其取法之正。治心者。修心也。未萌。在一念
<lb ed="X" n="0625a10"/><lb ed="R113" n="0621a18"/>未動之先。若待心念動作。則成妄矣。情是識情。防
<lb ed="X" n="0625a11"/><lb ed="R113" n="0621b01"/>情須在未亂之前。若使識情奔競。則人迷矣。豫先
<lb ed="X" n="0625a12"/><lb ed="R113" n="0621b02"/>也。備是防備。敎豫先防備。則無過患也。次引易經
<lb ed="X" n="0625a13"/><lb ed="R113" n="0621b03"/>雷地豫卦。取象以發明之。䷏震上坤下安和悅樂
<lb ed="X" n="0625a14"/><lb ed="R113" n="0621b04"/>之義。楊氏曰。川途旣通。則暴客至矣。不可不禦之
<lb ed="X" n="0625a15"/><lb ed="R113" n="0621b05"/>以術也。故取諸豫。重門以禦之。擊柝以警之。則暴
<lb ed="X" n="0625a16"/><lb ed="R113" n="0621b06"/>客無自而入矣。二陰在上。重門之象。一陽在下。擊
<lb ed="X" n="0625a17"/><lb ed="R113" n="0621b07"/>柝之象。三陰在內。悅豫之象。柝。斫木爲之。夜行所
<lb ed="X" n="0625a18"/><lb ed="R113" n="0621b08"/>擊也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625a19"/><lb ed="R113" n="0621b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0625a1901">事豫爲之則易。卒爲之固難。古之賢哲。有終身之憂
<lb ed="X" n="0625a20"/><lb ed="R113" n="0621b10"/>而無一朝之患者。誠在於斯<note place="inline">九峰集</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625a21"/><lb ed="R113" n="0621b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0625a2101">此節敎戒謹毋忘。大凡世間一切事業。豫先調攝。
<lb ed="X" n="0625a22"/><lb ed="R113" n="0621b12"/>其行則易。倉卒爲之。事不周矣。哲。卽賢也。謂古來
<lb ed="X" n="0625a23"/><lb ed="R113" n="0621b13"/>哲人智士。無一時一刻而不憂勤惕勵。以自警。故
<lb ed="X" n="0625a24"/><lb ed="R113" n="0621b14"/>所以無卒暴之憂者。由其有先照之智也昃豫備
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0625b" n="0625b"/>
<lb ed="X" n="0625b01"/><lb ed="R113" n="0621b15"/>二字。是甚麼人做得到。文王之日<g ref="#CB16499">𠩒</g>不遑。周公之
<lb ed="X" n="0625b02"/><lb ed="R113" n="0621b16"/>所其無逸。庶幾得之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625b03"/><lb ed="R113" n="0621b17"/><p xml:id="pX64p0625b0301">此篇謂學問是立身之大本。不可不猛力行之也。</p>
<lb ed="X" n="0625b04"/><lb ed="R113" n="0621b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0625b0401">大覺璉和尙曰。玉不琢不成器。人不學不知道。今之
<lb ed="X" n="0625b05"/><lb ed="R113" n="0622a01"/>所以知古。後之所以知先。善者可以爲法。惡者可以
<lb ed="X" n="0625b06"/><lb ed="R113" n="0622a02"/>爲戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625b07"/><lb ed="R113" n="0622a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0625b0701">先擧喩以明。謂如玉在石中。必假雕琢。置而不琢。
<lb ed="X" n="0625b08"/><lb ed="R113" n="0622a04"/>何能成其美器。學者亦然。若不勤學。何能知其妙
<lb ed="X" n="0625b09"/><lb ed="R113" n="0622a05"/>理。如今人能知古人之所到。後人能知先人之所
<lb ed="X" n="0625b10"/><lb ed="R113" n="0622a06"/>行。皆因學識之力也。此二句出<name role="" type="person">韓文公</name>進唐順宗
<lb ed="X" n="0625b11"/><lb ed="R113" n="0622a07"/>表。古之善者。吾當取法。先之不善者。吾當爲戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625b12"/><lb ed="R113" n="0622a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0625b1201">歷觀前輩立身揚名於當世者。鮮不學問而成之矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625b13"/><lb ed="R113" n="0622a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0625b1301">此方敎觀前古。歷觀者。次第而觀。謂你次第著眼
<lb ed="X" n="0625b14"/><lb ed="R113" n="0622a10"/>看從前古人。凡是有卓識操修。播<anchor xml:id="nkr_note_add_0625b1401" n="0625b1401"/><anchor xml:id="beg0625b1401" n="0625b1401"/>揚<anchor xml:id="end0625b1401"/>美名于當代
<lb ed="X" n="0625b15"/><lb ed="R113" n="0622a11"/>者。誰不是。勤勤懇懇。博覧經史。咨詢賢哲。而得成
<lb ed="X" n="0625b16"/><lb ed="R113" n="0622a12"/>就者。故此學者。當勇力深修也△學問二字。不是
<lb ed="X" n="0625b17"/><lb ed="R113" n="0622a13"/>說過便了。其間實有精進不<anchor xml:id="nkr_note_add_0625b1701" n="0625b1701"/><anchor xml:id="beg0625b1701" n="0625b1701"/>已<anchor xml:id="end0625b1701"/>之功。偶得輙止。身
<lb ed="X" n="0625b18"/><lb ed="R113" n="0622a14"/>名何立。學者勉之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625b19"/><lb ed="R113" n="0622a15"/><p xml:id="pX64p0625b1901">此篇是答侍郞孫莘老書。謂三敎本是一體。只因
<lb ed="X" n="0625b20"/><lb ed="R113" n="0622a16"/>人情變故。內起人我。爭競是非。以致斯道云亡矣。</p>
<lb ed="X" n="0625b21"/><lb ed="R113" n="0622a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0625b2101">大覺曰。玅道之理。聖人甞寓之於易。至周衰。先王之
<lb ed="X" n="0625b22"/><lb ed="R113" n="0622a18"/>法壞。禮義亡。然後奇言異術。間出而亂俗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625b23"/><lb ed="R113" n="0622b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0625b2301">此節明立敎有時。道本無名。亦無有相。窮三際徧
<lb ed="X" n="0625b24"/><lb ed="R113" n="0622b02"/>十方。無在不在。加一妙字。始見體不變而用隨緣。
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0625c" n="0625c"/>
<lb ed="X" n="0625c01"/><lb ed="R113" n="0622b03"/>聖不增而凡不減。非生非滅。無去無來。豈不是妙。
<lb ed="X" n="0625c02"/><lb ed="R113" n="0622b04"/>所謂妙道之理。理。卽義也。聖人甞寓之於易。此聖
<lb ed="X" n="0625c03"/><lb ed="R113" n="0622b05"/>人。指伏羲。文王。孔子也。寓。寄也。易卽易經。謂此妙
<lb ed="X" n="0625c04"/><lb ed="R113" n="0622b06"/>道之義理。難於指示。上古諸聖人。只得寄言於易。
<lb ed="X" n="0625c05"/><lb ed="R113" n="0622b07"/>而發揮之。以無極生太極。生二儀。四象。八卦。萬事
<lb ed="X" n="0625c06"/><lb ed="R113" n="0622b08"/>萬法。生死窮通。隱顯之機。無不備具。周衰。謂幽厲
<lb ed="X" n="0625c07"/><lb ed="R113" n="0622b09"/>以後。世道旣衰。法度亦壞。禮義亦亡。正旣衰。而邪
<lb ed="X" n="0625c08"/><lb ed="R113" n="0622b10"/>必顯。故有種種奇怪流言。異端邪術。間出而亂風
<lb ed="X" n="0625c09"/><lb ed="R113" n="0622b11"/>俗。間出者。投間隙而私出也。當此之際。道統幾乎
<lb ed="X" n="0625c10"/><lb ed="R113" n="0622b12"/>危矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625c11"/><lb ed="R113" n="0622b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0625c1101">逮我釋迦入中土。醇以第一義示人。而始末設爲慈
<lb ed="X" n="0625c12"/><lb ed="R113" n="0622b14"/>悲。以化衆生。亦所以趨於時也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625c13"/><lb ed="R113" n="0622b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0625c1301">此節明因時設敎。逮。及也。釋迦梵語。此云能仁。謂
<lb ed="X" n="0625c14"/><lb ed="R113" n="0622b16"/>及我釋迦降誕于中土。卽竺國中印土。佛降生處。
<lb ed="X" n="0625c15"/><lb ed="R113" n="0622b17"/>醇者。純一不雜也。一味以中道爲敎。不落二邊。第
<lb ed="X" n="0625c16"/><lb ed="R113" n="0622b18"/>一義諦者。非二非三之諦理。開發乎人。從始至終。
<lb ed="X" n="0625c17"/><lb ed="R113" n="0623a01"/>所施所設。皆慈悲之道。以敎化衆生也。慈能與樂。
<lb ed="X" n="0625c18"/><lb ed="R113" n="0623a02"/>悲能拔苦。衆生者。衆法相生。卽五蘊四大爲身相。
<lb ed="X" n="0625c19"/><lb ed="R113" n="0623a03"/>六塵緣影爲心相也。趨。向也。謂佛之來。亦所以趨
<lb ed="X" n="0625c20"/><lb ed="R113" n="0623a04"/>向其時。皆有由也。時字當珍。所謂藥因救病出金
<lb ed="X" n="0625c21"/><lb ed="R113" n="0623a05"/>甁之意。此時不出。何時乃出。後以民風分四時。總
<lb ed="X" n="0625c22"/><lb ed="R113" n="0623a06"/>皆歸于冬。意有在也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625c23"/><lb ed="R113" n="0623a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0625c2301">自生民以來。淳朴未散。則三皇之敎簡而素。春也。及
<lb ed="X" n="0625c24"/><lb ed="R113" n="0623a08"/>情竇日鑿。五帝之敎。詳而文。夏也。時與世異。情隨日
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0626a" n="0626a"/>
<lb ed="X" n="0626a01"/><lb ed="R113" n="0623a09"/>遷。故三王之敎密而嚴。秋也。昔商周之誥誓。後世學
<lb ed="X" n="0626a02"/><lb ed="R113" n="0623a10"/>者。故有不能曉。比當時之民。聽之而不違。則俗與今
<lb ed="X" n="0626a03"/><lb ed="R113" n="0623a11"/>如何也。及其弊而爲秦漢也。則無所不至矣。故天下
<lb ed="X" n="0626a04"/><lb ed="R113" n="0623a12"/>有不忍願聞者。於是我佛如來。一推之以性命之理。
<lb ed="X" n="0626a05"/><lb ed="R113" n="0623a13"/>冬也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0626a06"/><lb ed="R113" n="0623a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0626a0601">此節牒明四時。葢自天生蒸民以來。淳朴之質性。
<lb ed="X" n="0626a07"/><lb ed="R113" n="0623a15"/>渾然未漓。故三皇之敎法。簡略而樸素。如天時之
<lb ed="X" n="0626a08"/><lb ed="R113" n="0623a16"/>春。萬物萌伏而未動也。三皇。卽太昊。伏羲氏。炎帝。
<lb ed="X" n="0626a09"/><lb ed="R113" n="0623a17"/>神農氏。黃帝。有熊氏。皇。大也。道大配天。故稱三皇。
<lb ed="X" n="0626a10"/><lb ed="R113" n="0623a18"/>竇。竅穴也。鑿。開發也。如莊子云。七日鑿而渾沌死。
<lb ed="X" n="0626a11"/><lb ed="R113" n="0623b01"/>謂及至人之情竅。隨日開鑿。則事路漸生。故五帝
<lb ed="X" n="0626a12"/><lb ed="R113" n="0623b02"/>之敎法。詳備而文華。如天時之夏。萬物芬敷而茂
<lb ed="X" n="0626a13"/><lb ed="R113" n="0623b03"/>長也。五帝。卽少昊。金天氏。顓頊。高陽氏。帝嚳。高辛
<lb ed="X" n="0626a14"/><lb ed="R113" n="0623b04"/>氏。帝堯。陶唐氏。帝舜。有虞氏。主社稷。安人民。合於
<lb ed="X" n="0626a15"/><lb ed="R113" n="0623b05"/>帝道。故稱五帝。時與世異者。時謂四時。十二時。時
<lb ed="X" n="0626a16"/><lb ed="R113" n="0623b06"/>以近言。三十年爲一世。有過去未來現在。世以遠
<lb ed="X" n="0626a17"/><lb ed="R113" n="0623b07"/>論。謂時更世改。人情亦隨之而遷變。情遷必巧作。
<lb ed="X" n="0626a18"/><lb ed="R113" n="0623b08"/>故三王之敎法。肅密而威嚴。如天時之秋。有肅殺
<lb ed="X" n="0626a19"/><lb ed="R113" n="0623b09"/>之氣也。三王。乃夏禹王。姒姓。殷湯王。子姓。周文王
<lb ed="X" n="0626a20"/><lb ed="R113" n="0623b10"/>姬姓。王者。往也。天下所歸往也。三王之時。九五之
<lb ed="X" n="0626a21"/><lb ed="R113" n="0623b11"/>位。不傳賢而傳子。禮樂文章。刑政法度。至此大備。
<lb ed="X" n="0626a22"/><lb ed="R113" n="0623b12"/>誥者吿也。訴上曰吿。發下曰誥。尙書篇名。如商書
<lb ed="X" n="0626a23"/><lb ed="R113" n="0623b13"/>仲虺之誥。湯誥。周書康誥酒誥。是也。誓者。約也。如
<lb ed="X" n="0626a24"/><lb ed="R113" n="0623b14"/>禹之甘誓。湯誓。周之秦誓。皆盟於諸侯者也。第誥
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0626b" n="0626b"/>
<lb ed="X" n="0626b01"/><lb ed="R113" n="0623b15"/>誓之文。理精而義備。學者有誦習而不能通曉者。
<lb ed="X" n="0626b02"/><lb ed="R113" n="0623b16"/>以今較古。當時之民。淳朴成風。聽其誓約而不敢
<lb ed="X" n="0626b03"/><lb ed="R113" n="0623b17"/>違。以古風比今俗。何其如斯之遠也。及其流弊日
<lb ed="X" n="0626b04"/><lb ed="R113" n="0623b18"/>降。而到嬴秦。劉漢。敗理傷風。無所不爲。如臣弒君。
<lb ed="X" n="0626b05"/><lb ed="R113" n="0624a01"/>子弒父之事。比比皆然。天下賢士傷悲。有不忍願
<lb ed="X" n="0626b06"/><lb ed="R113" n="0624a02"/>聞此無道傷生之事。於是我佛如來。始下生人間。
<lb ed="X" n="0626b07"/><lb ed="R113" n="0624a03"/>敎化衆生。總攝以性命之理。慈悲之道。而化其轉
<lb ed="X" n="0626b08"/><lb ed="R113" n="0624a04"/>邪爲正。轉惡爲善。故云始末設爲慈悲。如天道之
<lb ed="X" n="0626b09"/><lb ed="R113" n="0624a05"/>有冬。收之藏之也。梵語佛陀。此云覺者。有三。謂自
<lb ed="X" n="0626b10"/><lb ed="R113" n="0624a06"/>覺。覺他。覺滿也。如來者。從如實道而來。又如謂本
<lb ed="X" n="0626b11"/><lb ed="R113" n="0624a07"/>覺。來謂始覺。始本不二。故稱如來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0626b12"/><lb ed="R113" n="0624a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0626b1201">天有四時循環。以生成萬物。聖人設敎。迭相扶持。以
<lb ed="X" n="0626b13"/><lb ed="R113" n="0624a09"/>化成天下。亦猶是而<anchor xml:id="nkr_note_add_0626b1301" n="0626b1301"/><anchor xml:id="beg0626b1301" n="0626b1301"/>已<anchor xml:id="end0626b1301"/>矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0626b14"/><lb ed="R113" n="0624a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0626b1401">此節總以發明三敎聖人。互相化成天下之意。天
<lb ed="X" n="0626b15"/><lb ed="R113" n="0624a11"/>有四時循環。環者。周而復始也。如天道之始而終。
<lb ed="X" n="0626b16"/><lb ed="R113" n="0624a12"/>終而始。流行不止。只是要生成萬物而<anchor xml:id="nkr_note_add_0626b1601" n="0626b1601"/><anchor xml:id="beg0626b1601" n="0626b1601"/>已<anchor xml:id="end0626b1601"/>。三敎聖
<lb ed="X" n="0626b17"/><lb ed="R113" n="0624a13"/>人施設敎化。迭相扶持。迭者。<g ref="#CB15325">逓</g>也互也。亦不過作
<lb ed="X" n="0626b18"/><lb ed="R113" n="0624a14"/>之成之。長養人之心性。以風化而成天下也。亦猶
<lb ed="X" n="0626b19"/><lb ed="R113" n="0624a15"/>是者。指天道四時運行而言。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0626b20"/><lb ed="R113" n="0624a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0626b2001">然至其極也。皆不能無弊。弊者迹也。要當有聖賢者。
<lb ed="X" n="0626b21"/><lb ed="R113" n="0624a17"/>世起而救之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0626b22"/><lb ed="R113" n="0624a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0626b2201">此節因莘老。有獨善其身。名而異行。假而非眞之
<lb ed="X" n="0626b23"/><lb ed="R113" n="0624b01"/>問。故又以然字下轉答。究之彼此行道。到極盡處。
<lb ed="X" n="0626b24"/><lb ed="R113" n="0624b02"/>皆不能周全無弊。弊者。迹也。如孔子雖聖。不能格
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0626c" n="0626c"/>
<lb ed="X" n="0626c01"/><lb ed="R113" n="0624b03"/>君之非。周公雖聖。不能律魯之欺。堯舜雖聖。不能
<lb ed="X" n="0626c02"/><lb ed="R113" n="0624b04"/>化其子之善。先聖後聖。其揆一也。道之行不行。乃
<lb ed="X" n="0626c03"/><lb ed="R113" n="0624b05"/>時數使之。以時變責聖人之心。非愚卽狂。但當此
<lb ed="X" n="0626c04"/><lb ed="R113" n="0624b06"/>衰惡之世。必須有大賢至聖。愍物垂慈。興起于濁
<lb ed="X" n="0626c05"/><lb ed="R113" n="0624b07"/>惡海中極力拯濟。則道統庶幾乎可挽矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0626c06"/><lb ed="R113" n="0624b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0626c0601">自秦漢以來。千有餘載。風俗靡靡愈薄。聖人之敎。列
<lb ed="X" n="0626c07"/><lb ed="R113" n="0624b09"/>而鼎立。互相詆訾。大道寥寥莫之返。良可歎也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0626c08"/><lb ed="R113" n="0624b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0626c0801">此節方結成敎同而人異。自秦漢至今千有餘年。
<lb ed="X" n="0626c09"/><lb ed="R113" n="0624b11"/>民風土俗。靡靡愈薄。靡靡。猶漸漸。愈。益也。轉加義。
<lb ed="X" n="0626c10"/><lb ed="R113" n="0624b12"/>謂漸漸轉薄。日益日下矣。聖人之敎法。陳列于世。
<lb ed="X" n="0626c11"/><lb ed="R113" n="0624b13"/>如鼎之三足。缺一不可。今人不惟不互相扶持。而
<lb ed="X" n="0626c12"/><lb ed="R113" n="0624b14"/>返互相詆訾。詆。呵也。訾。毀也。致使妙道之理。轉行
<lb ed="X" n="0626c13"/><lb ed="R113" n="0624b15"/>轉晦。寥寥然往而不返。傷哉惜哉。良可歎也△一
<lb ed="X" n="0626c14"/><lb ed="R113" n="0624b16"/>篇大文字。波浪掀騰。透頂透底。自道源根本。說至
<lb ed="X" n="0626c15"/><lb ed="R113" n="0624b17"/>人情轉變。皆攝歸至道。結以良可歎。是頂門一針。
<lb ed="X" n="0626c16"/><lb ed="R113" n="0624b18"/>立敎伊起死回生。眞玅手也。</p>
<lb ed="X" n="0626c17"/><lb ed="R113" n="0625a01"/><p xml:id="pX64p0626c1701">○附來書△三代以降列聖。相承政通人和。道傳
<lb ed="X" n="0626c18"/><lb ed="R113" n="0625a02"/>統續。不以佛敎未來爲欠。周姬訖籙。更秦換漢憲
<lb ed="X" n="0626c19"/><lb ed="R113" n="0625a03"/>網刑巢。蔽空落野。不以佛敎<anchor xml:id="nkr_note_add_0626c1901" n="0626c1901"/><anchor xml:id="beg0626c1901" n="0626c1901"/>已<anchor xml:id="end0626c1901"/>至而革。四海派分。
<lb ed="X" n="0626c20"/><lb ed="R113" n="0625a04"/>異說捷出。由唐而至五季爲甚。庶務萬機。理亂非
<lb ed="X" n="0626c21"/><lb ed="R113" n="0625a05"/>常。奉佛之敎奚益。間有草衣木食。巖棲<g ref="#CB00589">㵎</g>飮。不過
<lb ed="X" n="0626c22"/><lb ed="R113" n="0625a06"/>獨善其身耳。又有名而異行。假而非眞。敎化未孚。
<lb ed="X" n="0626c23"/><lb ed="R113" n="0625a07"/>弊乃生焉。然師必有辯。佇聞其說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0626c24"/><lb ed="R113" n="0625a08"/><p xml:id="pX64p0626c2401">此篇誨行道者。捐<anchor xml:id="nkr_note_add_0626c2401" n="0626c2401"/><anchor xml:id="beg0626c2401" n="0626c2401"/>己<anchor xml:id="end0626c2401"/>利人。以不貪爲要用也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0627a" n="0627a"/>
<lb ed="X" n="0627a01"/><lb ed="R113" n="0625a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0627a0101">大覺曰。夫爲一方主者。欲行所得之道。而利於人。先
<lb ed="X" n="0627a02"/><lb ed="R113" n="0625a10"/>須克<anchor xml:id="nkr_note_add_0627a0201" n="0627a0201"/><anchor xml:id="beg0627a0201" n="0627a0201"/>己<anchor xml:id="end0627a0201"/>惠物。下心於一切。然後視金帛如糞土。則四
<lb ed="X" n="0627a03"/><lb ed="R113" n="0625a11"/>衆尊而歸之矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0627a04"/><lb ed="R113" n="0625a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0627a0401">一方者。或一省一邑一郡一鄕。總曰一方。主者。乃
<lb ed="X" n="0627a05"/><lb ed="R113" n="0625a13"/>行敎化之主人。所得之道。是昔所參所悟之學。爲
<lb ed="X" n="0627a06"/><lb ed="R113" n="0625a14"/>自利。今欲以斯道覺斯民。是利人。大凡爲他師法
<lb ed="X" n="0627a07"/><lb ed="R113" n="0625a15"/>者。須是模範端正。且先要克除自<anchor xml:id="nkr_note_add_0627a0701" n="0627a0701"/><anchor xml:id="beg0627a0701" n="0627a0701"/>己<anchor xml:id="end0627a0701"/>私心。以專澤
<lb ed="X" n="0627a08"/><lb ed="R113" n="0625a16"/>及人。更要謙下其心。以待一切。然後將錢穀布帛
<lb ed="X" n="0627a09"/><lb ed="R113" n="0625a17"/>輕視如糞土。如此持身接物。則四衆自然尊敬而
<lb ed="X" n="0627a10"/><lb ed="R113" n="0625a18"/>歸服之矣。四衆。出家二衆。在家二衆△通篇只有
<lb ed="X" n="0627a11"/><lb ed="R113" n="0625b01"/>六句。萬卷書意。皆盡於此。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0627a12"/><lb ed="R113" n="0625b02"/><p xml:id="pX64p0627a1201">此篇誡人安不忘危。當深思而不可忽慢也。</p>
<lb ed="X" n="0627a13"/><lb ed="R113" n="0625b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0627a1301">大覺曰。前輩有聰明之資。無安危之慮。如石門聰棲
<lb ed="X" n="0627a14"/><lb ed="R113" n="0625b04"/>賢舜二人者。可爲戒矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0627a15"/><lb ed="R113" n="0625b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0627a1501">此節敎安危須謹○襄州<name role="" type="person">石門寺</name>蘊聰禪師。嗣首
<lb ed="X" n="0627a16"/><lb ed="R113" n="0625b06"/>山念禪師。南嶽下九世。住石門日。甞好積古人墨
<lb ed="X" n="0627a17"/><lb ed="R113" n="0625b07"/>蹟。太守入寺見之。去後使借三次。師不<g ref="#CB04676">𠃔</g>。太守怒
<lb ed="X" n="0627a18"/><lb ed="R113" n="0625b08"/>使擎師重責。師旣歸。衆僧迎於道側首座趨前問
<lb ed="X" n="0627a19"/><lb ed="R113" n="0625b09"/>訊曰。太守無故屈辱和尙師以手指地曰。平地起
<lb ed="X" n="0627a20"/><lb ed="R113" n="0625b10"/>骨堆。隨手湧一堆高三尺。太守聞知。令人削去三
<lb ed="X" n="0627a21"/><lb ed="R113" n="0625b11"/>次。復湧如初。太守懼之。朝夕不悅。不月內全家喪
<lb ed="X" n="0627a22"/><lb ed="R113" n="0625b12"/>于襄州○南康雲居曉舜禪師字老夫。瑞州胡氏
<lb ed="X" n="0627a23"/><lb ed="R113" n="0625b13"/>子。嗣洞山聰禪師。靑原下十世。住廬山棲賢寺。寺
<lb ed="X" n="0627a24"/><lb ed="R113" n="0625b14"/>後多大樹。太守入山見之。意欲伐起公所。師弗之。
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0627b" n="0627b"/>
<lb ed="X" n="0627b01"/><lb ed="R113" n="0625b15"/>後被人挾讐乘隙訐吿。太守捉師苦責。令還俗。民
<lb ed="X" n="0627b02"/><lb ed="R113" n="0625b16"/>其衣。大覺。昔曾入舜之室。故往京都訪之。大覺讓
<lb ed="X" n="0627b03"/><lb ed="R113" n="0625b17"/>舜正<g ref="#CB05903">𥨊</g>。璉居側室。仁宗數詔入內問道。竟不言舜
<lb ed="X" n="0627b04"/><lb ed="R113" n="0625b18"/>事。偶一日聖旨勅淨因<g ref="#CB01366">飰</g>僧。見大覺侍舜甚恭歸
<lb ed="X" n="0627b05"/><lb ed="R113" n="0626a01"/>奏帝召見之。乃歎曰。道韻奇偉。眞山林達士。遂於
<lb ed="X" n="0627b06"/><lb ed="R113" n="0626a02"/>扇書曰。免咎爲僧。復住棲賢。更賜紫衣金鉢。遣使
<lb ed="X" n="0627b07"/><lb ed="R113" n="0626a03"/>送歸。舜罷棲賢日。有二力士。舁轎至<name role="" type="person">羅漢寺</name>前。二
<lb ed="X" n="0627b08"/><lb ed="R113" n="0626a04"/>人相謂曰。今不是我院長老。不須遠送。棄轎而回。
<lb ed="X" n="0627b09"/><lb ed="R113" n="0626a05"/>舜旣再來。令人安撫曰。你當時做得是。但安心不
<lb ed="X" n="0627b10"/><lb ed="R113" n="0626a06"/>必疑懼。入院上堂曰。無端被譖枉遭迍。半載有餘
<lb ed="X" n="0627b11"/><lb ed="R113" n="0626a07"/>作俗人。今日再歸三峽寺。幾多歡喜幾多瞋。今大
<lb ed="X" n="0627b12"/><lb ed="R113" n="0626a08"/>覺擧謂前輩有聰明之資。耳利爲聰。眼利爲明。無
<lb ed="X" n="0627b13"/><lb ed="R113" n="0626a09"/>安不忘危之慮。如石門以不自防忍而罹襄州之
<lb ed="X" n="0627b14"/><lb ed="R113" n="0626a10"/>辱。棲賢以不自調攝而有南康之追。二師豈不是
<lb ed="X" n="0627b15"/><lb ed="R113" n="0626a11"/>天資粹美之人。且有斯失。誠可以爲後人之戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0627b16"/><lb ed="R113" n="0626a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0627b1601">然則人生定業。固難明辯。細詳其原。安得不知其爲
<lb ed="X" n="0627b17"/><lb ed="R113" n="0626a13"/>忽慢不思之過歟。故曰。禍患藏於隱微。發於人之所
<lb ed="X" n="0627b18"/><lb ed="R113" n="0626a14"/>忽。用是觀之。尤宜謹畏。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0627b19"/><lb ed="R113" n="0626a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0627b1901">此節敎須當覺察。然則人生固有定不可迯之夙
<lb ed="X" n="0627b20"/><lb ed="R113" n="0626a16"/>業。本難明辯。細詳審其根原。豈得不是忽意怠慢
<lb ed="X" n="0627b21"/><lb ed="R113" n="0626a17"/>不思不察之過歟。歟。疑辭。謙退而未敢決也。故曰。
<lb ed="X" n="0627b22"/><lb ed="R113" n="0626a18"/>人之禍害憂患。藏于幽隱微細之間。何以發之。發
<lb ed="X" n="0627b23"/><lb ed="R113" n="0626b01"/>于人之一時忽略而不謹也。以二師觀之。愈宜敬
<lb ed="X" n="0627b24"/><lb ed="R113" n="0626b02"/>謹而畏懼之也。尤。愈也△忽慢二字。各有其失。忽
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0627c" n="0627c"/>
<lb ed="X" n="0627c01"/><lb ed="R113" n="0626b03"/>失于心不細。慢失於心不恭處世行事。不可不時
<lb ed="X" n="0627c02"/><lb ed="R113" n="0626b04"/>時戒畏之也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0627c03"/><lb ed="R113" n="0626b05"/><p xml:id="pX64p0627c0301">此篇敎人用情必在平日情至而事自得也。</p>
<lb ed="X" n="0627c04"/><lb ed="R113" n="0626b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0627c0401">雲居舜和尙字老夫。住廬山棲賢日。以郡守槐都官。
<lb ed="X" n="0627c05"/><lb ed="R113" n="0626b07"/>私忿罹橫逆。民其衣。往京都訪大覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0627c06"/><lb ed="R113" n="0626b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0627c0601">此節明因事故訪。雲居在江西南康。稱江左首刹。
<lb ed="X" n="0627c07"/><lb ed="R113" n="0626b09"/>此述師往事。故曰住廬山棲賢日。以因也。因郡守
<lb ed="X" n="0627c08"/><lb ed="R113" n="0626b10"/>槐都官。南康府前有古槐。故稱槐都。私忿。非正法
<lb ed="X" n="0627c09"/><lb ed="R113" n="0626b11"/>也。罹。遭也。橫逆。不順理也。出孟子。民其衣。著民之
<lb ed="X" n="0627c10"/><lb ed="R113" n="0626b12"/>衣。京都。卽帝京。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0627c11"/><lb ed="R113" n="0626b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0627c1101">至。山陽<note place="inline">楚州也</note>阻雪旅邸。一夕有客。擕二僕。破雪而至。
<lb ed="X" n="0627c12"/><lb ed="R113" n="0626b14"/>見老夫如舊識。<anchor xml:id="nkr_note_add_0627c1201" n="0627c1201"/><anchor xml:id="beg0627c1201" n="0627c1201"/>已<anchor xml:id="end0627c1201"/>而易衣拜於前。老夫問之。客曰。昔
<lb ed="X" n="0627c13"/><lb ed="R113" n="0626b15"/>在洞山。隨師荷擔之漢陽。幹僕宋榮也。老夫共語疇
<lb ed="X" n="0627c14"/><lb ed="R113" n="0626b16"/>昔。客嗟歎之久。凌晨備飯。贈白金五兩。仍喚一僕。客
<lb ed="X" n="0627c15"/><lb ed="R113" n="0626b17"/>曰。此兒來往京城數矣。道途間關備悉。師行固無慮
<lb ed="X" n="0627c16"/><lb ed="R113" n="0626b18"/>乎。老夫由是得達輦下。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0627c17"/><lb ed="R113" n="0627a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0627c1701">此節明昔情所遇。路次楚州。阻雪旅邸。旅邸。卽客
<lb ed="X" n="0627c18"/><lb ed="R113" n="0627a02"/>店也。一夕是將暮。又有一客。擕。隨帶。僕。用人也。破
<lb ed="X" n="0627c19"/><lb ed="R113" n="0627a03"/>雪者。帶雪而至。見老夫如故舊相識。<anchor xml:id="nkr_note_add_0627c1901" n="0627c1901"/><anchor xml:id="beg0627c1901" n="0627c1901"/>已<anchor xml:id="end0627c1901"/>而者。不久
<lb ed="X" n="0627c20"/><lb ed="R113" n="0627a04"/>也。乃更換其衣。致禮於老夫之前。老夫因問其致
<lb ed="X" n="0627c21"/><lb ed="R113" n="0627a05"/>敬之故。答曰。昔在洞山。隨師荷行李。之。往也。往漢
<lb ed="X" n="0627c22"/><lb ed="R113" n="0627a06"/>陽。幹辦事務之僕使。姓宋名榮也。疇昔。卽往昔。共
<lb ed="X" n="0627c23"/><lb ed="R113" n="0627a07"/>語往昔之事。罹難之故。客咨嗟歎息不<anchor xml:id="nkr_note_add_0627c2301" n="0627c2301"/><anchor xml:id="beg0627c2301" n="0627c2301"/>已<anchor xml:id="end0627c2301"/>。凌晨。卽
<lb ed="X" n="0627c24"/><lb ed="R113" n="0627a08"/>次早。備<g ref="#CB01366">飰</g>。送路費五兩。仍復喚一僕。客曰。我此子
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0628a" n="0628a"/>
<lb ed="X" n="0628a01"/><lb ed="R113" n="0627a09"/>京城來往數次。道途中所有間關。崎嶇屈轉處。一
<lb ed="X" n="0628a02"/><lb ed="R113" n="0627a10"/>一備知。師此去不必慮也。老夫因此得達輦下。輦。
<lb ed="X" n="0628a03"/><lb ed="R113" n="0627a11"/>是天子所乘之車。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0628a04"/><lb ed="R113" n="0627a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0628a0401">推此益知其二人平昔所存矣<note place="inline">九峰集</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0628a05"/><lb ed="R113" n="0627a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0628a0501">此節結明深情有在。推此者。是集書人推詳此段
<lb ed="X" n="0628a06"/><lb ed="R113" n="0627a14"/>因緣。我固知他二人主賓之情。平時愛惜之私。有
<lb ed="X" n="0628a07"/><lb ed="R113" n="0627a15"/>存乎胸中矣△施恩者。情必至也。人受恩而情存。
<lb ed="X" n="0628a08"/><lb ed="R113" n="0627a16"/>情存。則事無不濟矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0628a09"/><lb ed="R113" n="0627a17"/><p xml:id="pX64p0628a0901">此篇明古人立志堅強。不以老而怠其行也。</p>
<lb ed="X" n="0628a10"/><lb ed="R113" n="0627a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0628a1001">大覺曰。舜老夫賦性簡直。不識權衡貨殖等事。日有
<lb ed="X" n="0628a11"/><lb ed="R113" n="0627b01"/>定課。曾不少易。雖炙燈掃地。皆躬爲之。甞曰。古人有
<lb ed="X" n="0628a12"/><lb ed="R113" n="0627b02"/>一日不作一日不食之戒。予何人也。雖垂老其志益
<lb ed="X" n="0628a13"/><lb ed="R113" n="0627b03"/>堅。或曰。何不使左右人。老夫曰。經涉寒暑。起坐不常。
<lb ed="X" n="0628a14"/><lb ed="R113" n="0627b04"/>不欲勞之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0628a15"/><lb ed="R113" n="0627b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0628a1501">賦稟也。謂老夫生來之性。簡而不繁。直而不曲。權。
<lb ed="X" n="0628a16"/><lb ed="R113" n="0627b06"/>卽秤錘。衡卽秤竿。以財變物日貨。積聚生財日殖。
<lb ed="X" n="0628a17"/><lb ed="R113" n="0627b07"/>如戥秤賣買一切世故俱所不知。每日功夫。俱有
<lb ed="X" n="0628a18"/><lb ed="R113" n="0627b08"/>一定之課計。曾不少改。雖極小事。如然燈掃地。皆
<lb ed="X" n="0628a19"/><lb ed="R113" n="0627b09"/>親自爲之。每常自警。引百丈<name role="" type="person">大智禪師</name>。每日力作
<lb ed="X" n="0628a20"/><lb ed="R113" n="0627b10"/>以償其供。有勸止者。則曰。我無德以勞人。衆不忍
<lb ed="X" n="0628a21"/><lb ed="R113" n="0627b11"/>而藏其作具。徧索不得。遂不食。故有一日不作一
<lb ed="X" n="0628a22"/><lb ed="R113" n="0627b12"/>日不食之語。流播寰宇。古人尙且如此。我何等人。
<lb ed="X" n="0628a23"/><lb ed="R113" n="0627b13"/>敢生懈怠。垂。將也。年雖老而志轉堅。或曰。些細之
<lb ed="X" n="0628a24"/><lb ed="R113" n="0627b14"/>事。何不令左右執侍者爲之。老夫曰。經嚴寒。歷酷
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0628b" n="0628b"/>
<lb ed="X" n="0628b01"/><lb ed="R113" n="0627b15"/>暑。動靜不常。不必煩之△噫。而今人只要寬袍大
<lb ed="X" n="0628b02"/><lb ed="R113" n="0627b16"/>袖。何曾曉得古人置足處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0628b03"/><lb ed="R113" n="0627b17"/><p xml:id="pX64p0628b0301">此篇謂人操守貴眞實。虗妄無所益也。</p>
<lb ed="X" n="0628b04"/><lb ed="R113" n="0627b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0628b0401">舜老夫曰。傳持此道。所貴一切眞實。別邪正去妄情。
<lb ed="X" n="0628b05"/><lb ed="R113" n="0628a01"/>乃治心之實。識因果明罪福。乃操履之實。弘道德接
<lb ed="X" n="0628b06"/><lb ed="R113" n="0628a02"/>方來。乃住持之實。量才能請執事。乃用人之實。察言
<lb ed="X" n="0628b07"/><lb ed="R113" n="0628a03"/>行定可否。乃求賢之實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0628b08"/><lb ed="R113" n="0628a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0628b0801">此節貴一切眞實。代代相承曰傳。拳拳執守曰持。
<lb ed="X" n="0628b09"/><lb ed="R113" n="0628a05"/>此道。卽無上玅道。所貴的貴字最重。一切二字總
<lb ed="X" n="0628b10"/><lb ed="R113" n="0628a06"/>擧。下略開五條。使人知所持守也。眞者不妄。實而
<lb ed="X" n="0628b11"/><lb ed="R113" n="0628a07"/>不虗第一治心者。要先分別邪心正心。虗妄心。邪
<lb ed="X" n="0628b12"/><lb ed="R113" n="0628a08"/>妄者。當遣去之。正直者。當究竟之。此卽治心之眞
<lb ed="X" n="0628b13"/><lb ed="R113" n="0628a09"/>實也。第二操履者。守志不改曰操。所行合理曰履。
<lb ed="X" n="0628b14"/><lb ed="R113" n="0628a10"/>先須知有善惡因果。罪因何致。福由何生。時中敬
<lb ed="X" n="0628b15"/><lb ed="R113" n="0628a11"/>謹不敢錯因果。致罪招愆者滅之。合理生福者爲
<lb ed="X" n="0628b16"/><lb ed="R113" n="0628a12"/>之。此卽操履之眞實也。第三住持者。住法王家。持
<lb ed="X" n="0628b17"/><lb ed="R113" n="0628a13"/>佛法事。必要弘彰聖化。力行道德。持最上之法印。
<lb ed="X" n="0628b18"/><lb ed="R113" n="0628a14"/>惟誠惟確。接四方之學者。不矜不慢。此卽持法之
<lb ed="X" n="0628b19"/><lb ed="R113" n="0628a15"/>眞實也。第四用人者。宜先量度孰有才略。當幹何
<lb ed="X" n="0628b20"/><lb ed="R113" n="0628a16"/>事。孰有力能。當司何執。調和爕理。內外悅豫。此卽
<lb ed="X" n="0628b21"/><lb ed="R113" n="0628a17"/>用人之眞實也。第五求賢者。先須審其言行相應
<lb ed="X" n="0628b22"/><lb ed="R113" n="0628a18"/>否。察其內外如一否。當其可用不可用之間。尤貴
<lb ed="X" n="0628b23"/><lb ed="R113" n="0628b01"/>有先見之明。稍失覺察。利害卽見。此乃求賢之眞
<lb ed="X" n="0628b24"/><lb ed="R113" n="0628b02"/>實也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0628c" n="0628c"/>
<lb ed="X" n="0628c01"/><lb ed="R113" n="0628b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0628c0101">不存其實。徒衒虗名。無益於理。是故人之操履。惟要
<lb ed="X" n="0628c02"/><lb ed="R113" n="0628b04"/>誠實。苟執之不渝。雖夷險可以一致<note place="inline">二事坦然葊集</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0628c03"/><lb ed="R113" n="0628b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0628c0301">此節結一切眞實。前五者大槩言之。至于一切所
<lb ed="X" n="0628c04"/><lb ed="R113" n="0628b06"/>作如不存眞實。徒然賣一虗名。於理何益。衒。彰賣
<lb ed="X" n="0628c05"/><lb ed="R113" n="0628b07"/>也。所以住持人。操守行履。必要眞實。若果能執守
<lb ed="X" n="0628c06"/><lb ed="R113" n="0628b08"/>此眞實二字不變不遷。雖是平夷險阻。皆可同歸
<lb ed="X" n="0628c07"/><lb ed="R113" n="0628b09"/>一轍。無二理也。渝。變也。夷是平夷。險是險阻。致者。
<lb ed="X" n="0628c08"/><lb ed="R113" n="0628b10"/>理也△造得到眞實二字。是佛祖儕類。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0628c09"/><lb ed="R113" n="0628b11"/><p xml:id="pX64p0628c0901">此篇敎人立堅固志。毋懷名利。喪至德也。</p>
<lb ed="X" n="0628c10"/><lb ed="R113" n="0628b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0628c1001">舜老夫謂浮山遠錄公曰。欲究無上玅道。窮則益堅。
<lb ed="X" n="0628c11"/><lb ed="R113" n="0628b13"/>老當益壯。不可循俗。苟竊聲利。自喪至德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0628c12"/><lb ed="R113" n="0628b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0628c1201">此節先明存守至德。舒州浮山法遠圓鑑禪師。鄭
<lb ed="X" n="0628c13"/><lb ed="R113" n="0628b15"/>州王氏子。嗣葉縣省禪師。遠甞與達觀頴。薛大頭
<lb ed="X" n="0628c14"/><lb ed="R113" n="0628b16"/>七八人遊蜀。幾次遭迍。師以智脫之。衆以曉吏事。
<lb ed="X" n="0628c15"/><lb ed="R113" n="0628b17"/>故稱之爲遠錄公。謂學人要研究無上妙道。乃佛
<lb ed="X" n="0628c16"/><lb ed="R113" n="0628b18"/>果也。必須立決定志。身雖窮困。其志須增益而轉
<lb ed="X" n="0628c17"/><lb ed="R113" n="0629a01"/>堅。年雖衰老。其力當增益而轉。壯。切不可順隨流
<lb ed="X" n="0628c18"/><lb ed="R113" n="0629a02"/>俗。苟且希圖聲名利養。自喪大德。循。順也。苟且。不
<lb ed="X" n="0628c19"/><lb ed="R113" n="0629a03"/>正貌。苟容而取安也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0628c20"/><lb ed="R113" n="0629a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0628c2001">夫玉貴潔潤。故丹紫莫能渝其質。松表歲寒。霜雪莫
<lb ed="X" n="0628c21"/><lb ed="R113" n="0629a05"/>能凋其操。是故節義爲天下之大。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0628c22"/><lb ed="R113" n="0629a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0628c2201">此節喩明堅持節義且玉之所貴。在乎潔淨溫潤
<lb ed="X" n="0628c23"/><lb ed="R113" n="0629a07"/>也。玉有七德。謂堅實況仁。不變況義。貴佩況禮。潤
<lb ed="X" n="0628c24"/><lb ed="R113" n="0629a08"/>彩況智。色潔況信。難汚況忠。覩悅況樂。縱以丹砂
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0629a" n="0629a"/>
<lb ed="X" n="0629a01"/><lb ed="R113" n="0629a09"/>硃紫塗之。亦不能染變其素質。表。耐也。松。耐盡寒
<lb ed="X" n="0629a02"/><lb ed="R113" n="0629a10"/>威。故嚴霜重雪。亦不能傷敗其靑英。以此而知。人
<lb ed="X" n="0629a03"/><lb ed="R113" n="0629a11"/>不可無玉質松操之節義。乃天地間至大之要也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629a04"/><lb ed="R113" n="0629a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0629a0401">惟公標致可尙。得不自強。古人云。逸翮獨翔。孤風絕
<lb ed="X" n="0629a05"/><lb ed="R113" n="0629a13"/>侶。宜其然矣<note place="inline">廣錄</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629a06"/><lb ed="R113" n="0629a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0629a0601">此節嘆美囑其自勉。惟。獨也。公指遠錄公。獨公之
<lb ed="X" n="0629a07"/><lb ed="R113" n="0629a15"/>標格品致。可嘉可貴。豈得不自強以立志乎。節義
<lb ed="X" n="0629a08"/><lb ed="R113" n="0629a16"/>謂有節操。而行合乎義理也。標。擧也。言其超卓傑
<lb ed="X" n="0629a09"/><lb ed="R113" n="0629a17"/>立之極也。自強。易云君子之道。終日乾乾而自強
<lb ed="X" n="0629a10"/><lb ed="R113" n="0629a18"/>不息。逸。縱也。翮。羽勁也。古云大鵬展翅。乘六息而
<lb ed="X" n="0629a11"/><lb ed="R113" n="0629b01"/>背負靑天。豈凡鳥能及。宜乎其然也△節義乃聖
<lb ed="X" n="0629a12"/><lb ed="R113" n="0629b02"/>賢根本。佛祖靈苗。學者宜謹守珍惜之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629a13"/><lb ed="R113" n="0629b03"/><p xml:id="pX64p0629a1301">此篇明親師友不可自怠。怠則學無成也。</p>
<lb ed="X" n="0629a14"/><lb ed="R113" n="0629b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0629a1401">浮山遠和尙曰。古人親師擇友。曉夕不敢自怠。至於
<lb ed="X" n="0629a15"/><lb ed="R113" n="0629b05"/>執<g ref="#CB05315">㸑</g>負舂。陸沉賤役。未甞憚勞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629a16"/><lb ed="R113" n="0629b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0629a1601">此節勸人力行。謂上古之求道者。近明師。擇良友。
<lb ed="X" n="0629a17"/><lb ed="R113" n="0629b07"/>朝勤夕惕。不敢自求安逸。<g ref="#CB05315">㸑</g>。是炊<g ref="#CB05315">㸑</g>。取其進火謂
<lb ed="X" n="0629a18"/><lb ed="R113" n="0629b08"/>之<g ref="#CB05315">㸑</g>。取其氣上謂之炊。負舂是搗米。寧與世違而
<lb ed="X" n="0629a19"/><lb ed="R113" n="0629b09"/>不圖顯。著曰陸沉。賤役者。人所差爲。難行之事。謂
<lb ed="X" n="0629a20"/><lb ed="R113" n="0629b10"/>至於執<g ref="#CB05315">㸑</g>負舂。不以爲勞。陸沉賤役。不以爲耻。終
<lb ed="X" n="0629a21"/><lb ed="R113" n="0629b11"/>不敢生怠墮疲厭之心也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629a22"/><lb ed="R113" n="0629b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0629a2201">予在葉縣。備曾試之。然一有顧利害較得失之心。則
<lb ed="X" n="0629a23"/><lb ed="R113" n="0629b13"/>依違姑息。靡所不至。且身旣不正。又安能學道乎<note place="inline">岳
<lb ed="X" n="0629a24"/><lb ed="R113" n="0629b14"/>侍者法語</note>。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0629b" n="0629b"/>
<lb ed="X" n="0629b01"/><lb ed="R113" n="0629b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0629b0101">此節以<anchor xml:id="nkr_note_add_0629b0101" n="0629b0101"/><anchor xml:id="beg0629b0101" n="0629b0101"/>己<anchor xml:id="end0629b0101"/>作證。如此等事。我昔在葉縣參省和尙
<lb ed="X" n="0629b02"/><lb ed="R113" n="0629b16"/>時。備細而曾試之。汝州葉縣廣敎院歸省禪師。冀
<lb ed="X" n="0629b03"/><lb ed="R113" n="0629b17"/>州賈氏子。嗣首山念禪師。南嶽下九世○其住持
<lb ed="X" n="0629b04"/><lb ed="R113" n="0629b18"/>枯淡嚴密。衲子畏之。浮山遠。天衣懷。聞其高風。特
<lb ed="X" n="0629b05"/><lb ed="R113" n="0630a01"/>往參叩。正値雪寒。省呵罵驅逐。將水潑地。衣褥皆
<lb ed="X" n="0629b06"/><lb ed="R113" n="0630a02"/>濕。他僧怒去。<name role="" type="person">惟遠</name>與懷整衣敷具。復坐如故。省到
<lb ed="X" n="0629b07"/><lb ed="R113" n="0630a03"/>呵曰。你更不去。待我打你。遠近前云。某二人數千
<lb ed="X" n="0629b08"/><lb ed="R113" n="0630a04"/>里特來參和尙禪。豈以一杓水潑之便去。省笑曰
<lb ed="X" n="0629b09"/><lb ed="R113" n="0630a05"/>你兩個果來要參禪。<anchor xml:id="nkr_note_add_0629b0901" n="0629b0901"/><anchor xml:id="beg0629b0901" n="0629b0901"/>卻<anchor xml:id="end0629b0901"/>去挂搭。遠充典座。衆苦其
<lb ed="X" n="0629b10"/><lb ed="R113" n="0630a06"/>枯淡。省偶出庄去。遠私取油<g ref="#CB15097">麫</g>作。五味粥方熟。省
<lb ed="X" n="0629b11"/><lb ed="R113" n="0630a07"/>忽歸。粥罷命典座。遠至。省曰汝竊取油<g ref="#CB15097">麫</g>。係盜用
<lb ed="X" n="0629b12"/><lb ed="R113" n="0630a08"/>常住。遠云實取油<g ref="#CB15097">麫</g>。願乞責罰。省令算估衣<g ref="#CB00647">盋</g>還
<lb ed="X" n="0629b13"/><lb ed="R113" n="0630a09"/>訖。更打三十挂杖趕出院。道友勸勉。省不<g ref="#CB04676">𠃔</g>。友曰
<lb ed="X" n="0629b14"/><lb ed="R113" n="0630a10"/>若不容歸。只乞隨衆聽法。省亦不許。省一日出街
<lb ed="X" n="0629b15"/><lb ed="R113" n="0630a11"/>見遠旅邸前立。省曰。此是院門房廊。汝何住此。令
<lb ed="X" n="0629b16"/><lb ed="R113" n="0630a12"/>人追筭店錢。遠無難色。遂持<g ref="#CB00647">盋</g>於市化還之。省歸
<lb ed="X" n="0629b17"/><lb ed="R113" n="0630a13"/>謂衆曰。法遠眞參禪之法器也。遂令歸。上堂對衆
<lb ed="X" n="0629b18"/><lb ed="R113" n="0630a14"/>付衣嗣法焉。謂凡諸逆順境界。一一經歷。若我當
<lb ed="X" n="0629b19"/><lb ed="R113" n="0630a15"/>時有一念顧惜利害之心。較量得失之意。則依違
<lb ed="X" n="0629b20"/><lb ed="R113" n="0630a16"/>之。亦何有所定出小雅。姑息者。苟容取安也。出禮
<lb ed="X" n="0629b21"/><lb ed="R113" n="0630a17"/>記。若如是者。於身旣爾不正。又何能治心。以學道
<lb ed="X" n="0629b22"/><lb ed="R113" n="0630a18"/>乎△者般做處。是第一等人流。學得的是好手。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629b23"/><lb ed="R113" n="0630b01"/><p xml:id="pX64p0629b2301">此篇明學道要在志力堅行。不可疑信相參也。</p>
<lb ed="X" n="0629b24"/><lb ed="R113" n="0630b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0629b2401">遠公曰。夫天地之間。誠有易生之物。使一日暴之十
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0629c" n="0629c"/>
<lb ed="X" n="0629c01"/><lb ed="R113" n="0630b03"/>日寒之。亦未見有能生者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629c02"/><lb ed="R113" n="0630b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0629c0201">此節先譬一暴十寒必不生。先擧世間萬物生長
<lb ed="X" n="0629c03"/><lb ed="R113" n="0630b05"/>者爲譬。誠。實也。謂凡物雖是易於生長者。設使一
<lb ed="X" n="0629c04"/><lb ed="R113" n="0630b06"/>日方得暖氣蒸熏。而又爲十日寒雨浸漬。亦未見
<lb ed="X" n="0629c05"/><lb ed="R113" n="0630b07"/>有能生長者。藉以比學者用功之不恒也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629c06"/><lb ed="R113" n="0630b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0629c0601">無上玅道。昭昭然在於心目之間。故不難見。要在志
<lb ed="X" n="0629c07"/><lb ed="R113" n="0630b09"/>之堅。行之力。坐立可待。其或一日信而十日疑之。朝
<lb ed="X" n="0629c08"/><lb ed="R113" n="0630b10"/>則勤而夕則憚之。豈獨目前難見。予恐終其身而背
<lb ed="X" n="0629c09"/><lb ed="R113" n="0630b11"/>之矣<note place="inline">雲首座書</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629c10"/><lb ed="R113" n="0630b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0629c1001">此節方明一信十疑必不悟。無上妙道。昭昭。卽了
<lb ed="X" n="0629c11"/><lb ed="R113" n="0630b13"/>然也。了了然在於六根門頭。放光動地。有何難見。
<lb ed="X" n="0629c12"/><lb ed="R113" n="0630b14"/>然雖要在立志堅卓。如生鐵橛相似。行之勇猛。如
<lb ed="X" n="0629c13"/><lb ed="R113" n="0630b15"/>與萬人敵一般。如此管取立地搆去。其或一日方
<lb ed="X" n="0629c14"/><lb ed="R113" n="0630b16"/>有信力而行。且又有十日疑而不行。早起方纔勤
<lb ed="X" n="0629c15"/><lb ed="R113" n="0630b17"/>力而作之。至夜則又畏憚而止之。如是求道。不獨
<lb ed="X" n="0629c16"/><lb ed="R113" n="0630b18"/>目前難得成辦。予恐盡此一生背馳不得見矣△
<lb ed="X" n="0629c17"/><lb ed="R113" n="0631a01"/>膏肓之針。起死之藥。俱在勤字中收。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629c18"/><lb ed="R113" n="0631a02"/><p xml:id="pX64p0629c1801">此篇明住持人凡事取捨。宜當細審也。</p>
<lb ed="X" n="0629c19"/><lb ed="R113" n="0631a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0629c1901">遠公曰。住持之要。莫先審取捨。取捨之極定於內。安
<lb ed="X" n="0629c20"/><lb ed="R113" n="0631a04"/>危之萌定於外矣。然安非一日之安。危非一日之危。
<lb ed="X" n="0629c21"/><lb ed="R113" n="0631a05"/>皆從積漸。不可不察。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629c22"/><lb ed="R113" n="0631a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0629c2201">此節擧其大槩。謂爲住持之緊要。莫先於審察其
<lb ed="X" n="0629c23"/><lb ed="R113" n="0631a07"/>取捨。看何者爲急務。此宜該取。何者爲無益。此宜
<lb ed="X" n="0629c24"/><lb ed="R113" n="0631a08"/>當捨。取捨之籌極定於胸中。則安危之萌芽卽定
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0630a" n="0630a"/>
<lb ed="X" n="0630a01"/><lb ed="R113" n="0631a09"/>於外矣。然致人之安非一日能安。致人之危亦非
<lb ed="X" n="0630a02"/><lb ed="R113" n="0631a10"/>一日便危。咸從積累漸浸。久之方發。斯不可不察
<lb ed="X" n="0630a03"/><lb ed="R113" n="0631a11"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630a04"/><lb ed="R113" n="0631a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0630a0401">以道德住持積道德。以禮義住持積禮義。以刻剝住
<lb ed="X" n="0630a05"/><lb ed="R113" n="0631a13"/>持積怨恨。怨恨積。則中外離背。禮義積。則中外和悅。
<lb ed="X" n="0630a06"/><lb ed="R113" n="0631a14"/>道德積。則中外感服。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630a07"/><lb ed="R113" n="0631a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0630a0701">此節細分利害。葢所察者有三焉。若常時我以道
<lb ed="X" n="0630a08"/><lb ed="R113" n="0631a16"/>德行住持事。則所積之人。皆能修道德矣。我以禮
<lb ed="X" n="0630a09"/><lb ed="R113" n="0631a17"/>義行住持事。則所積之人。皆能行禮義矣。若我刻
<lb ed="X" n="0630a10"/><lb ed="R113" n="0631a18"/>苦衆利。剝削賢良。則人人口出惡言。胸含毒意。積
<lb ed="X" n="0630a11"/><lb ed="R113" n="0631b01"/>成怨恨矣。怨恨旣積。則內外無不生離散背逆之
<lb ed="X" n="0630a12"/><lb ed="R113" n="0631b02"/>心。中以近言。外以遠論。禮義旣積。則內外無不和
<lb ed="X" n="0630a13"/><lb ed="R113" n="0631b03"/>悅。道德旣積。則內外無不感服。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630a14"/><lb ed="R113" n="0631b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0630a1401">是故道德禮義洽。則中外樂。刻剝怨恨極。則中外哀。
<lb ed="X" n="0630a15"/><lb ed="R113" n="0631b05"/>夫哀樂之感。禍福斯應矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630a16"/><lb ed="R113" n="0631b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0630a1601">此節結成禍福。是故道德禮義周遍於一方。則內
<lb ed="X" n="0630a17"/><lb ed="R113" n="0631b07"/>外歡樂。洽。霑濡周遍也。若使刻苦剝削人到至極
<lb ed="X" n="0630a18"/><lb ed="R113" n="0631b08"/>處則內外哀傷。哀則禍生。樂必福至。夫哀樂感于
<lb ed="X" n="0630a19"/><lb ed="R113" n="0631b09"/>內。則禍福應於外矣△人情取捨。是大關鍵。若不
<lb ed="X" n="0630a20"/><lb ed="R113" n="0631b10"/>審察。未免不<g ref="#CB04138">㒹</g>倒苦樂也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630a21"/><lb ed="R113" n="0631b11"/><p xml:id="pX64p0630a2101">此篇言住持之要有三不可缺一而廢道也。</p>
<lb ed="X" n="0630a22"/><lb ed="R113" n="0631b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0630a2201">遠公曰。住持有三要。曰仁曰明曰勇。仁者。行道德興
<lb ed="X" n="0630a23"/><lb ed="R113" n="0631b13"/>敎化。安上下悅往來。明者。遵禮義識安危。察賢愚辯
<lb ed="X" n="0630a24"/><lb ed="R113" n="0631b14"/>是非。勇者。事果決斷不疑。姦必除<g ref="#CB02439">佞</g>必去。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0630b" n="0630b"/>
<lb ed="X" n="0630b01"/><lb ed="R113" n="0631b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0630b0101">此節先擧三要。仁明勇。<name role="" type="person">司馬光</name>諫仁宗表。仁者純
<lb ed="X" n="0630b02"/><lb ed="R113" n="0631b16"/>乎天理。無一毫私欲也明者燭物理辯是非。無一
<lb ed="X" n="0630b03"/><lb ed="R113" n="0631b17"/>事之疑惑也。勇者見義必爲聞善必遷。無一念之
<lb ed="X" n="0630b04"/><lb ed="R113" n="0631b18"/>退怯也。謂爲住持者。必先存乎仁。有仁則可以行
<lb ed="X" n="0630b05"/><lb ed="R113" n="0632a01"/>持道德。興揚敎化。敎化者躬行於上。風動於下。使
<lb ed="X" n="0630b06"/><lb ed="R113" n="0632a02"/>人變化氣質也。安撫上下。悅樂往來。此第一件緊
<lb ed="X" n="0630b07"/><lb ed="R113" n="0632a03"/>要也。次則必要明。能洞燭乎物理。無一事一物之
<lb ed="X" n="0630b08"/><lb ed="R113" n="0632a04"/>或蔽。則能遵行禮義。審識安危。辯察愚賢。分別是
<lb ed="X" n="0630b09"/><lb ed="R113" n="0632a05"/>非。是第二件緊要也。復而又要勇。能見義必爲。見
<lb ed="X" n="0630b10"/><lb ed="R113" n="0632a06"/>善必遷。毫無退怯。則能作事果敢。剖斷不疑。知姦
<lb ed="X" n="0630b11"/><lb ed="R113" n="0632a07"/>必除。知<g ref="#CB02439">佞</g>必去。是第三件緊要也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630b12"/><lb ed="R113" n="0632a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0630b1201">仁而不明。如有田不畊。明而不勇。如有苗不耘。勇而
<lb ed="X" n="0630b13"/><lb ed="R113" n="0632a09"/>不仁。猶知刈而不知種。三者備。則叢林興。缺一則衰。
<lb ed="X" n="0630b14"/><lb ed="R113" n="0632a10"/>缺二則危。三者無一。則住持之道廢矣<note place="inline">二事與淨因臻和尙書</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630b15"/><lb ed="R113" n="0632a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0630b1501">此節明不可缺。若但有其仁而無明。如世人有田
<lb ed="X" n="0630b16"/><lb ed="R113" n="0632a12"/>而不能耕。良可惜也。然仁明雖具。而無勇以繼之
<lb ed="X" n="0630b17"/><lb ed="R113" n="0632a13"/>亦如世人田雖<anchor xml:id="nkr_note_add_0630b1701" n="0630b1701"/><anchor xml:id="beg0630b1701" n="0630b1701"/>已<anchor xml:id="end0630b1701"/>種。而不能耘鋤。無所得也。若有
<lb ed="X" n="0630b18"/><lb ed="R113" n="0632a14"/>明有勇而無仁以先之。又如世人但知收穫而不
<lb ed="X" n="0630b19"/><lb ed="R113" n="0632a15"/>知下種。必無益也。刈。割也。以是觀之。三者必不可
<lb ed="X" n="0630b20"/><lb ed="R113" n="0632a16"/>缺。若住持人。三者全備。則叢林必興。缺一叢林必
<lb ed="X" n="0630b21"/><lb ed="R113" n="0632a17"/>衰。缺二叢林必危。若三者俱缺。佛法必至掃地。叢
<lb ed="X" n="0630b22"/><lb ed="R113" n="0632a18"/>林自見寥落矣△且看世出世做漢子的。誰不有
<lb ed="X" n="0630b23"/><lb ed="R113" n="0632b01"/>此。缺一如車脫轄也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630b24"/><lb ed="R113" n="0632b02"/><p xml:id="pX64p0630b2401">此篇言住持以擇賢愚爲要。賢愚分。則法道自顯
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0630c" n="0630c"/>
<lb ed="X" n="0630c01"/><lb ed="R113" n="0632b03"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0630c02"/><lb ed="R113" n="0632b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0630c0201">遠公曰。智愚賢不肖。如水火不同器。寒暑不同時。葢
<lb ed="X" n="0630c03"/><lb ed="R113" n="0632b05"/>素分也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630c04"/><lb ed="R113" n="0632b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0630c0401">此節擧智愚本自生成。智者。稟淸和之氣。生人才
<lb ed="X" n="0630c05"/><lb ed="R113" n="0632b07"/>識明敏。愚者。稟昏濁之氣。生人頑蠢無知。賢者。稟
<lb ed="X" n="0630c06"/><lb ed="R113" n="0632b08"/>和煦之氣。生人慈儉溫良。不肖者。稟乖謬之氣。生
<lb ed="X" n="0630c07"/><lb ed="R113" n="0632b09"/>人凶險姦邪。四者如明暗相傾。薰蕕不竝。決然之
<lb ed="X" n="0630c08"/><lb ed="R113" n="0632b10"/>理。故喩如水火不同器。寒暑不同時。此葢平素之
<lb ed="X" n="0630c09"/><lb ed="R113" n="0632b11"/>分定也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630c10"/><lb ed="R113" n="0632b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0630c1001">賢智之士。醇懿端厚。以道德仁義是謀。發言行事。惟
<lb ed="X" n="0630c11"/><lb ed="R113" n="0632b13"/>恐不合人情。不通物理。不肖之者。姦險詐<g ref="#CB02439">佞</g>。矜<anchor xml:id="nkr_note_add_0630c1101" n="0630c1101"/><anchor xml:id="beg0630c1101" n="0630c1101"/>己<anchor xml:id="end0630c1101"/>逞
<lb ed="X" n="0630c12"/><lb ed="R113" n="0632b14"/>能。嗜慾苟利。一切不顧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630c13"/><lb ed="R113" n="0632b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0630c1301">此節明賢愚品類逈別。葢賢智之士。生來性分。醇
<lb ed="X" n="0630c14"/><lb ed="R113" n="0632b16"/>和懿美端莊厚重。所謀所趨者。道德仁義。時而發
<lb ed="X" n="0630c15"/><lb ed="R113" n="0632b17"/>言。時而行事。唯恐與衆人心性不合。與事物道理
<lb ed="X" n="0630c16"/><lb ed="R113" n="0632b18"/>不通。兢兢業業。以任道爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0630c1601" n="0630c1601"/><anchor xml:id="beg0630c1601" n="0630c1601"/>己<anchor xml:id="end0630c1601"/>心。彼愚不肖之人。一
<lb ed="X" n="0630c17"/><lb ed="R113" n="0633a01"/>味姦邪險僞。欺詐<anchor xml:id="nkr_note_add_0630c1701" n="0630c1701"/><anchor xml:id="beg0630c1701" n="0630c1701"/>諂<anchor xml:id="end0630c1701"/><g ref="#CB02439">佞</g>。發言如同聖賢。行事宛爾
<lb ed="X" n="0630c18"/><lb ed="R113" n="0633a02"/>鬼魅。矜<anchor xml:id="nkr_note_add_0630c1801" n="0630c1801"/><anchor xml:id="beg0630c1801" n="0630c1801"/>己<anchor xml:id="end0630c1801"/>自負。逞能自高。貪嗜私慾。苟取財利。無
<lb ed="X" n="0630c19"/><lb ed="R113" n="0633a03"/>所不爲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630c20"/><lb ed="R113" n="0633a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0630c2001">故禪林得賢者。道德修綱紀立。遂成法席。廁一不肖
<lb ed="X" n="0630c21"/><lb ed="R113" n="0633a05"/>者在其間。攪羣亂衆。中外不安。雖大智禮法。縱有何
<lb ed="X" n="0630c22"/><lb ed="R113" n="0633a06"/>用。智愚賢不肖優劣如此。爾烏得不擇焉<note place="inline">惠力芳和尙書</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630c23"/><lb ed="R113" n="0633a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0630c2301">此節結成優劣當擇。所以禪林下得一賢者。則道
<lb ed="X" n="0630c24"/><lb ed="R113" n="0633a08"/>德可修。綱紀自立。總繩曰綱。衆目曰紀。致令規矩
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0631a" n="0631a"/>
<lb ed="X" n="0631a01"/><lb ed="R113" n="0633a09"/>整齊。法社必盛矣。廁者。雜也。若其間雜著箇不肖
<lb ed="X" n="0631a02"/><lb ed="R113" n="0633a10"/>者。在衆人之中。則攪擾叢林惑亂大衆。一院不安
<lb ed="X" n="0631a03"/><lb ed="R113" n="0633a11"/>雖有大智之規矩禮法。亦無所用。何也。由無廉耻
<lb ed="X" n="0631a04"/><lb ed="R113" n="0633a12"/>不可治也。且智與賢是一種。愚不省是一種。此兩
<lb ed="X" n="0631a05"/><lb ed="R113" n="0633a13"/>種勝劣利害。皎然如此。爾何得不致力揀擇焉優
<lb ed="X" n="0631a06"/><lb ed="R113" n="0633a14"/>勝也。劣。弱也。烏。何也△性本無二。習之有異。人胡
<lb ed="X" n="0631a07"/><lb ed="R113" n="0633a15"/>其不自省也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0631a08"/><lb ed="R113" n="0633a16"/><p xml:id="pX64p0631a0801">此篇誡人情不可滯塞。情通而道行乎其間也。</p>
<lb ed="X" n="0631a09"/><lb ed="R113" n="0633a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0631a0901">遠公曰。住持居上。當謙恭以接下。執事在下。要盡情
<lb ed="X" n="0631a10"/><lb ed="R113" n="0633a18"/>以奉上。上下旣和。則住持之道通矣。居上者驕倨自
<lb ed="X" n="0631a11"/><lb ed="R113" n="0633b01"/>尊。在下者怠慢自疎。上下之情不通。則住持之道塞
<lb ed="X" n="0631a12"/><lb ed="R113" n="0633b02"/>矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0631a13"/><lb ed="R113" n="0633b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0631a1301">此節先標情之通塞。謂住持之位。本常居上。時中
<lb ed="X" n="0631a14"/><lb ed="R113" n="0633b04"/>須要謙和恭謹。以接納於人。爲執事者。本當居下。
<lb ed="X" n="0631a15"/><lb ed="R113" n="0633b05"/>時中必要盡情致敬。以承奉于上。如此上能謙和。
<lb ed="X" n="0631a16"/><lb ed="R113" n="0633b06"/>下能承奉。則住持之法道自流通矣。設若在上者。
<lb ed="X" n="0631a17"/><lb ed="R113" n="0633b07"/>驕侈倨傲以自尊。則在下之人。必然怠墯輕慢而
<lb ed="X" n="0631a18"/><lb ed="R113" n="0633b08"/>自疎遠。上下之人情旣爾不通。則住持之道法必
<lb ed="X" n="0631a19"/><lb ed="R113" n="0633b09"/>滯塞矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0631a20"/><lb ed="R113" n="0633b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0631a2001">古德住持。閒暇無事。與學者從容議論。靡所不至。由
<lb ed="X" n="0631a21"/><lb ed="R113" n="0633b11"/>是一言半句。載於傳記。逮今稱之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0631a22"/><lb ed="R113" n="0633b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0631a2201">此節方明情通之故。故又引古之通情者以明之。
<lb ed="X" n="0631a23"/><lb ed="R113" n="0633b13"/>試看古來有道德之師。閑暇無事。必謙光接物。常
<lb ed="X" n="0631a24"/><lb ed="R113" n="0633b14"/>與可語之學者。從容議論。從容者。和緩而不迫。議
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0631b" n="0631b"/>
<lb ed="X" n="0631b01"/><lb ed="R113" n="0633b15"/>者。評定古今之事宜。論辯也。有所不明而辯柝之。
<lb ed="X" n="0631b02"/><lb ed="R113" n="0633b16"/>或論辯古人公案。或品評賢德機語。世法佛法。無
<lb ed="X" n="0631b03"/><lb ed="R113" n="0633b17"/>所不到。偶爾師資機語相契合乎至理。或一言或
<lb ed="X" n="0631b04"/><lb ed="R113" n="0633b18"/>半句。言雖少而語意奇。必當載於傳記。古今稱之
<lb ed="X" n="0631b05"/><lb ed="R113" n="0634a01"/>也。如太陽問梁山。如何是無相道場。山指大士像
<lb ed="X" n="0631b06"/><lb ed="R113" n="0634a02"/>曰。此是<name role="" type="person">吳道子</name>畵的。陽擬進語。山曰。者箇是有像
<lb ed="X" n="0631b07"/><lb ed="R113" n="0634a03"/>的那箇是無像。陽卽有省。山曰。何不道取一句。陽
<lb ed="X" n="0631b08"/><lb ed="R113" n="0634a04"/>曰。道卽不辭。恐落紙筆。山笑曰。此語上<g ref="#CB15156">碑</g>去在。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0631b09"/><lb ed="R113" n="0634a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0631b0901">其故何哉。一則欲使上情下通。道無壅蔽。二則預知
<lb ed="X" n="0631b10"/><lb ed="R113" n="0634a06"/>學者。才性能否。其於進退之間。皆合其宜。自然上下
<lb ed="X" n="0631b11"/><lb ed="R113" n="0634a07"/>雍肅。遐邇皈敬。叢林之興。由此致耳<note place="inline">與靑華嚴書</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0631b12"/><lb ed="R113" n="0634a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0631b1201">此節結完情通事恰。然必欲與學者閑時議論其
<lb ed="X" n="0631b13"/><lb ed="R113" n="0634a09"/>故何哉。一則使上下情通。不致法道壅蔽。二則預
<lb ed="X" n="0631b14"/><lb ed="R113" n="0634a10"/>先知得學者。才力性情可用不可用。所謂從苗辯
<lb ed="X" n="0631b15"/><lb ed="R113" n="0634a11"/>地。因語識人。然後於當進當退之間。總得其宜。相
<lb ed="X" n="0631b16"/><lb ed="R113" n="0634a12"/>孚如此。自然上下雍容整肅。遠近歸從敬信。叢林
<lb ed="X" n="0631b17"/><lb ed="R113" n="0634a13"/>之興。豈有別法。不過由此情通而致也△閑暇議
<lb ed="X" n="0631b18"/><lb ed="R113" n="0634a14"/>論。正是發潛德之幽光。不是細事。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0631b19"/><lb ed="R113" n="0634a15"/><p xml:id="pX64p0631b1901">此篇訓人宜務實學。而不宜賣虗飾假也。</p>
<lb ed="X" n="0631b20"/><lb ed="R113" n="0634a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0631b2001">遠公謂道吾眞曰。學未至於道。衒耀見聞。馳騁機解。
<lb ed="X" n="0631b21"/><lb ed="R113" n="0634a17"/>以口舌辯利相勝者。猶如廁屋。塗汚丹艧。祇增其臭
<lb ed="X" n="0631b22"/><lb ed="R113" n="0634a18"/>耳<note place="inline">西湖記聞</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0631b23"/><lb ed="R113" n="0634b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0631b2301">潭州道吾寺可眞禪師。嗣石霜圓禪師。南嶽下十
<lb ed="X" n="0631b24"/><lb ed="R113" n="0634b02"/>世。謂學道未造到極處。切不可虗頭。粉<g ref="#CB15435">飭</g>未見以
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0631c" n="0631c"/>
<lb ed="X" n="0631c01"/><lb ed="R113" n="0634b03"/>爲見。裝點未聞以爲聞。馳騁機解。馳騁者。馬疾走
<lb ed="X" n="0631c02"/><lb ed="R113" n="0634b04"/>也。只以口快舌便。多得一句以爲勝。如此者。猶如
<lb ed="X" n="0631c03"/><lb ed="R113" n="0634b05"/>廁屋塗畵些五彩。丹艧者。彩色之總名。外面雖是
<lb ed="X" n="0631c04"/><lb ed="R113" n="0634b06"/>好看。其實裏內臭不可聞△如此虗頭不如不做
<lb ed="X" n="0631c05"/><lb ed="R113" n="0634b07"/>好。孰不知其爲假銀城也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0631c06"/><lb ed="R113" n="0634b08"/><p xml:id="pX64p0631c0601">此篇敎治心須求玅悟。以爲除妄見眞之本也。</p>
<lb ed="X" n="0631c07"/><lb ed="R113" n="0634b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0631c0701">遠公謂演首座曰。心爲一身之主。萬行之本。心不玅
<lb ed="X" n="0631c08"/><lb ed="R113" n="0634b10"/>悟。妄情自生。妄情旣生。見理不明。見理不明。是非謬
<lb ed="X" n="0631c09"/><lb ed="R113" n="0634b11"/>亂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0631c10"/><lb ed="R113" n="0634b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0631c1001">此節顯心爲根本。蘄州五祖法演禪師。綿州鄧氏
<lb ed="X" n="0631c11"/><lb ed="R113" n="0634b13"/>子。嗣白雲端禪師。南嶽下十三世。謂心者。靈明洞
<lb ed="X" n="0631c12"/><lb ed="R113" n="0634b14"/>徹。具衆理而應萬機。百千三昧。無量玅義。莫不由
<lb ed="X" n="0631c13"/><lb ed="R113" n="0634b15"/>之而生。必須要研窮透徹得妙悟也。心若不悟。妄
<lb ed="X" n="0631c14"/><lb ed="R113" n="0634b16"/>念情識自然發生。妄生則鑑理不明。理不明。則是
<lb ed="X" n="0631c15"/><lb ed="R113" n="0634b17"/>非必訛謬錯亂矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0631c16"/><lb ed="R113" n="0634b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0631c1601">所以治心。須求玅悟。悟則神和氣靜。容敬色莊。妄想
<lb ed="X" n="0631c17"/><lb ed="R113" n="0635a01"/>情慮。皆融爲眞心矣。以此治心。心自靈玅。然後導物
<lb ed="X" n="0631c18"/><lb ed="R113" n="0635a02"/>指迷。孰不從化<note place="inline">浮山實錄</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0631c19"/><lb ed="R113" n="0635a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0631c1901">此節敎必修必悟。所以學人修治自心。當求徹證。
<lb ed="X" n="0631c20"/><lb ed="R113" n="0635a04"/>悟入之後。使人神志和。氣息靜。容貌恭敬。色相端
<lb ed="X" n="0631c21"/><lb ed="R113" n="0635a05"/>莊。設有妄想情慮以此妙心照之。皆融爲眞心矣。
<lb ed="X" n="0631c22"/><lb ed="R113" n="0635a06"/>若如此修治其心。心必靈通精妙。然後開導羣品
<lb ed="X" n="0631c23"/><lb ed="R113" n="0635a07"/>指接蒙迷誰不相從其敎化耶△悟要工夫。意出
<lb ed="X" n="0631c24"/><lb ed="R113" n="0635a08"/>語言之外。若但如此讀去。有甚麼交涉。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0632a" n="0632a"/>
<lb ed="X" n="0632a01"/><lb ed="R113" n="0635a09"/><p xml:id="pX64p0632a0101">此篇敎淸修實德。母務浮華。而蔽其要妙也。</p>
<lb ed="X" n="0632a02"/><lb ed="R113" n="0635a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0632a0201">五祖演和尙曰。今時叢林。學道之士。聲名不揚。匪爲
<lb ed="X" n="0632a03"/><lb ed="R113" n="0635a11"/>人之所信者。葢爲梵行不淸白。爲人不諦當。輙或苟
<lb ed="X" n="0632a04"/><lb ed="R113" n="0635a12"/>求名聞利養。乃廣衒其華飾。遂被識者所譏。故蔽其
<lb ed="X" n="0632a05"/><lb ed="R113" n="0635a13"/>要玅。雖有道德如佛祖。聞見疑而不信矣。爾輩他日
<lb ed="X" n="0632a06"/><lb ed="R113" n="0635a14"/>若有把茅葢頭。當以此而自勉<note place="inline">與佛鑑佛果書</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632a07"/><lb ed="R113" n="0635a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0632a0701">謂近今叢林中做長老者。美名不得播<anchor xml:id="nkr_note_add_0632a0701" n="0632a0701"/><anchor xml:id="beg0632a0701" n="0632a0701"/>揚<anchor xml:id="end0632a0701"/>。又不爲
<lb ed="X" n="0632a08"/><lb ed="R113" n="0635a16"/>四衆之所信敬者無別。只因梵。行有虧。不淸淨不
<lb ed="X" n="0632a09"/><lb ed="R113" n="0635a17"/>潔白也。加之做人行事。又不審實穩當。輒者。每事
<lb ed="X" n="0632a10"/><lb ed="R113" n="0635a18"/>卽然也。輒或每事。擧動多苟且。貪求名聞利養。又
<lb ed="X" n="0632a11"/><lb ed="R113" n="0635b01"/>作事虗浮。衒賣光華。粉飾行止。以欺惑愚俗遂被
<lb ed="X" n="0632a12"/><lb ed="R113" n="0635b02"/>明眼人看破。卽生譏誚。由此將幾多緊急妙事。皆
<lb ed="X" n="0632a13"/><lb ed="R113" n="0635b03"/>障蔽之矣。卽使有證悟有神機如諸佛祖。但所聞
<lb ed="X" n="0632a14"/><lb ed="R113" n="0635b04"/>見之事。皆令人生疑惑。而不諦信也。爾輩他日若
<lb ed="X" n="0632a15"/><lb ed="R113" n="0635b05"/>出世爲人。結箇茅葊。守護<anchor xml:id="nkr_note_add_0632a1501" n="0632a1501"/><anchor xml:id="beg0632a1501" n="0632a1501"/>己<anchor xml:id="end0632a1501"/>身。調伏他意。當以吾
<lb ed="X" n="0632a16"/><lb ed="R113" n="0635b06"/>言自勉勵也△老實二字。値得千金。若虗浮裝點
<lb ed="X" n="0632a17"/><lb ed="R113" n="0635b07"/>不存實行。乃業根種子也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632a18"/><lb ed="R113" n="0635b08"/><p xml:id="pX64p0632a1801">此篇戒人重本分勿務外緣。而喪失法體也。</p>
<lb ed="X" n="0632a19"/><lb ed="R113" n="0635b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0632a1901">演祖曰。師翁初住楊岐。老屋敗椽。僅蔽風雨。適臨冬
<lb ed="X" n="0632a20"/><lb ed="R113" n="0635b10"/>暮雪霰滿牀。居不遑處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632a21"/><lb ed="R113" n="0635b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0632a2101">此節明修不惜身。袁州楊岐山方會禪師。宜春冷
<lb ed="X" n="0632a22"/><lb ed="R113" n="0635b12"/>氏子。嗣慈明楚圓禪師。南嶽下十世。謂我會師翁
<lb ed="X" n="0632a23"/><lb ed="R113" n="0635b13"/>初住楊岐之時。屋老桷爛。兩間破房。僅。略能也。略
<lb ed="X" n="0632a24"/><lb ed="R113" n="0635b14"/>可遮蔽風雨而<anchor xml:id="nkr_note_add_0632a2401" n="0632a2401"/><anchor xml:id="beg0632a2401" n="0632a2401"/>已<anchor xml:id="end0632a2401"/>。適。至也。適値冬暮。卽臘月也。霰
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0632b" n="0632b"/>
<lb ed="X" n="0632b01"/><lb ed="R113" n="0635b15"/>是雪粒。雖人人臥榻雪粒滿布。亦不分心于此。安
<lb ed="X" n="0632b02"/><lb ed="R113" n="0635b16"/>然處之。事冗曰不暇。心勤曰不遑。謂榻雖積雪。而
<lb ed="X" n="0632b03"/><lb ed="R113" n="0635b17"/>不以寒苦動其心也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632b04"/><lb ed="R113" n="0635b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0632b0401">衲子投誠。願充修造。師翁卻之曰。我佛有言。時當減
<lb ed="X" n="0632b05"/><lb ed="R113" n="0636a01"/>劫。高岸深谷。遷變不常。安得圓滿如意。自求稱足。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632b06"/><lb ed="R113" n="0636a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0632b0601">此節顯事皆假合。衲子中有志誠發心。願當化募
<lb ed="X" n="0632b07"/><lb ed="R113" n="0636a03"/>者。充。當也。師翁卻辭不<g ref="#CB04676">𠃔</g>。曰。你豈不聞我佛有言。
<lb ed="X" n="0632b08"/><lb ed="R113" n="0636a04"/>此時正當減劫也。人人福壽。亦隨之而減。謂第九
<lb ed="X" n="0632b09"/><lb ed="R113" n="0636a05"/>小劫。人壽八萬四千歲。減至六萬<name role="" type="person">拘留孫佛</name>出世。
<lb ed="X" n="0632b10"/><lb ed="R113" n="0636a06"/>減至四萬。拘那含牟尼佛出世。減至二萬。迦葉佛
<lb ed="X" n="0632b11"/><lb ed="R113" n="0636a07"/>出世。減至一百歲。釋迦牟尼佛出世。故曰。時當減
<lb ed="X" n="0632b12"/><lb ed="R113" n="0636a08"/>劫。然極峻之高岸。最深之谿谷。遷改變易。尙爾不
<lb ed="X" n="0632b13"/><lb ed="R113" n="0636a09"/>常。或時高岸而崩頺。或時深谷。而平滿。本不是堅
<lb ed="X" n="0632b14"/><lb ed="R113" n="0636a10"/>周之法。安得圓滿如人之意。而自求稱足也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632b15"/><lb ed="R113" n="0636a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0632b1501">汝等出家學道。做手脚未穩。<anchor xml:id="nkr_note_add_0632b1501" n="0632b1501"/><anchor xml:id="beg0632b1501" n="0632b1501"/>已<anchor xml:id="end0632b1501"/>是四五十歲。詎有閒
<lb ed="X" n="0632b16"/><lb ed="R113" n="0636a12"/>工夫。事豐屋耶。竟不從。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632b17"/><lb ed="R113" n="0636a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0632b1701">此節示其力學。且汝等出家。元爲學道。做手脚尙
<lb ed="X" n="0632b18"/><lb ed="R113" n="0636a14"/>且未穩。此言把捉不住也。謂工夫尙做不定。<anchor xml:id="nkr_note_add_0632b1801" n="0632b1801"/><anchor xml:id="beg0632b1801" n="0632b1801"/>已<anchor xml:id="end0632b1801"/>是
<lb ed="X" n="0632b19"/><lb ed="R113" n="0636a15"/>四五十歲了。詎。豈也。豈得有閑工夫再去化緣。以
<lb ed="X" n="0632b20"/><lb ed="R113" n="0636a16"/>華美其居而爲事也。昔宋李靖公名沆爲丞相。自
<lb ed="X" n="0632b21"/><lb ed="R113" n="0636a17"/>奉甚薄。所居陋巷。廳事無重門。家人勸修之。沆曰。
<lb ed="X" n="0632b22"/><lb ed="R113" n="0636a18"/>身食厚祿。安榮如意。人生朝暮不保。奚用工夫事
<lb ed="X" n="0632b23"/><lb ed="R113" n="0636b01"/>豐屋耶。竟不從。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632b24"/><lb ed="R113" n="0636b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0632b2401">翌日上堂曰。楊岐乍住屋壁疎。滿牀盡撒雪珍珠。縮
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0632c" n="0632c"/>
<lb ed="X" n="0632c01"/><lb ed="R113" n="0636b03"/>却項。暗嗟吁。翻憶古人樹下居<note place="inline">廣錄</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632c02"/><lb ed="R113" n="0636b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0632c0201">此節曉以大義。翌日。卽明日。上堂示衆曰。楊岐乍
<lb ed="X" n="0632c03"/><lb ed="R113" n="0636b05"/>住屋壁疎。滿牀盡撒雪珍珠。縮却項。暗嗟吁。翻憶
<lb ed="X" n="0632c04"/><lb ed="R113" n="0636b06"/>古人樹下居。翻憶者。返追從上古人。樹下修行。値
<lb ed="X" n="0632c05"/><lb ed="R113" n="0636b07"/>此風雨。又書何如△下逮於今。尙要鬼弄他去做
<lb ed="X" n="0632c06"/><lb ed="R113" n="0636b08"/>化主。疇能却之耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632c07"/><lb ed="R113" n="0636b09"/><p xml:id="pX64p0632c0701">此篇敎學者須行解相應。必謹必嚴也。</p>
<lb ed="X" n="0632c08"/><lb ed="R113" n="0636b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0632c0801">演祖曰。衲子守心城。奉戒律。日夜思之。朝夕行之。行
<lb ed="X" n="0632c09"/><lb ed="R113" n="0636b11"/>無越思。思無越行。有其始而成其終。猶畊者之有畔。
<lb ed="X" n="0632c10"/><lb ed="R113" n="0636b12"/>其過鮮矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632c11"/><lb ed="R113" n="0636b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0632c1101">城字作譬喩。古有偈云。學道猶如守禁城。晝防六
<lb ed="X" n="0632c12"/><lb ed="R113" n="0636b14"/>賊夜惺惺。中軍主將能行令。不動干戈致太平。此
<lb ed="X" n="0632c13"/><lb ed="R113" n="0636b15"/>之謂也。奉乃遵奉。戒律。卽衆戒律儀也。守心是學
<lb ed="X" n="0632c14"/><lb ed="R113" n="0636b16"/>道奉戒是修德。欲全道德。須由日而夜。亹亹思之。
<lb ed="X" n="0632c15"/><lb ed="R113" n="0636b17"/>自朝及夕。孜孜行之。葢行時不可外于思。思時不
<lb ed="X" n="0632c16"/><lb ed="R113" n="0636b18"/>可越于行。如是從始至終而不改異如畊田者中
<lb ed="X" n="0632c17"/><lb ed="R113" n="0637a01"/>邊俱到。可免荒怠之過矣△禮約而義豐。如九轉
<lb ed="X" n="0632c18"/><lb ed="R113" n="0637a02"/>還丹。點鐵卽成金矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632c19"/><lb ed="R113" n="0637a03"/><p xml:id="pX64p0632c1901">此篇戒住持不可專<anchor xml:id="nkr_note_add_0632c1901" n="0632c1901"/><anchor xml:id="beg0632c1901" n="0632c1901"/>己<anchor xml:id="end0632c1901"/>之情。而忘先聖法度也。</p>
<lb ed="X" n="0632c20"/><lb ed="R113" n="0637a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0632c2001">演祖曰。所謂叢林者。陶鑄聖凡。養育才器之地。敎化
<lb ed="X" n="0632c21"/><lb ed="R113" n="0637a05"/>之所從出。雖羣居類聚。率而齊之。各有師承。今諸方
<lb ed="X" n="0632c22"/><lb ed="R113" n="0637a06"/>不務守先聖法度。好惡偏情。多以<anchor xml:id="nkr_note_add_0632c2201" n="0632c2201"/><anchor xml:id="beg0632c2201" n="0632c2201"/>己<anchor xml:id="end0632c2201"/>是革物。使後輩
<lb ed="X" n="0632c23"/><lb ed="R113" n="0637a07"/>當何取法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0632c24"/><lb ed="R113" n="0637a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0632c2401">範土曰陶。鎔金曰鑄。叢林是一大爐冶。以之鑄聖
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0633a" n="0633a"/>
<lb ed="X" n="0633a01"/><lb ed="R113" n="0637a09"/>陶凡。撫養鞠育人才器格之地。住持人總其權柄
<lb ed="X" n="0633a02"/><lb ed="R113" n="0637a10"/>則敎化之所從出。羣居者。或百或千。類聚者。智愚
<lb ed="X" n="0633a03"/><lb ed="R113" n="0637a11"/>賢否。各從其類。要其統率而齊整之。則各有師承。
<lb ed="X" n="0633a04"/><lb ed="R113" n="0637a12"/>言各有者。非各人自<anchor xml:id="nkr_note_add_0633a0401" n="0633a0401"/><anchor xml:id="beg0633a0401" n="0633a0401"/>己<anchor xml:id="end0633a0401"/>有師承也。謂必在住持於
<lb ed="X" n="0633a05"/><lb ed="R113" n="0637a13"/>羣類中因人設敎而調理之也。此下謂不遵古自
<lb ed="X" n="0633a06"/><lb ed="R113" n="0637a14"/>恃之過。於今住持。不遵古人之典訓。一味以<anchor xml:id="nkr_note_add_0633a0601" n="0633a0601"/><anchor xml:id="beg0633a0601" n="0633a0601"/>己<anchor xml:id="end0633a0601"/>之
<lb ed="X" n="0633a07"/><lb ed="R113" n="0637a15"/>所好所惡。而用情多偏。且以自家杜撰之法。敎人
<lb ed="X" n="0633a08"/><lb ed="R113" n="0637a16"/>依學以爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0633a0801" n="0633a0801"/><anchor xml:id="beg0633a0801" n="0633a0801"/>己<anchor xml:id="end0633a0801"/>是。而返改。革前人規範。如此任情縱
<lb ed="X" n="0633a09"/><lb ed="R113" n="0637a17"/>意。敎後人將何以取法則也△爐鞴之下。原多鈍
<lb ed="X" n="0633a10"/><lb ed="R113" n="0637a18"/>鐵。只在匠者之巧心玅手否則總成廢器。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633a11"/><lb ed="R113" n="0637b01"/><p xml:id="pX64p0633a1101">此篇誨住持欲知人之賢否。必久乃得其眞也。</p>
<lb ed="X" n="0633a12"/><lb ed="R113" n="0637b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0633a1201">演祖曰。利生傳道。務在得人。而知人之難。聖哲所病。
<lb ed="X" n="0633a13"/><lb ed="R113" n="0637b03"/>聽其言。而未保其行。求其行。而恐遺其才。自非素與
<lb ed="X" n="0633a14"/><lb ed="R113" n="0637b04"/>交遊。備詳本末。探其志行。觀其器能。然後守道藏用
<lb ed="X" n="0633a15"/><lb ed="R113" n="0637b05"/>者。可得而知。沽名飾貌者。不容其僞。縱其潛密。亦見
<lb ed="X" n="0633a16"/><lb ed="R113" n="0637b06"/>淵源。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633a17"/><lb ed="R113" n="0637b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0633a1701">此節明知人要在久識。謂凡欲利益衆生。傳授祖
<lb ed="X" n="0633a18"/><lb ed="R113" n="0637b08"/>道。所貴專在得眞正良材。乃堪承繼。然知人一節
<lb ed="X" n="0633a19"/><lb ed="R113" n="0637b09"/>最爲難事。古聖先賢。亦以爲憂。何也。聽其所言。似
<lb ed="X" n="0633a20"/><lb ed="R113" n="0637b10"/>實有德。未審平日行履果如其言否也。必求其所
<lb ed="X" n="0633a21"/><lb ed="R113" n="0637b11"/>行。造到古人地位。又恐遺失其人之才力也。自非。
<lb ed="X" n="0633a22"/><lb ed="R113" n="0637b12"/>猶云要在。謂欲知人之的實。要在平素與之交遊。
<lb ed="X" n="0633a23"/><lb ed="R113" n="0637b13"/>歲月旣久。則所知益深。備詳他之本末。探討他志
<lb ed="X" n="0633a24"/><lb ed="R113" n="0637b14"/>向。觀察他行履。以及器量能幹。然後眞知實曉。此
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0633b" n="0633b"/>
<lb ed="X" n="0633b01"/><lb ed="R113" n="0637b15"/>人果是守道存德者。果是韜光秘用者。若是沽賣
<lb ed="X" n="0633b02"/><lb ed="R113" n="0637b16"/>虗名。粧飾顏貌者。亦久而能知。難以隱僞。縱使彼
<lb ed="X" n="0633b03"/><lb ed="R113" n="0637b17"/>做得深潛隱密。我亦闚見他幽深源底也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633b04"/><lb ed="R113" n="0637b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0633b0401">夫觀探詳聽之理。固非一朝一夕之所能。所以南嶽
<lb ed="X" n="0633b05"/><lb ed="R113" n="0638a01"/>讓見大鑑之後。猶執事十五秋。<name role="" type="person">馬祖</name>見讓之時。亦相
<lb ed="X" n="0633b06"/><lb ed="R113" n="0638a02"/>從十餘載。是知先聖授受之際。固非淺薄所敢傳持。
<lb ed="X" n="0633b07"/><lb ed="R113" n="0638a03"/>如一器水。傳於一器。始堪克紹洪規。如當家種艸。此
<lb ed="X" n="0633b08"/><lb ed="R113" n="0638a04"/>其觀探詳聽之理明驗也。豈容巧言令色。便僻諂媚
<lb ed="X" n="0633b09"/><lb ed="R113" n="0638a05"/>而充選者哉<note place="inline">圓悟書</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633b10"/><lb ed="R113" n="0638a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0633b1001">此節謂授受必須親證。且而觀探詳聽。此四種道
<lb ed="X" n="0633b11"/><lb ed="R113" n="0638a07"/>理。原不是一朝一夕所能得的。所以南嶽讓見大
<lb ed="X" n="0633b12"/><lb ed="R113" n="0638a08"/>鑒之後。猶然執侍巾甁一十五秋。南嶽懷讓禪師。
<lb ed="X" n="0633b13"/><lb ed="R113" n="0638a09"/>金州杜氏子。嗣六祖大鑑禪師。大鑑六祖慧能大
<lb ed="X" n="0633b14"/><lb ed="R113" n="0638a10"/>師。范陽盧氏子。嗣五祖弘忍大師。且<name role="" type="person">馬祖</name>見讓之
<lb ed="X" n="0633b15"/><lb ed="R113" n="0638a11"/>時。亦相從淘汰十有餘載。江西<name role="" type="person">馬祖</name>道一禪師。漢
<lb ed="X" n="0633b16"/><lb ed="R113" n="0638a12"/>州什邡縣馬氏子。嗣南嶽讓禪師。是知先聖上授
<lb ed="X" n="0633b17"/><lb ed="R113" n="0638a13"/>下受之際。固非淺根薄德。所能傳持。所謂見與師
<lb ed="X" n="0633b18"/><lb ed="R113" n="0638a14"/>齊。減師半德。見過於師。方堪傳授。猶如以此一器
<lb ed="X" n="0633b19"/><lb ed="R113" n="0638a15"/>水。傳入於彼之一器。無欠無餘。此喩爲子者不妄
<lb ed="X" n="0633b20"/><lb ed="R113" n="0638a16"/>受也。如此之人。始能克紹大法弘規。擔當佛祖家
<lb ed="X" n="0633b21"/><lb ed="R113" n="0638a17"/>業。又如畊田者之的當人家。收存好種。種好則苗
<lb ed="X" n="0633b22"/><lb ed="R113" n="0638a18"/>必秀。此喩爲師者不妄傳也。如此觀探詳聽之理
<lb ed="X" n="0633b23"/><lb ed="R113" n="0638b01"/>旣盡。始爲明驗不誣也。且能克紹。能繼續之人。豈
<lb ed="X" n="0633b24"/><lb ed="R113" n="0638b02"/>容巧好其言。令善其色。便<g ref="#CB02439">佞</g>偏僻。諂屈媚悅之徒。
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0633c" n="0633c"/>
<lb ed="X" n="0633c01"/><lb ed="R113" n="0638b03"/>可能當其任哉△此不徒謂師家知人。實要弟子
<lb ed="X" n="0633c02"/><lb ed="R113" n="0638b04"/>耐久。如是則水合水矣。如今人纔到門便付法。吾
<lb ed="X" n="0633c03"/><lb ed="R113" n="0638b05"/>不審是何知也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633c04"/><lb ed="R113" n="0638b06"/><p xml:id="pX64p0633c0401">此篇誨住持者。須德專兼行。以爲興敎傳道之本
<lb ed="X" n="0633c05"/><lb ed="R113" n="0638b07"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0633c06"/><lb ed="R113" n="0638b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0633c0601">演祖曰。住持大柄。在惠與德。二者兼行。廢一不可。惠
<lb ed="X" n="0633c07"/><lb ed="R113" n="0638b09"/>而罔德。則人不敬。德而罔惠。則人不懷。苟知惠之可
<lb ed="X" n="0633c08"/><lb ed="R113" n="0638b10"/>懷。加其德以相濟。則所敷之惠。適足以安上下誘四
<lb ed="X" n="0633c09"/><lb ed="R113" n="0638b11"/>來。苟知德之可敬。加其惠以相資。則所持之德。適足
<lb ed="X" n="0633c10"/><lb ed="R113" n="0638b12"/>以紹先覺。導愚迷。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633c11"/><lb ed="R113" n="0638b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0633c1101">此節明德惠相資而互用。謂爲住持之大權柄。大
<lb ed="X" n="0633c12"/><lb ed="R113" n="0638b14"/>主宰。在恩惠與德行兩種。此兩種必欲兼行。如鳥
<lb ed="X" n="0633c13"/><lb ed="R113" n="0638b15"/>之兩翅。廢一則不可也。若但有恩惠與人。而自不
<lb ed="X" n="0633c14"/><lb ed="R113" n="0638b16"/>修德。則人雖懷而不敬。若但有德於<anchor xml:id="nkr_note_add_0633c1401" n="0633c1401"/><anchor xml:id="beg0633c1401" n="0633c1401"/>己<anchor xml:id="end0633c1401"/>。而無惠以
<lb ed="X" n="0633c15"/><lb ed="R113" n="0638b17"/>及人。則人雖敬而不懷。罔。無也。果知惠澤。能使人
<lb ed="X" n="0633c16"/><lb ed="R113" n="0638b18"/>懷慕。更加修德以相兼濟。則所施之惠澤。自然安
<lb ed="X" n="0633c17"/><lb ed="R113" n="0639a01"/>撫人心。上情下通。誘引四來之衆矣。果加修德。能
<lb ed="X" n="0633c18"/><lb ed="R113" n="0639a02"/>令人恭敬。更加惠澤以相資助。則所修之德行。自
<lb ed="X" n="0633c19"/><lb ed="R113" n="0639a03"/>足以繼紹先覺。興隆佛種。開導愚迷之人矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0633c20"/><lb ed="R113" n="0639a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0633c2001">故善住持者。養德以行惠。宣惠以持德。德而能養則
<lb ed="X" n="0633c21"/><lb ed="R113" n="0639a05"/>不屈。惠而能行則有恩。由是德與惠相蓄。惠與德互
<lb ed="X" n="0633c22"/><lb ed="R113" n="0639a06"/>行。如此則德不用修。而敬同佛祖。惠不勞費。而懷如
<lb ed="X" n="0633c23"/><lb ed="R113" n="0639a07"/>父母。斯則湖海有志於道者。孰不來歸。住持將傳道
<lb ed="X" n="0633c24"/><lb ed="R113" n="0639a08"/>德興敎化。不明斯要。而莫之得也<note place="inline">與佛眼書</note>。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0634a" n="0634a"/>
<lb ed="X" n="0634a01"/><lb ed="R113" n="0639a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0634a0101">此節明德惠倂施而同感。故所以善爲住持者。自
<lb ed="X" n="0634a02"/><lb ed="R113" n="0639a10"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0634a0201" n="0634a0201"/><anchor xml:id="beg0634a0201" n="0634a0201"/>己<anchor xml:id="end0634a0201"/>養德。又能行惠。宣通恩惠。以持其德。德旣能養。
<lb ed="X" n="0634a03"/><lb ed="R113" n="0639a11"/>則德用不竭。惠旣能施。則惠有餘恩。由此將德與
<lb ed="X" n="0634a04"/><lb ed="R113" n="0639a12"/>惠共相蓄養。惠與德互相流行。如是則德已具於
<lb ed="X" n="0634a05"/><lb ed="R113" n="0639a13"/>惠中。德卽不修。而人敬之慕之。如同佛祖矣。惠旣
<lb ed="X" n="0634a06"/><lb ed="R113" n="0639a14"/>發于德內。惠雖不費。而人懷之愛之。如同父母矣。
<lb ed="X" n="0634a07"/><lb ed="R113" n="0639a15"/>斯則五湖四海。有志於道者。誰不來歸。住持將要
<lb ed="X" n="0634a08"/><lb ed="R113" n="0639a16"/>宣傳道德。興揚敎化。若不通明德惠二種之要妙
<lb ed="X" n="0634a09"/><lb ed="R113" n="0639a17"/>必不能得也△懷恩敬德。人情皆然。住持能兼之。
<lb ed="X" n="0634a10"/><lb ed="R113" n="0639a18"/>是將引天下人。歸之敬之也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0634a11"/><lb ed="R113" n="0639b01"/><p xml:id="pX64p0634a1101">此篇見師嚴子敬之道。足爲後人典則也。</p>
<lb ed="X" n="0634a12"/><lb ed="R113" n="0639b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0634a1201">演祖自海會遷東山。太平佛鑒。龍門佛眼。二人詣山
<lb ed="X" n="0634a13"/><lb ed="R113" n="0639b03"/>頭省覲。祖集耆舊主事。備湯果夜話。祖問佛鑑。舒州
<lb ed="X" n="0634a14"/><lb ed="R113" n="0639b04"/>熟否。對曰熟。祖曰。太平熟否。對曰熟。祖曰。諸莊共收
<lb ed="X" n="0634a15"/><lb ed="R113" n="0639b05"/>稻多少。佛鑑籌慮間。祖正色厲聲曰。汝濫爲一寺之
<lb ed="X" n="0634a16"/><lb ed="R113" n="0639b06"/>主。事無巨細。悉要究心。常住歲計。一衆所係。汝猶罔
<lb ed="X" n="0634a17"/><lb ed="R113" n="0639b07"/>知。其他細務不言可見。山門執事。知因識果。若師翁
<lb ed="X" n="0634a18"/><lb ed="R113" n="0639b08"/>輔慈明師祖乎。汝不思常住物重如山乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0634a19"/><lb ed="R113" n="0639b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0634a1901">此節明家敎有方○舒州太平佛鑑惠懃禪師。龍
<lb ed="X" n="0634a20"/><lb ed="R113" n="0639b10"/>門佛眼淸遠禪師。竝嗣五祖演禪師。南嶽下十四
<lb ed="X" n="0634a21"/><lb ed="R113" n="0639b11"/>世。値演祖自舒州<name role="" type="person">海會寺</name>。移席往東山之日。二師
<lb ed="X" n="0634a22"/><lb ed="R113" n="0639b12"/>詣東山省覲。詣。往也。省。視也。秋見曰覲。祖集本寺
<lb ed="X" n="0634a23"/><lb ed="R113" n="0639b13"/>中之耆舊。竝主事者。備湯果夜間聚話。祖問佛鑑
<lb ed="X" n="0634a24"/><lb ed="R113" n="0639b14"/>今歲舒州地方。田稻成熟否。鑑對曰熟。祖曰你太
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0634b" n="0634b"/>
<lb ed="X" n="0634b01"/><lb ed="R113" n="0639b15"/>平常住熟否。曰熟。祖曰諸莊其收稻有多少。佛鑑
<lb ed="X" n="0634b02"/><lb ed="R113" n="0639b16"/>籌慮間。籌量思慮。不敢妄答。祖卽正其色勵其聲
<lb ed="X" n="0634b03"/><lb ed="R113" n="0639b17"/>曰。汝濫爲一寺之主。濫。泛也。旣作主人。凡事無大
<lb ed="X" n="0634b04"/><lb ed="R113" n="0639b18"/>小。盡要究竟於心。稻谷乃常住一年家計。大衆關
<lb ed="X" n="0634b05"/><lb ed="R113" n="0640a01"/>係。如此緊要。汝猶不知。其餘<g ref="#CB07055">𤨏</g>末細務。不言可見
<lb ed="X" n="0634b06"/><lb ed="R113" n="0640a02"/>矣。山門中汝雖作長老。亦職事也。須當知因識果。
<lb ed="X" n="0634b07"/><lb ed="R113" n="0640a03"/>如楊岐師翁輔弼慈明師祖。始於南院。終于興化
<lb ed="X" n="0634b08"/><lb ed="R113" n="0640a04"/>三十年總柄網律。汝豈不聞乎。汝亦不思常住物
<lb ed="X" n="0634b09"/><lb ed="R113" n="0640a05"/>粒米重如山乎○慈明潭州石霜楚圓禪師。金州
<lb ed="X" n="0634b10"/><lb ed="R113" n="0640a06"/>李氏子。嗣汾陽善昭禪師。南嶽下九世。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0634b11"/><lb ed="R113" n="0640a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0634b1101">葢演祖尋常機辯峻捷。佛鑑旣執弟子禮。應對含緩
<lb ed="X" n="0634b12"/><lb ed="R113" n="0640a08"/>乃至如是。古人云。師嚴然後所學之道尊。故東山門
<lb ed="X" n="0634b13"/><lb ed="R113" n="0640a09"/>下。子孫多賢德而超邁者。誠源遠而流長也<note place="inline">耿公與高葊書</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0634b14"/><lb ed="R113" n="0640a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0634b1401">此節見師徒有德。上是東山父子酬答之實事。此
<lb ed="X" n="0634b15"/><lb ed="R113" n="0640a11"/>是耿公判美師徒之至言。葢演祖平常機用辯才。
<lb ed="X" n="0634b16"/><lb ed="R113" n="0640a12"/>孤峻而又迅捷。佛鑑旣執弟子之禮。應對之問。從
<lb ed="X" n="0634b17"/><lb ed="R113" n="0640a13"/>容含緩。理宜如是也。學記云。師嚴然後道尊。道尊
<lb ed="X" n="0634b18"/><lb ed="R113" n="0640a14"/>然後人知敬學。故東山門下。子孫多賢德而超羣
<lb ed="X" n="0634b19"/><lb ed="R113" n="0640a15"/>越衆者。實是來源遠而流故長也△模範旣正。則
<lb ed="X" n="0634b20"/><lb ed="R113" n="0640a16"/>傚自端。所謂有賢父乃有賢子也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0634b21"/><lb ed="R113" n="0640a17"/><p xml:id="pX64p0634b2101">此篇見師家取捨有道。愛之拒之各有深意存也。</p>
<lb ed="X" n="0634b22"/><lb ed="R113" n="0640a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0634b2201">演祖見衲子有節義而可立者。室中峻拒。不假辭色
<lb ed="X" n="0634b23"/><lb ed="R113" n="0640b01"/>察其偏邪諂<g ref="#CB02439">佞</g>所爲猥屑不可敎者。愈加愛重。人皆
<lb ed="X" n="0634b24"/><lb ed="R113" n="0640b02"/>莫測。烏乎。葢祖之取捨。必有道乎。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0634c" n="0634c"/>
<lb ed="X" n="0634c01"/><lb ed="R113" n="0640b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0634c0101">謂師每見衲子。有節操誼義而可以成立者。凡入
<lb ed="X" n="0634c02"/><lb ed="R113" n="0640b04"/>室必多孤峻拒止之。不假些毫和言喜色。此正是
<lb ed="X" n="0634c03"/><lb ed="R113" n="0640b05"/>要作成長養之心也。察其一種偏邪諂<g ref="#CB02439">佞</g>。所爲卑
<lb ed="X" n="0634c04"/><lb ed="R113" n="0640b06"/>猥鄙屑。終不可敎者。師轉加愛重。人皆不能測度。
<lb ed="X" n="0634c05"/><lb ed="R113" n="0640b07"/>是何等意。烏乎。葢師之一取一捨。必有道理存焉
<lb ed="X" n="0634c06"/><lb ed="R113" n="0640b08"/>△至人作略。不是意想得的。以情擬之則失矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0634c07"/><lb ed="R113" n="0640b09"/><p xml:id="pX64p0634c0701">此篇見古人天資厚重。不以得喪易其心志也。</p>
<lb ed="X" n="0634c08"/><lb ed="R113" n="0640b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0634c0801">演祖曰。古人樂聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0634c0801" n="0634c0801"/><anchor xml:id="beg0634c0801" n="0634c0801"/>己<anchor xml:id="end0634c0801"/>過。喜於爲善。長於包荒。厚於隱
<lb ed="X" n="0634c09"/><lb ed="R113" n="0640b11"/>惡。謙以交友。勤以濟衆。不以得喪二其心。所以光明
<lb ed="X" n="0634c10"/><lb ed="R113" n="0640b12"/>碩大。照暎今昔矣<note place="inline">答靈源書</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0634c11"/><lb ed="R113" n="0640b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0634c1101">謂古人好樂聞人說<anchor xml:id="nkr_note_add_0634c1101" n="0634c1101"/><anchor xml:id="beg0634c1101" n="0634c1101"/>己<anchor xml:id="end0634c1101"/>之過。如子路然。喜於爲善。
<lb ed="X" n="0634c12"/><lb ed="R113" n="0640b14"/>如禹聞善言則拜。長于包荒。如周公謂。君子處泰
<lb ed="X" n="0634c13"/><lb ed="R113" n="0640b15"/>之道。必有包荒之量。厚于隱惡。如大舜隱惡而揚
<lb ed="X" n="0634c14"/><lb ed="R113" n="0640b16"/>善。謙以交友。如晏平仲。善與人交。久而敬之。勤以
<lb ed="X" n="0634c15"/><lb ed="R113" n="0640b17"/>濟衆。如端木賜能博施于民而能濟衆。又不以得
<lb ed="X" n="0634c16"/><lb ed="R113" n="0640b18"/>喪易其心。所以亘古今來。總見其光明廣大而能
<lb ed="X" n="0634c17"/><lb ed="R113" n="0641a01"/>照暎之也△此章只有四十三字。丈夫事業備之
<lb ed="X" n="0634c18"/><lb ed="R113" n="0641a02"/>矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0634c19"/><lb ed="R113" n="0641a03"/><p xml:id="pX64p0634c1901">此篇言住持當存誠克<anchor xml:id="nkr_note_add_0634c1901" n="0634c1901"/><anchor xml:id="beg0634c1901" n="0634c1901"/>己<anchor xml:id="end0634c1901"/>。不假威力而自尊嚴也。</p>
<lb ed="X" n="0634c20"/><lb ed="R113" n="0641a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0634c2001">演祖謂佛鑑曰。住持之要。臨衆貴在豐盈。處<anchor xml:id="nkr_note_add_0634c2001" n="0634c2001"/><anchor xml:id="beg0634c2001" n="0634c2001"/>己<anchor xml:id="end0634c2001"/>務從
<lb ed="X" n="0634c21"/><lb ed="R113" n="0641a05"/>簡約。其餘細碎。悉勿關心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0634c22"/><lb ed="R113" n="0641a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0634c2201">此節明持身行事之體。謂凡爲住持。臨蒞大衆。貴
<lb ed="X" n="0634c23"/><lb ed="R113" n="0641a07"/>乎要豐盛要盈滿。處置自<anchor xml:id="nkr_note_add_0634c2301" n="0634c2301"/><anchor xml:id="beg0634c2301" n="0634c2301"/>己<anchor xml:id="end0634c2301"/>。宜簡省宜儉約。其餘
<lb ed="X" n="0634c24"/><lb ed="R113" n="0641a08"/>細末<g ref="#CB07055">𤨏</g>碎之事。不必要關係于我心也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0635a" n="0635a"/>
<lb ed="X" n="0635a01"/><lb ed="R113" n="0641a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0635a0101">用人深以推誠。擇言故須取重。言見重則主者自尊。
<lb ed="X" n="0635a02"/><lb ed="R113" n="0641a10"/>人推誠則衆心自感。尊則不嚴而衆服。感則不令而
<lb ed="X" n="0635a03"/><lb ed="R113" n="0641a11"/>自成。自然賢愚各通其懷。小大皆奮其力。與夫持以
<lb ed="X" n="0635a04"/><lb ed="R113" n="0641a12"/>勢力。迫以驅喝。不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0635a0401" n="0635a0401"/><anchor xml:id="beg0635a0401" n="0635a0401"/>已<anchor xml:id="end0635a0401"/>而從之者。何啻萬倍哉<note place="inline">見蟾
<lb ed="X" n="0635a05"/><lb ed="R113" n="0641a13"/>侍者日錄</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0635a06"/><lb ed="R113" n="0641a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0635a0601">此節明發言用人之實。用人須加推選其至誠者
<lb ed="X" n="0635a07"/><lb ed="R113" n="0641a15"/>用之擇言必當徵究須鄭重者言之。言若重。則爲
<lb ed="X" n="0635a08"/><lb ed="R113" n="0641a16"/>主者自然而尊。用人實。則於衆心自然而感。主旣
<lb ed="X" n="0635a09"/><lb ed="R113" n="0641a17"/>尊。則不必故用威嚴。而人自然悅服。人旣感。則不
<lb ed="X" n="0635a10"/><lb ed="R113" n="0641a18"/>必更加命令。而事自能成就。如此行去。致使賢與
<lb ed="X" n="0635a11"/><lb ed="R113" n="0641b01"/>愚。各人通其所懷。小與大。皆得奮勇其力。較之那
<lb ed="X" n="0635a12"/><lb ed="R113" n="0641b02"/>一等持以威勢之力。迫以驅喝之情。使人不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0635a1201" n="0635a1201"/><anchor xml:id="beg0635a1201" n="0635a1201"/>已<anchor xml:id="end0635a1201"/>
<lb ed="X" n="0635a13"/><lb ed="R113" n="0641b03"/>而相從者。何止一萬倍哉。啻。止也△用人誠。發言
<lb ed="X" n="0635a14"/><lb ed="R113" n="0641b04"/>重。損<anchor xml:id="nkr_note_add_0635a1401" n="0635a1401"/><anchor xml:id="beg0635a1401" n="0635a1401"/>己<anchor xml:id="end0635a1401"/>益人。達於衆機。如響斯應矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0635a15"/><lb ed="R113" n="0641b05"/><p xml:id="pX64p0635a1501">此篇言學者。當確志操修。期於必悟而後<anchor xml:id="nkr_note_add_0635a1501" n="0635a1501"/><anchor xml:id="beg0635a1501" n="0635a1501"/>已<anchor xml:id="end0635a1501"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0635a16"/><lb ed="R113" n="0641b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0635a1601">演祖謂郭功輔曰。人之性情。固無常守。隨化日遷。自
<lb ed="X" n="0635a17"/><lb ed="R113" n="0641b07"/>古佛法。雖隆替有數。而興衰之理。未有不由敎化而
<lb ed="X" n="0635a18"/><lb ed="R113" n="0641b08"/>成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0635a19"/><lb ed="R113" n="0641b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0635a1901">此節標敎化勢必由師。郭功輔諱正祥。號淨空居
<lb ed="X" n="0635a20"/><lb ed="R113" n="0641b10"/>士。官至提刑。嗣白雲守端禪師。演祖與之言曰。凡
<lb ed="X" n="0635a21"/><lb ed="R113" n="0641b11"/>一切人之性情。本無一定所守。隨敎化而遷移之。
<lb ed="X" n="0635a22"/><lb ed="R113" n="0641b12"/>自古來佛法。或有時興有時廢。原本乎理數而致。
<lb ed="X" n="0635a23"/><lb ed="R113" n="0641b13"/>興衰之理。未必不從人之敎化而成也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0635a24"/><lb ed="R113" n="0641b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0635a2401">昔江西南嶽諸祖之利物也。扇以淳風。節以淸淨。被
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0635b" n="0635b"/>
<lb ed="X" n="0635b01"/><lb ed="R113" n="0641b15"/>以道德。敎以禮義。使學者收視聽。塞邪僻。絕嗜慾。忘
<lb ed="X" n="0635b02"/><lb ed="R113" n="0641b16"/>利養。所以日遷善遠過。道成德備而不自知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0635b03"/><lb ed="R113" n="0641b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0635b0301">此節擧師承施敎有方。當初如江西<name role="" type="person">馬祖</name>。南嶽石
<lb ed="X" n="0635b04"/><lb ed="R113" n="0641b18"/>頭。以及諸祖。利生接人之時。扇字妙。有吹拂之意。
<lb ed="X" n="0635b05"/><lb ed="R113" n="0642a01"/>每每吹人以淳朴之風。節人以淸淨之操。被人以
<lb ed="X" n="0635b06"/><lb ed="R113" n="0642a02"/>道德之心。敎人以禮義之學。使學者收攝其視聽。
<lb ed="X" n="0635b07"/><lb ed="R113" n="0642a03"/>不妄見聞。塞絕其邪僻。不妄動止。絕其嗜慾之私。
<lb ed="X" n="0635b08"/><lb ed="R113" n="0642a04"/>忘其利養之想。日復一日。遷於至善。而遠諸過失。
<lb ed="X" n="0635b09"/><lb ed="R113" n="0642a05"/>不覺道日成。德日備。使學者之性靈潛移默化。而
<lb ed="X" n="0635b10"/><lb ed="R113" n="0642a06"/>不自知。所以佛法必然興矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0635b11"/><lb ed="R113" n="0642a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0635b1101">今之人不如古之人遠矣。必欲參究此道。要須確志
<lb ed="X" n="0635b12"/><lb ed="R113" n="0642a08"/>勿易。以悟爲期。然後禍患得喪。付之造物。不可苟免。
<lb ed="X" n="0635b13"/><lb ed="R113" n="0642a09"/>豈可預憂其不成而不爲之耶。纔有絲毫顧慮萌於
<lb ed="X" n="0635b14"/><lb ed="R113" n="0642a10"/>胸中。不獨今生不了。以至千生萬劫無有成就之時
<lb ed="X" n="0635b15"/><lb ed="R113" n="0642a11"/><note place="inline">坦然葊集</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0635b16"/><lb ed="R113" n="0642a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0635b1601">此節明乏師各宜自勉。今之行敎化者。大不如古
<lb ed="X" n="0635b17"/><lb ed="R113" n="0642a13"/>人遠矣。旣乏其師。而必欲參究此道。須是自<anchor xml:id="nkr_note_add_0635b1701" n="0635b1701"/><anchor xml:id="beg0635b1701" n="0635b1701"/>己<anchor xml:id="end0635b1701"/>立
<lb ed="X" n="0635b18"/><lb ed="R113" n="0642a14"/>堅確志。勿半途改易。以悟入爲期限。卽或有禍患
<lb ed="X" n="0635b19"/><lb ed="R113" n="0642a15"/>得失之事。總付之於天數。儒言天命。釋言定業。旣
<lb ed="X" n="0635b20"/><lb ed="R113" n="0642a16"/>有定業卽不可逃。不可苟且求免。豈可預先憂其
<lb ed="X" n="0635b21"/><lb ed="R113" n="0642a17"/>不得成辦。便不肯勉力而求之乎。若有一絲毫顧
<lb ed="X" n="0635b22"/><lb ed="R113" n="0642a18"/>惜念慮之情。萌動於胸中。不獨今生不得了悟。以
<lb ed="X" n="0635b23"/><lb ed="R113" n="0642b01"/>至千生萬劫。似無有成就之時也△顧慮是最愚
<lb ed="X" n="0635b24"/><lb ed="R113" n="0642b02"/>癡的根本不可存。而所當存者堅確志耳。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0635c" n="0635c"/>
<lb ed="X" n="0635c01"/><lb ed="R113" n="0642b03"/><p xml:id="pX64p0635c0101">此篇見伊針芥相投。是機是敎也。</p>
<lb ed="X" n="0635c02"/><lb ed="R113" n="0642b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0635c0201">功輔自當塗<note place="inline">太平州也</note>絕江。訪白雲端和尙於海會。白雲
<lb ed="X" n="0635c03"/><lb ed="R113" n="0642b05"/>問公。牛淳乎。公曰淳矣。白雲叱之。公拱而立。白雲曰。
<lb ed="X" n="0635c04"/><lb ed="R113" n="0642b06"/>淳乎淳乎。南泉大潙。無異此也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0635c05"/><lb ed="R113" n="0642b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0635c0501">此節明箭鋒相値。絕江。是直渡。訪。參求也。舒州白
<lb ed="X" n="0635c06"/><lb ed="R113" n="0642b08"/>雲守端禪師。衡陽葛氏子。嗣楊岐方會禪師。南嶽
<lb ed="X" n="0635c07"/><lb ed="R113" n="0642b09"/>下十二世。功輔現宰官身而作佛事。可謂在欲而
<lb ed="X" n="0635c08"/><lb ed="R113" n="0642b10"/>無欲。居塵不染塵。亦是他宿植德本。有大因緣。方
<lb ed="X" n="0635c09"/><lb ed="R113" n="0642b11"/>能根塵脫卸。一念無依。但到此橋斷路窮。不免求
<lb ed="X" n="0635c10"/><lb ed="R113" n="0642b12"/>人指示。故絕江訪白雲於海會。白雲具通方正眼。
<lb ed="X" n="0635c11"/><lb ed="R113" n="0642b13"/>運匠石斧斤。旣無礙辯。別資一路。便問公牛淳乎。
<lb ed="X" n="0635c12"/><lb ed="R113" n="0642b14"/>公非麤心鹵莽。<anchor xml:id="nkr_note_add_0635c1201" n="0635c1201"/><anchor xml:id="beg0635c1201" n="0635c1201"/>已<anchor xml:id="end0635c1201"/>到不疑之地。卽全身擔荷。脫體
<lb ed="X" n="0635c13"/><lb ed="R113" n="0642b15"/>承當。應之曰。淳矣。白雲居養子之緣。恐他見道未
<lb ed="X" n="0635c14"/><lb ed="R113" n="0642b16"/>穩。故以雷轟電掣之機。奮獅子威而叱<g ref="#CB15081">䇿</g>之。所謂
<lb ed="X" n="0635c15"/><lb ed="R113" n="0642b17"/>把關須用精嚴吏。不驗分明不放行。公<anchor xml:id="nkr_note_add_0635c1501" n="0635c1501"/><anchor xml:id="beg0635c1501" n="0635c1501"/>已<anchor xml:id="end0635c1501"/>是鼻孔
<lb ed="X" n="0635c16"/><lb ed="R113" n="0642b18"/>撩天。脚跟點地。縱使八面風吹他亦不動。遂拱然
<lb ed="X" n="0635c17"/><lb ed="R113" n="0643a01"/>而立。眞可謂鐵牛不怕獅子吼矣。白雲至此。雪後
<lb ed="X" n="0635c18"/><lb ed="R113" n="0643a02"/>始知松栢操。便應許他道淳乎淳乎。實知他有主
<lb ed="X" n="0635c19"/><lb ed="R113" n="0643a03"/>宰。可與祖師把手共行。故曰南泉大潙無異此也
<lb ed="X" n="0635c20"/><lb ed="R113" n="0643a04"/>○南泉卽池州普願禪師。鄭州王氏子。嗣<name role="" type="person">馬祖</name>道
<lb ed="X" n="0635c21"/><lb ed="R113" n="0643a05"/>一禪師。一日上堂曰。王老師自小牧一頭水牯牛。
<lb ed="X" n="0635c22"/><lb ed="R113" n="0643a06"/>擬向溪東牧。不免犯官家苗稼。擬向溪西牧。亦不
<lb ed="X" n="0635c23"/><lb ed="R113" n="0643a07"/>免犯官家苗稼。不如隨分納些些。總不見得○大
<lb ed="X" n="0635c24"/><lb ed="R113" n="0643a08"/>潙潭州靈祐禪師。福州長溪趙氏子。嗣<name role="" type="person">百丈懷海</name>
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0636a" n="0636a"/>
<lb ed="X" n="0636a01"/><lb ed="R113" n="0643a09"/>禪師南嶽下三世。一日上堂曰。老僧百年後。向山
<lb ed="X" n="0636a02"/><lb ed="R113" n="0643a10"/>下檀越家作一頭水牯牛。右脇書五字。曰潙山僧
<lb ed="X" n="0636a03"/><lb ed="R113" n="0643a11"/>某甲。當時喚作潙山僧。却是水牯牛。喚作水牯牛。
<lb ed="X" n="0636a04"/><lb ed="R113" n="0643a12"/>却是潙山僧。畢竟喚作甚麼卽得。時仰山出衆禮
<lb ed="X" n="0636a05"/><lb ed="R113" n="0643a13"/>拜而退。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0636a06"/><lb ed="R113" n="0643a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0636a0601">仍贈以偈曰。牛來山中。水足艸足。牛出山去。東觸西
<lb ed="X" n="0636a07"/><lb ed="R113" n="0643a15"/>觸。又曰。上大人化三千可知禮也<note place="inline">行狀</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0636a08"/><lb ed="R113" n="0643a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0636a0801">此節是格外提持。仍贈以偈曰。牛來山中。水足草
<lb ed="X" n="0636a09"/><lb ed="R113" n="0643a17"/>足。此頌他見地明白。謂饑飡嫩草遙山去。渴飮寒
<lb ed="X" n="0636a10"/><lb ed="R113" n="0643a18"/>泉遶<g ref="#CB00589">㵎</g>回。牛出山去。東觸西觸。頌他放曠今時。所
<lb ed="X" n="0636a11"/><lb ed="R113" n="0643b01"/>謂放曠不耕空劫地。暮天何用牧歌催。又曰。上大
<lb ed="X" n="0636a12"/><lb ed="R113" n="0643b02"/>人化三千可知禮也。一是歸美之辭。二是出身活
<lb ed="X" n="0636a13"/><lb ed="R113" n="0643b03"/>句。可謂大冶精金。還他作者○獅絃撥動。聽者爲
<lb ed="X" n="0636a14"/><lb ed="R113" n="0643b04"/>誰。只見羣音響絕。大地山河總作琴聲。且道。他二
<lb ed="X" n="0636a15"/><lb ed="R113" n="0643b05"/>人相見處。作何話會。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0636a16"/><lb ed="R113" n="0643b06"/><p xml:id="pX64p0636a1601">此篇訓人學道。貴在實悟。若大法不明。終一死漢
<lb ed="X" n="0636a17"/><lb ed="R113" n="0643b07"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0636a18"/><lb ed="R113" n="0643b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0636a1801">白雲謂功輔曰。昔翠巖眞點胸。耽味禪觀。以口舌辯
<lb ed="X" n="0636a19"/><lb ed="R113" n="0643b09"/>利。呵罵諸方。未有可其意者。而大法實不明了。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0636a20"/><lb ed="R113" n="0643b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0636a2001">此節明實悟未證。洪州翠巖可眞禪師。福州人嗣
<lb ed="X" n="0636a21"/><lb ed="R113" n="0643b11"/>石霜楚圓禪師。點胸。因欲裝點胸襟。高過於人。故
<lb ed="X" n="0636a22"/><lb ed="R113" n="0643b12"/>有是名。躭。樂也。禪。止散亂也。觀。照心昏也。謂尋常
<lb ed="X" n="0636a23"/><lb ed="R113" n="0643b13"/>躭樂取味於禪觀。以其口舌辯利。競爭機鋒。呵叱
<lb ed="X" n="0636a24"/><lb ed="R113" n="0643b14"/>諸方禪德。覺無有一人。可如<anchor xml:id="nkr_note_add_0636a2401" n="0636a2401"/><anchor xml:id="beg0636a2401" n="0636a2401"/>己<anchor xml:id="end0636a2401"/>意者。其實自家于
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0636b" n="0636b"/>
<lb ed="X" n="0636b01"/><lb ed="R113" n="0643b15"/>向上大法。未得明了。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0636b02"/><lb ed="R113" n="0643b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0636b0201">一日金鑾善侍者見而笑曰。師兄參禪雖多。而不玅
<lb ed="X" n="0636b03"/><lb ed="R113" n="0643b17"/>悟。可謂癡禪矣<note place="inline">白雲夜話</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0636b04"/><lb ed="R113" n="0643b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0636b0401">此節明點罰得人。金鑾善侍者。金鑾寺名。善乃慈
<lb ed="X" n="0636b05"/><lb ed="R113" n="0644a01"/>明之高弟。福州人。道吾眞。楊岐會。皆推伏之。一日
<lb ed="X" n="0636b06"/><lb ed="R113" n="0644a02"/>遊山次。善拈一瓦礫置於石上謂眞曰。向此下得
<lb ed="X" n="0636b07"/><lb ed="R113" n="0644a03"/>一轉語親切。許你親見慈明。速道速道。眞擬議。善
<lb ed="X" n="0636b08"/><lb ed="R113" n="0644a04"/>呵曰。佇思停機。情關未透。何曾夢見先師在。師兄
<lb ed="X" n="0636b09"/><lb ed="R113" n="0644a05"/>參禪雖多。而不玅悟。誠可謂躭枯守寂之癡禪矣。
<lb ed="X" n="0636b10"/><lb ed="R113" n="0644a06"/>宗鏡云。背敎而唯成暗證。只爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0636b1001" n="0636b1001"/><anchor xml:id="beg0636b1001" n="0636b1001"/>己<anchor xml:id="end0636b1001"/>眼不明。守默而
<lb ed="X" n="0636b11"/><lb ed="R113" n="0644a07"/>單坐癡禪。所以慧燈不朗△而今木不識丁者。也
<lb ed="X" n="0636b12"/><lb ed="R113" n="0644a08"/>要如是亂做。讀此。置身於何地也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0636b13"/><lb ed="R113" n="0644a09"/><p xml:id="pX64p0636b1301">此篇言道在人弘。要敎之至行之力也。</p>
<lb ed="X" n="0636b14"/><lb ed="R113" n="0644a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0636b1401">白雲曰。道之隆替豈常耶。在人弘之耳。故曰。操則存
<lb ed="X" n="0636b15"/><lb ed="R113" n="0644a11"/>捨則亡。然非道去人。而人去道也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0636b16"/><lb ed="R113" n="0644a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0636b1601">此節明道本不易。謂道之或時興隆。或時衰替。豈
<lb ed="X" n="0636b17"/><lb ed="R113" n="0644a13"/>一定之常法耶。在人眞操實踐而弘<anchor xml:id="nkr_note_add_0636b1701" n="0636b1701"/><anchor xml:id="beg0636b1701" n="0636b1701"/>揚<anchor xml:id="end0636b1701"/>之耳。故子
<lb ed="X" n="0636b18"/><lb ed="R113" n="0644a14"/>輿有云。人能時時操守之。則此道自存。或放逸捨
<lb ed="X" n="0636b19"/><lb ed="R113" n="0644a15"/>置之。則道自喪亡。且不是道欲遠人。而人自遠於
<lb ed="X" n="0636b20"/><lb ed="R113" n="0644a16"/>道也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0636b21"/><lb ed="R113" n="0644a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0636b2101">古之人處山林隱朝市。不牽於名利。不惑於聲色。遂
<lb ed="X" n="0636b22"/><lb ed="R113" n="0644a18"/>能淸振一時。美流萬世。豈古之可爲。今之不可爲也。
<lb ed="X" n="0636b23"/><lb ed="R113" n="0644b01"/>由敎之未至。行之不力耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0636b24"/><lb ed="R113" n="0644b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0636b2401">此節明行之在人。試看上古之士。或深隱於山林。
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0636c" n="0636c"/>
<lb ed="X" n="0636c01"/><lb ed="R113" n="0644b03"/>不爲名利所牽引。或獨處於朝市。不爲聲色所惑
<lb ed="X" n="0636c02"/><lb ed="R113" n="0644b04"/>亂。斯其任道眞而立志穩。遂能淸譽振於一時。美
<lb ed="X" n="0636c03"/><lb ed="R113" n="0644b05"/>名流於萬世。然此事豈獨古人可爲。而今人不可
<lb ed="X" n="0636c04"/><lb ed="R113" n="0644b06"/>爲耶。非也。殆由人之敎化未到。而我行之不猛力
<lb ed="X" n="0636c05"/><lb ed="R113" n="0644b07"/>耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0636c06"/><lb ed="R113" n="0644b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0636c0601">或謂。古人淳朴故可敎。今人浮薄故不可敎。斯實鼓
<lb ed="X" n="0636c07"/><lb ed="R113" n="0644b09"/>惑之言。誠不足稽也<note place="inline">答功輔書</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0636c08"/><lb ed="R113" n="0644b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0636c0801">此節轉謂無知。或言古人淳厚朴素故可敎。今人
<lb ed="X" n="0636c09"/><lb ed="R113" n="0644b11"/>囂浮輕薄。所以不可敎。此等說話。實是鼓動人心
<lb ed="X" n="0636c10"/><lb ed="R113" n="0644b12"/>惑亂人志。不見之于典籍。無所稽考之言。誡不足
<lb ed="X" n="0636c11"/><lb ed="R113" n="0644b13"/>信。△操存捨亡的。是箇甚麼。敎人去學。正學時以
<lb ed="X" n="0636c12"/><lb ed="R113" n="0644b14"/>千斤猛力尙難把捉。如何聽其日去。如是者。蘄其
<lb ed="X" n="0636c13"/><lb ed="R113" n="0644b15"/>道成。無有是處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0636c14"/><lb ed="R113" n="0644b16"/><p xml:id="pX64p0636c1401">此篇明言行乃立身之大本。不可不謹而擇之也。</p>
<lb ed="X" n="0636c15"/><lb ed="R113" n="0644b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0636c1501">白雲謂無爲子曰。可言不可行。不若勿言。可行不可
<lb ed="X" n="0636c16"/><lb ed="R113" n="0644b18"/>言。不若勿行。發言必慮其所終。立行必稽其所蔽。於
<lb ed="X" n="0636c17"/><lb ed="R113" n="0645a01"/>是先哲。謹於言擇於行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0636c18"/><lb ed="R113" n="0645a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0636c1801">此節明言行必不可妄發。無爲子。姓楊名傑字初
<lb ed="X" n="0636c19"/><lb ed="R113" n="0645a03"/>公。號無爲居士。無爲州人。官至禮部。嗣天衣懷禪
<lb ed="X" n="0636c20"/><lb ed="R113" n="0645a04"/>師。先引馬氏曰。夫可言不可行。君子弗言也。則言
<lb ed="X" n="0636c21"/><lb ed="R113" n="0645a05"/>顧行而言不違行也。可行不可言。君子弗行也。則
<lb ed="X" n="0636c22"/><lb ed="R113" n="0645a06"/>行顧言而行不違言也。大凡發言。必先思慮可能
<lb ed="X" n="0636c23"/><lb ed="R113" n="0645a07"/>行否。卽能行亦須慮其始終。凡立行。必要稽考能
<lb ed="X" n="0636c24"/><lb ed="R113" n="0645a08"/>爲法否。卽能法更須防其遮蔽。葢先聖之常謹於
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0637a" n="0637a"/>
<lb ed="X" n="0637a01"/><lb ed="R113" n="0645a09"/>言而擇於行也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0637a02"/><lb ed="R113" n="0645a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0637a0201">發言非苟顯其理。將啓學者之未悟。立行非獨善其
<lb ed="X" n="0637a03"/><lb ed="R113" n="0645a11"/>身。將訓學者之未成。所以發言有類。立行有禮。遂能
<lb ed="X" n="0637a04"/><lb ed="R113" n="0645a12"/>言不集禍。行不招辱。言則爲經。行則爲法。故曰。言行
<lb ed="X" n="0637a05"/><lb ed="R113" n="0645a13"/>乃君子之樞機。治身之大本。動天地。感鬼神。得不敬
<lb ed="X" n="0637a06"/><lb ed="R113" n="0645a14"/>乎<note place="inline">白雲廣錄</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0637a07"/><lb ed="R113" n="0645a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0637a0701">此節謂言行乃經世大本。發言非苟能顯其道理。
<lb ed="X" n="0637a08"/><lb ed="R113" n="0645a16"/>實欲將此言啓廸學者之未悟。必使之而悟也。立
<lb ed="X" n="0637a09"/><lb ed="R113" n="0645a17"/>行非苟且獨善吾身。實欲以此行訓誨學者之未
<lb ed="X" n="0637a10"/><lb ed="R113" n="0645a18"/>成。必使之而成也。所以發言必要使人可類。類者。
<lb ed="X" n="0637a11"/><lb ed="R113" n="0645b01"/>法也。立行必要成其禮體。遂能言滿天下無口過。
<lb ed="X" n="0637a12"/><lb ed="R113" n="0645b02"/>行滿天下無怨惡。言則可以爲人之常準。行則可
<lb ed="X" n="0637a13"/><lb ed="R113" n="0645b03"/>以爲人之法式。故易曰。言行乃君子之樞機。樞。門
<lb ed="X" n="0637a14"/><lb ed="R113" n="0645b04"/>臼也。機。弩牙也。樞機之發。榮辱之主也。治身之大
<lb ed="X" n="0637a15"/><lb ed="R113" n="0645b05"/>本也。所以能動乎天地。能感致鬼神者。唯言行而
<lb ed="X" n="0637a16"/><lb ed="R113" n="0645b06"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0637a1601" n="0637a1601"/><anchor xml:id="beg0637a1601" n="0637a1601"/>已<anchor xml:id="end0637a1601"/>。得不愼乎○昔商湯王。有七年之旱。太史占之
<lb ed="X" n="0637a17"/><lb ed="R113" n="0645b07"/>曰。當以人禱之。王曰。吾所爲請雨者。民也。若以人
<lb ed="X" n="0637a18"/><lb ed="R113" n="0645b08"/>禱。返害其民。吾當自禱。遂齋戒翦髮斷爪。素車白
<lb ed="X" n="0637a19"/><lb ed="R113" n="0645b09"/>馬。身穿白苧。以身爲犧。禱于桑林之野。遂以六事
<lb ed="X" n="0637a20"/><lb ed="R113" n="0645b10"/>自責曰。政不節歟。民失職歟。女謁盛歟。宮室崇歟。
<lb ed="X" n="0637a21"/><lb ed="R113" n="0645b11"/>苞苴行歟。讒夫昌歟。言訖。忽大雨數千里。所以謂
<lb ed="X" n="0637a22"/><lb ed="R113" n="0645b12"/>言行之能動天地也○世語載魯嶺先生隱山修
<lb ed="X" n="0637a23"/><lb ed="R113" n="0645b13"/>道。忽失報曉鷄。以偈禱社神曰。吾家住在山谿間。
<lb ed="X" n="0637a24"/><lb ed="R113" n="0645b14"/>養個鷄兒當鳳看。昨被狐狸拖將去。家無惡犬去
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0637b" n="0637b"/>
<lb ed="X" n="0637b01"/><lb ed="R113" n="0645b15"/>追還。盤陀石上毛猶在。<name role="" type="person">紫竹林</name>中血未乾。本欲修
<lb ed="X" n="0637b02"/><lb ed="R113" n="0645b16"/>表申上帝。先來說與社公壇。明日見一狸死於社
<lb ed="X" n="0637b03"/><lb ed="R113" n="0645b17"/>前。自是狸代報曉。晝則不見。所以見言行之能感
<lb ed="X" n="0637b04"/><lb ed="R113" n="0645b18"/>鬼神也△言行乃撑天柱地之主宰。入聖超凡之
<lb ed="X" n="0637b05"/><lb ed="R113" n="0646a01"/>要關。失此如朽木無用矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0637b06"/><lb ed="R113" n="0646a02"/><p xml:id="pX64p0637b0601">此篇訓人專志於道宜絕念於未萌也。</p>
<lb ed="X" n="0637b07"/><lb ed="R113" n="0646a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0637b0701">白雲謂演祖曰。禪者智能。多見於<anchor xml:id="nkr_note_add_0637b0701" n="0637b0701"/><anchor xml:id="beg0637b0701" n="0637b0701"/>已<anchor xml:id="end0637b0701"/>然。不能見於未
<lb ed="X" n="0637b08"/><lb ed="R113" n="0646a04"/>然。止觀定慧。防於未然之前。作止任滅。覺於<anchor xml:id="nkr_note_add_0637b0801" n="0637b0801"/><anchor xml:id="beg0637b0801" n="0637b0801"/>已<anchor xml:id="end0637b0801"/>然之
<lb ed="X" n="0637b09"/><lb ed="R113" n="0646a05"/>後。故作止任滅。所用易見。止觀定慧。所爲難知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0637b10"/><lb ed="R113" n="0646a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0637b1001">此節明未然當覺。謂習禪者有智有能。只見得有
<lb ed="X" n="0637b11"/><lb ed="R113" n="0646a07"/>形有相之<anchor xml:id="nkr_note_add_0637b1101" n="0637b1101"/><anchor xml:id="beg0637b1101" n="0637b1101"/>已<anchor xml:id="end0637b1101"/>然。而不能見於無動無迹之未然。止
<lb ed="X" n="0637b12"/><lb ed="R113" n="0646a08"/>者。停息諸念也。觀者。如理思惟也。定。是內心不動。
<lb ed="X" n="0637b13"/><lb ed="R113" n="0646a09"/>慧。是隨緣照了。然此四法。正是隄防於一念未然
<lb ed="X" n="0637b14"/><lb ed="R113" n="0646a10"/>之前者也。遇善則作。逢惡則止。眞理卽任。煩惱卽
<lb ed="X" n="0637b15"/><lb ed="R113" n="0646a11"/>滅。此四者。乃覺察於諸法<anchor xml:id="nkr_note_add_0637b1501" n="0637b1501"/><anchor xml:id="beg0637b1501" n="0637b1501"/>已<anchor xml:id="end0637b1501"/>然之後者也。故作善
<lb ed="X" n="0637b16"/><lb ed="R113" n="0646a12"/>止惡任眞滅過。所用有形。故易見也。止念觀理定
<lb ed="X" n="0637b17"/><lb ed="R113" n="0646a13"/>心慧照。所爲無迹。故難知也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0637b18"/><lb ed="R113" n="0646a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0637b1801">惟古人志在於道。絕念於未萌。雖有止觀定慧。作止
<lb ed="X" n="0637b19"/><lb ed="R113" n="0646a15"/>任滅。皆爲本末之論也。所以云。若有毫端許。言於本
<lb ed="X" n="0637b20"/><lb ed="R113" n="0646a16"/>末者。皆爲自欺。此古人見徹處。而不自欺也<note place="inline">實錄</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0637b21"/><lb ed="R113" n="0646a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0637b2101">此節明智照無餘。惟是古人之志。專切于道。念念
<lb ed="X" n="0637b22"/><lb ed="R113" n="0646a18"/>在定。絕諸想念于未萌。雖有止觀定慧。作止任滅。
<lb ed="X" n="0637b23"/><lb ed="R113" n="0646b01"/>俱無所用。止觀定慧。對治于未然始也。作止任滅。
<lb ed="X" n="0637b24"/><lb ed="R113" n="0646b02"/>對治于<anchor xml:id="nkr_note_add_0637b2401" n="0637b2401"/><anchor xml:id="beg0637b2401" n="0637b2401"/>已<anchor xml:id="end0637b2401"/>然末也。此八種。皆剿賊之器具也。若有
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0637c" n="0637c"/>
<lb ed="X" n="0637c01"/><lb ed="R113" n="0646b03"/>毛頭許。擧到此八種本末之上。則知此心不寧。是
<lb ed="X" n="0637c02"/><lb ed="R113" n="0646b04"/>自欺也。大學曰。所謂誠其意者。毋自欺也。說著一
<lb ed="X" n="0637c03"/><lb ed="R113" n="0646b05"/>毛頭。便不是了。此正是古人見得透徹處。而不自
<lb ed="X" n="0637c04"/><lb ed="R113" n="0646b06"/>欺△不自欺三字。好生著眼。須心領神會始得。此
<lb ed="X" n="0637c05"/><lb ed="R113" n="0646b07"/>章意旨甚深。要在念未起處看。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0637c06"/><lb ed="R113" n="0646b08"/><p xml:id="pX64p0637c0601">此篇誨人篤志勤學。當懷遠大之志也。</p>
<lb ed="X" n="0637c07"/><lb ed="R113" n="0646b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0637c0701">白雲曰。多見衲子。未甞經及遠大之計。予恐叢林自
<lb ed="X" n="0637c08"/><lb ed="R113" n="0646b10"/>此衰薄矣。楊岐先師每言。上下偷安。最爲法門大患。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0637c09"/><lb ed="R113" n="0646b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0637c0901">此節敎立志須遠大。謂多見今之學者。所謀近小。
<lb ed="X" n="0637c10"/><lb ed="R113" n="0646b12"/>未有經思到遠大之計<g ref="#CB15081">䇿</g>。得一日過一日。吾恐叢
<lb ed="X" n="0637c11"/><lb ed="R113" n="0646b13"/>林。由自乏遠計。必衰薄矣。楊岐先師每言。上不勤
<lb ed="X" n="0637c12"/><lb ed="R113" n="0646b14"/>敎誡。下不眞操學。總只各自要偷安閑圖自在。最
<lb ed="X" n="0637c13"/><lb ed="R113" n="0646b15"/>是法門之大患害也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0637c14"/><lb ed="R113" n="0646b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0637c1401">予昔隱居歸宗書堂。披閱經史不啻數百過目。其簡
<lb ed="X" n="0637c15"/><lb ed="R113" n="0646b17"/>編弊故極矣。然每開卷。必有新獲之意。予以是思之。
<lb ed="X" n="0637c16"/><lb ed="R113" n="0646b18"/>學不負人如此<note place="inline">白雲廣錄</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0637c17"/><lb ed="R113" n="0647a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0637c1701">此節明用功必深切。上擧先宗。此論自<anchor xml:id="nkr_note_add_0637c1701" n="0637c1701"/><anchor xml:id="beg0637c1701" n="0637c1701"/>己<anchor xml:id="end0637c1701"/>。予昔隱
<lb ed="X" n="0637c18"/><lb ed="R113" n="0647a02"/>居歸宗書堂。<name role="" type="person">歸宗寺</name>名。在廬山之南。昔<name role="" type="person">王羲之</name>讀
<lb ed="X" n="0637c19"/><lb ed="R113" n="0647a03"/>書處。洗硯池至今尙在。披。展也。披展經典。閱看史
<lb ed="X" n="0637c20"/><lb ed="R113" n="0647a04"/>書。凡一切經書。不止數百遍過眼。其中簡編弊壞
<lb ed="X" n="0637c21"/><lb ed="R113" n="0647a05"/>之極。然每開卷再讀。必有今日新得之意。予以是
<lb ed="X" n="0637c22"/><lb ed="R113" n="0647a06"/>思之。勤學眞不負人如此。如此二字至重當思之。
<lb ed="X" n="0637c23"/><lb ed="R113" n="0647a07"/>簡。紙素也。編。篇章也。弊故者。破壞也△東坡云。故
<lb ed="X" n="0637c24"/><lb ed="R113" n="0647a08"/>書不厭百回讀。細讀深思理自知。與此參觀。則知
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0638a" n="0638a"/>
<lb ed="X" n="0638a01"/><lb ed="R113" n="0647a09"/>學矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638a02"/><lb ed="R113" n="0647a10"/><p xml:id="pX64p0638a0201">此篇謂哲人能知幾微。明造物之所惜也。</p>
<lb ed="X" n="0638a03"/><lb ed="R113" n="0647a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0638a0301">白雲初住九江承天。次遷圓通。秊齒甚少。時晦堂在
<lb ed="X" n="0638a04"/><lb ed="R113" n="0647a12"/>寶峯。謂月公晦曰。新圓通洞徹見元。不忝楊岐之嗣。
<lb ed="X" n="0638a05"/><lb ed="R113" n="0647a13"/>惜乎發用太早。非叢林福。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638a06"/><lb ed="R113" n="0647a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0638a0601">此節謂發用不宜太早。九江府名。<name role="" type="person">承天寺</name>名。圓通
<lb ed="X" n="0638a07"/><lb ed="R113" n="0647a15"/>亦寺名。齒。年也。晦堂黃龍祖心寶覺禪師。南雄鄔
<lb ed="X" n="0638a08"/><lb ed="R113" n="0647a16"/>氏子。嗣黃龍南禪師。南嶽下十二世。寶峯寺名。月
<lb ed="X" n="0638a09"/><lb ed="R113" n="0647a17"/>公晦。諱曉月字公晦。得法于瑯琊覺禪師。于宋熙
<lb ed="X" n="0638a10"/><lb ed="R113" n="0647a18"/>寧間。住洪州泐潭寶峯精舍。作楞嚴標旨。謂新圓
<lb ed="X" n="0638a11"/><lb ed="R113" n="0647b01"/>通長老。見處高妙。洞明徹證至道之源底。不<anchor xml:id="nkr_note_add_0638a1101" n="0638a1101"/><anchor xml:id="beg0638a1101" n="0638a1101"/>忝<anchor xml:id="end0638a1101"/>爲
<lb ed="X" n="0638a12"/><lb ed="R113" n="0647b02"/>楊岐之嗣。<anchor xml:id="nkr_note_add_0638a1201" n="0638a1201"/><anchor xml:id="beg0638a1201" n="0638a1201"/>忝<anchor xml:id="end0638a1201"/>。辱也。只是可惜他發機太早。恐非叢
<lb ed="X" n="0638a13"/><lb ed="R113" n="0647b03"/>林之福。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638a14"/><lb ed="R113" n="0647b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0638a1401">公晦因問其故。晦堂曰。功名美器。造物惜之。不與人
<lb ed="X" n="0638a15"/><lb ed="R113" n="0647b05"/>全。人固欲之。天必奪之。逮白雲終於舒之海會。方五
<lb ed="X" n="0638a16"/><lb ed="R113" n="0647b06"/>十六歲。識者謂晦堂知幾知微。眞哲人矣<note place="inline">湛堂記聞</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638a17"/><lb ed="R113" n="0647b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0638a1701">此節明造物不與人全。公晦因而問之。是何故也。
<lb ed="X" n="0638a18"/><lb ed="R113" n="0647b08"/>答曰。功名美器造物惜之。功名。卽出世行道也。美
<lb ed="X" n="0638a19"/><lb ed="R113" n="0647b09"/>器。卽洞徹見元也。有功名無美器。有美器無功名。
<lb ed="X" n="0638a20"/><lb ed="R113" n="0647b10"/>葢天命也。不與人全。人誰不欲兩全其事者。天故
<lb ed="X" n="0638a21"/><lb ed="R113" n="0647b11"/>奪之也。昔种放隱終南。聞希夷之風。往見之。希夷
<lb ed="X" n="0638a22"/><lb ed="R113" n="0647b12"/>曰。當有顯宦。但名者古今美器。造物所忌。子名將
<lb ed="X" n="0638a23"/><lb ed="R113" n="0647b13"/>天命也。不未如言。及至白雲終於舒之海會時。方
<lb ed="X" n="0638a24"/><lb ed="R113" n="0647b14"/>纔五十六歲。僅中壽焉。小人曰死。君子曰終。有識
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0638b" n="0638b"/>
<lb ed="X" n="0638b01"/><lb ed="R113" n="0647b15"/>者曰。晦堂知幾之神。知微之顯。眞賢哲之人也。易
<lb ed="X" n="0638b02"/><lb ed="R113" n="0647b16"/>繫辭曰。知幾其神乎。君子上交不<anchor xml:id="nkr_note_add_0638b0201" n="0638b0201"/><anchor xml:id="beg0638b0201" n="0638b0201"/>諂<anchor xml:id="end0638b0201"/>。下交不瀆。其
<lb ed="X" n="0638b03"/><lb ed="R113" n="0647b17"/>知幾乎。幾者動之微。吉<g ref="#CB04846">㐫</g>之先見者也△我甞痛
<lb ed="X" n="0638b04"/><lb ed="R113" n="0647b18"/>惜人才。最不易得。但不奈造化小兒何。必欲自主
<lb ed="X" n="0638b05"/><lb ed="R113" n="0648a01"/>宰。去來無礙。須蘊空乃得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638b06"/><lb ed="R113" n="0648a02"/><p xml:id="pX64p0638b0601">此篇見古人不自負。尊德而樂道也。</p>
<lb ed="X" n="0638b07"/><lb ed="R113" n="0648a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0638b0701">晦堂心和尙參月公晦於寶峯。公晦洞明楞嚴深旨。
<lb ed="X" n="0638b08"/><lb ed="R113" n="0648a04"/>海上獨步。晦堂每聞一句一字。如獲至寶。喜不自勝。
<lb ed="X" n="0638b09"/><lb ed="R113" n="0648a05"/>衲子中間有竊議者。晦堂聞之曰。扣彼所長。礪我所
<lb ed="X" n="0638b10"/><lb ed="R113" n="0648a06"/>短。吾何慊焉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638b11"/><lb ed="R113" n="0648a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0638b1101">此節明至人重道。楞嚴梵語。此云一切事究竟堅
<lb ed="X" n="0638b12"/><lb ed="R113" n="0648a08"/>固。謂公晦深通此經至理。海上叢林中可稱獨步。
<lb ed="X" n="0638b13"/><lb ed="R113" n="0648a09"/>昔袁淑謂謝莊曰。江東無我。卿當獨步。獨步者。無
<lb ed="X" n="0638b14"/><lb ed="R113" n="0648a10"/>人及之也。晦堂每聞一句。或得一字。猶如得一至
<lb ed="X" n="0638b15"/><lb ed="R113" n="0648a11"/>寶。喜之不勝。猶云喜之極也。衲子中間或有私地
<lb ed="X" n="0638b16"/><lb ed="R113" n="0648a12"/>議論者。謂不當屈從如此。晦堂聞之曰。扣取彼之
<lb ed="X" n="0638b17"/><lb ed="R113" n="0648a13"/>所長。磨礪我之所短。猶云取他有餘。補我不足。吾
<lb ed="X" n="0638b18"/><lb ed="R113" n="0648a14"/>何慊焉。慊者。自滿也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638b19"/><lb ed="R113" n="0648a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0638b1901">英邵武曰。晦堂師兄。學道爲禪衲所宗。猶以尊德自
<lb ed="X" n="0638b20"/><lb ed="R113" n="0648a16"/>勝爲強。以未見未聞爲媿。使叢林自廣而狹於人者。
<lb ed="X" n="0638b21"/><lb ed="R113" n="0648a17"/>有所矜式。豈小補哉<note place="inline">靈源拾遺</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638b22"/><lb ed="R113" n="0648a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0638b2201">此節敎衆人當法。隆興府洪英禪師。邵武陳氏子。
<lb ed="X" n="0638b23"/><lb ed="R113" n="0648b01"/>嗣黃龍南禪師。謂晦堂師兄。道德學識。皆爲禪衲
<lb ed="X" n="0638b24"/><lb ed="R113" n="0648b02"/>之所宗尙者。猶然尊人之德。勝我爲強。以向所未
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0638c" n="0638c"/>
<lb ed="X" n="0638c01"/><lb ed="R113" n="0648b03"/>見未聞自生慚媿。如是者。使叢林中一等自高自
<lb ed="X" n="0638c02"/><lb ed="R113" n="0648b04"/>大而輕小於人者。可以爲法則也。補益于人。豈淺
<lb ed="X" n="0638c03"/><lb ed="R113" n="0648b05"/>鮮哉△人以自勝爲嫌。師以自勝爲強。此眞爲瑕
<lb ed="X" n="0638c04"/><lb ed="R113" n="0648b06"/>不掩瑜。直使賢愚品類。自天壤也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638c05"/><lb ed="R113" n="0648b07"/><p xml:id="pX64p0638c0501">此篇誨住持要智識濶達。勿逞私心也。</p>
<lb ed="X" n="0638c06"/><lb ed="R113" n="0648b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0638c0601">晦堂曰。住持之要。當取其遠大者。略其近小者。事固
<lb ed="X" n="0638c07"/><lb ed="R113" n="0648b09"/>未決。宜諮詢於老成之人。尙疑矣。更扣問於識者。縱
<lb ed="X" n="0638c08"/><lb ed="R113" n="0648b10"/>有未盡。亦不致甚矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638c09"/><lb ed="R113" n="0648b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0638c0901">此節明住持取捨有方。謂住持大要。于其所當取
<lb ed="X" n="0638c10"/><lb ed="R113" n="0648b12"/>者須遠大。一日而具百千年眼目。其所略者。目前
<lb ed="X" n="0638c11"/><lb ed="R113" n="0648b13"/>些細。不必較論。或有事故當前。未能決斷。宜諮求
<lb ed="X" n="0638c12"/><lb ed="R113" n="0648b14"/>詢問於老練成實之人。設或其疑未決。更當扣問
<lb ed="X" n="0638c13"/><lb ed="R113" n="0648b15"/>於博識之君子。如此勤求。縱猶有未盡。亦不爭多
<lb ed="X" n="0638c14"/><lb ed="R113" n="0648b16"/>矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638c15"/><lb ed="R113" n="0648b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0638c1501">其或主者。好逞私心。專自取與。一旦遭小人所謀。罪
<lb ed="X" n="0638c16"/><lb ed="R113" n="0648b18"/>將誰歸。故曰。謀在多斷在獨。謀之在多。可以觀利害
<lb ed="X" n="0638c17"/><lb ed="R113" n="0649a01"/>之極致。斷之在我。可以定叢林之是非<note place="inline">與草堂書</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638c18"/><lb ed="R113" n="0649a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0638c1801">此節敎虗<anchor xml:id="nkr_note_add_0638c1801" n="0638c1801"/><anchor xml:id="beg0638c1801" n="0638c1801"/>己<anchor xml:id="end0638c1801"/>謀斷得宜。其或主者。矜<anchor xml:id="nkr_note_add_0638c1802" n="0638c1802"/><anchor xml:id="beg0638c1802" n="0638c1802"/>己<anchor xml:id="end0638c1802"/>逞能。偏私
<lb ed="X" n="0638c19"/><lb ed="R113" n="0649a03"/>自用。一味專<anchor xml:id="nkr_note_add_0638c1901" n="0638c1901"/><anchor xml:id="beg0638c1901" n="0638c1901"/>己<anchor xml:id="end0638c1901"/>取與。不聽人諫。忽爾一朝爲小人
<lb ed="X" n="0638c20"/><lb ed="R113" n="0649a04"/>伺便。遭他所謀。此罪只得自任。將誰歸耶。故曰。謀
<lb ed="X" n="0638c21"/><lb ed="R113" n="0649a05"/>事須在多人。斷事只在我也。何故。謀在多者。一人
<lb ed="X" n="0638c22"/><lb ed="R113" n="0649a06"/>見識有限。多謀則利與害最極之處。亦可參觀也。
<lb ed="X" n="0638c23"/><lb ed="R113" n="0649a07"/>斷必在我。不可依違於人。我決則是與非一定之
<lb ed="X" n="0638c24"/><lb ed="R113" n="0649a08"/>機。皆不能撓也△取遠略近。不專<anchor xml:id="nkr_note_add_0638c2401" n="0638c2401"/><anchor xml:id="beg0638c2401" n="0638c2401"/>己<anchor xml:id="end0638c2401"/>用。是持法利
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0639a" n="0639a"/>
<lb ed="X" n="0639a01"/><lb ed="R113" n="0649a09"/>生之魁碩矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639a02"/><lb ed="R113" n="0649a10"/><p xml:id="pX64p0639a0201">此篇誨人以利生爲要。不可獨善<anchor xml:id="nkr_note_add_0639a0201" n="0639a0201"/><anchor xml:id="beg0639a0201" n="0639a0201"/>己<anchor xml:id="end0639a0201"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0639a03"/><lb ed="R113" n="0649a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0639a0301">晦堂不赴潙山請。延平陳瑩中移書勉之曰。古人住
<lb ed="X" n="0639a04"/><lb ed="R113" n="0649a12"/>持無職事。選有德者居之。當是任者。必將以斯道覺
<lb ed="X" n="0639a05"/><lb ed="R113" n="0649a13"/>斯民。終不以勢位聲利爲之變。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639a06"/><lb ed="R113" n="0649a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0639a0601">延平縣名。陳子翁名瓘字瑩中。又號華嚴居士。沙
<lb ed="X" n="0639a07"/><lb ed="R113" n="0649a15"/>縣人。宋徽宗時登進士。初任延平後爲丞相。留心
<lb ed="X" n="0639a08"/><lb ed="R113" n="0649a16"/>空宗。未詳得法者。移。延也。勉。勸也。謂延書相勸也。
<lb ed="X" n="0639a09"/><lb ed="R113" n="0649a17"/>此節明古人鄭重。云古來做住持。原無職位。要選
<lb ed="X" n="0639a10"/><lb ed="R113" n="0649a18"/>有德者居其任。居斯任者。必將以我所證之道。覺
<lb ed="X" n="0639a11"/><lb ed="R113" n="0649b01"/>我所化之人。所謂唯有此事。更無他事。縱有權勢
<lb ed="X" n="0639a12"/><lb ed="R113" n="0649b02"/>高位。聲名利養。皆不能爲之改變也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639a13"/><lb ed="R113" n="0649b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0639a1301">今學者大道未明。各趨異學。流入名相。遂爲聲色所
<lb ed="X" n="0639a14"/><lb ed="R113" n="0649b04"/>動。賢不肖雜糅。不可別白。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639a15"/><lb ed="R113" n="0649b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0639a1501">此節明今時溷亂。今之學者。大道不自究明。只顧
<lb ed="X" n="0639a16"/><lb ed="R113" n="0649b06"/>各人趨向異學。此乃棄本逐末。日久月深。不覺流
<lb ed="X" n="0639a17"/><lb ed="R113" n="0649b07"/>入名言敎相之中。自<anchor xml:id="nkr_note_add_0639a1701" n="0639a1701"/><anchor xml:id="beg0639a1701" n="0639a1701"/>己<anchor xml:id="end0639a1701"/>無主宰。遂爲聲色所動。賢
<lb ed="X" n="0639a18"/><lb ed="R113" n="0649b08"/>與不肖。溷雜糅亂于其間。不可別白也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639a19"/><lb ed="R113" n="0649b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0639a1901">正宜老成者。惻隱存心之時。以道自任。障回百川。固
<lb ed="X" n="0639a20"/><lb ed="R113" n="0649b10"/>無難矣。若夫退求靜謐。務在安逸。此獨善其身者所
<lb ed="X" n="0639a21"/><lb ed="R113" n="0649b11"/>好。非叢林所以望公者<note place="inline">出靈源拾遺</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639a22"/><lb ed="R113" n="0649b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0639a2201">此節方是勸勉行道。言今此之際。正要有道德老
<lb ed="X" n="0639a23"/><lb ed="R113" n="0649b13"/>成之師。以慈悲惻隱之心。而行敎化。孟子曰。惻隱
<lb ed="X" n="0639a24"/><lb ed="R113" n="0649b14"/>之心。仁之端也。惻者。傷之切。隱者。痛之深。善知識
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0639b" n="0639b"/>
<lb ed="X" n="0639b01"/><lb ed="R113" n="0649b15"/>本以行道爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0639b0101" n="0639b0101"/><anchor xml:id="beg0639b0101" n="0639b0101"/>己<anchor xml:id="end0639b0101"/>任。自能挽頺風於末世。迴旣倒之
<lb ed="X" n="0639b02"/><lb ed="R113" n="0649b16"/>狂瀾。固無難矣。謂百川皆從下流。有力者遮之。使
<lb ed="X" n="0639b03"/><lb ed="R113" n="0649b17"/>倒流也。<name role="" type="person">韓文公</name>進學解云。障百川而東之。迴狂瀾
<lb ed="X" n="0639b04"/><lb ed="R113" n="0649b18"/>於旣倒。謂入<g ref="#CB04622">𫑮</g>垂手。接物利生也。若夫退隱窮谷。
<lb ed="X" n="0639b05"/><lb ed="R113" n="0650a01"/>求寂靜寧謐。不過時中得些安閒逸樂。此乃獨善
<lb ed="X" n="0639b06"/><lb ed="R113" n="0650a02"/>一身者之所好。今叢林所望者。唯公而<anchor xml:id="nkr_note_add_0639b0601" n="0639b0601"/><anchor xml:id="beg0639b0601" n="0639b0601"/>已<anchor xml:id="end0639b0601"/>。何得退
<lb ed="X" n="0639b07"/><lb ed="R113" n="0650a03"/>藏以自安耶△古人惟恐出。今人惟恐不出。卽此
<lb ed="X" n="0639b08"/><lb ed="R113" n="0650a04"/>便見人品之高下。古今之差持也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639b09"/><lb ed="R113" n="0650a05"/><p xml:id="pX64p0639b0901">此篇誨用人不可不謹。凡於有國有家者。皆必然
<lb ed="X" n="0639b10"/><lb ed="R113" n="0650a06"/>之理也。</p>
<lb ed="X" n="0639b11"/><lb ed="R113" n="0650a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0639b1101">晦堂一日見黃龍。有不豫之色。因逆問之。黃龍曰。監
<lb ed="X" n="0639b12"/><lb ed="R113" n="0650a08"/>收未得人。晦堂遂薦感副寺。黃龍曰。感尙暴。恐爲小
<lb ed="X" n="0639b13"/><lb ed="R113" n="0650a09"/>人所謀。晦堂曰。化侍者稍廉謹。黃龍謂化雖廉謹。不
<lb ed="X" n="0639b14"/><lb ed="R113" n="0650a10"/>若秀莊主。有量而忠。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639b15"/><lb ed="R113" n="0650a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0639b1501">此節明得人之難。豫。悅也。逆問。以下而問上也。黃
<lb ed="X" n="0639b16"/><lb ed="R113" n="0650a12"/>龍答以監收未得人。晦堂遂薦感副寺。南嶽福嚴
<lb ed="X" n="0639b17"/><lb ed="R113" n="0650a13"/>慈感禪師。潼州杜氏子。嗣黃龍南禪師。龍曰。感爲
<lb ed="X" n="0639b18"/><lb ed="R113" n="0650a14"/>人性暴。恐爲小人所謀。晦堂又曰。化侍者爲人淸
<lb ed="X" n="0639b19"/><lb ed="R113" n="0650a15"/>廉而謹愼。隆興府雙嶺心化禪師。嗣黃龍祖心禪
<lb ed="X" n="0639b20"/><lb ed="R113" n="0650a16"/>師。龍曰。化雖廉謹。還不如秀莊主有量而忠。潭州
<lb ed="X" n="0639b21"/><lb ed="R113" n="0650a17"/>大潙懷秀禪師。信州應氏子。嗣黃龍南禪師。有量
<lb ed="X" n="0639b22"/><lb ed="R113" n="0650a18"/>則容納衆事。有忠則盡情奉上也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639b23"/><lb ed="R113" n="0650b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0639b2301">靈源甞問晦堂。黃龍用一監收。何過慮如此。晦堂曰。
<lb ed="X" n="0639b24"/><lb ed="R113" n="0650b02"/>有國有家者。未甞不本此。豈特黃龍爲然。先聖亦曾
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0639c" n="0639c"/>
<lb ed="X" n="0639c01"/><lb ed="R113" n="0650b03"/>戒之<note place="inline">大潙秀雙嶺化感鐵面三人也。通菴壁記</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639c02"/><lb ed="R113" n="0650b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0639c0201">此節因問發明。靈源惟淸禪師。本州陳氏子。嗣黃
<lb ed="X" n="0639c03"/><lb ed="R113" n="0650b05"/>龍祖心禪師。甞擧以問晦堂曰。黃龍師翁不過用
<lb ed="X" n="0639c04"/><lb ed="R113" n="0650b06"/>一監收。何過慮如此。晦堂曰。此事如天子之有國。
<lb ed="X" n="0639c05"/><lb ed="R113" n="0650b07"/>士庶之有家。何甞不以得人用人爲本。如是籌量
<lb ed="X" n="0639c06"/><lb ed="R113" n="0650b08"/>細心。豈獨黃龍爲然。先聖亦曾以此而爲戒也△
<lb ed="X" n="0639c07"/><lb ed="R113" n="0650b09"/>古今用人是第一件大事。得其人使法道自彰。失
<lb ed="X" n="0639c08"/><lb ed="R113" n="0650b10"/>之則亂斯致矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639c09"/><lb ed="R113" n="0650b11"/><p xml:id="pX64p0639c0901">此篇誨學人當確志力行。乃能登彼道岸也。</p>
<lb ed="X" n="0639c10"/><lb ed="R113" n="0650b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0639c1001">晦堂謂朱給事世英曰。予初入道。自恃甚易。逮見黃
<lb ed="X" n="0639c11"/><lb ed="R113" n="0650b13"/>龍先師後。退思日用。與理矛盾者極多。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639c12"/><lb ed="R113" n="0650b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0639c1201">此節明先時孟浪。與道相違。朱給事名顯謨。字世
<lb ed="X" n="0639c13"/><lb ed="R113" n="0650b15"/>英。任至給事。問道於黃龍南禪師。晦堂謂曰。余當
<lb ed="X" n="0639c14"/><lb ed="R113" n="0650b16"/>初纔入道。自負聰明之資。輕視佛祖之道。以爲不
<lb ed="X" n="0639c15"/><lb ed="R113" n="0650b17"/>難。及見黃龍先師之後。退思我日用中。道與理相
<lb ed="X" n="0639c16"/><lb ed="R113" n="0650b18"/>矛盾者極多。矛卽鎗。盾卽護身牌。昔人以二事並
<lb ed="X" n="0639c17"/><lb ed="R113" n="0651a01"/>賣。各歎其勝。智者語云。我買汝矛。還<anchor xml:id="nkr_note_add_0639c1701" n="0639c1701"/><anchor xml:id="beg0639c1701" n="0639c1701"/>刺<anchor xml:id="end0639c1701"/>汝盾。入與
<lb ed="X" n="0639c18"/><lb ed="R113" n="0651a02"/>不入。則無辭矣。以況自相違也。由是自生慚愧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639c19"/><lb ed="R113" n="0651a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0639c1901">遂力行之三秊。雖祁寒溽暑。確志不移。然後方得事
<lb ed="X" n="0639c20"/><lb ed="R113" n="0651a04"/>事如理。而今咳唾掉臂。也是祖師西來意<note place="inline">章江集</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639c21"/><lb ed="R113" n="0651a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0639c2101">此節明知愧力行。爾乃得道。遂力行之三年。雖祁
<lb ed="X" n="0639c22"/><lb ed="R113" n="0651a06"/>寒溽暑。祁。大也。溽。盛熱也。確定主宰。決志不移。功
<lb ed="X" n="0639c23"/><lb ed="R113" n="0651a07"/>力純熟。然後方得事事皆如理也。到而今。卽咳唾
<lb ed="X" n="0639c24"/><lb ed="R113" n="0651a08"/>掉臂。也是祖師西來意。此眞頭頭是道。左右逢源
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0640a" n="0640a"/>
<lb ed="X" n="0640a01"/><lb ed="R113" n="0651a09"/>之謂也△者箇行徑。不是勸你做得的。須你自家
<lb ed="X" n="0640a02"/><lb ed="R113" n="0651a10"/>知愧知耻。奮發猛力。方有水到渠成時也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640a03"/><lb ed="R113" n="0651a11"/><p xml:id="pX64p0640a0301">此篇謂君子小人之不同。由所守之有異也。</p>
<lb ed="X" n="0640a04"/><lb ed="R113" n="0651a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0640a0401">朱世英問晦堂曰。君子不幸小有過差。而見聞指目
<lb ed="X" n="0640a05"/><lb ed="R113" n="0651a13"/>之不暇。小人終日造惡。而不以爲然。其故何哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640a06"/><lb ed="R113" n="0651a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0640a0601">此節問何故重小而輕大。君子不幸。偶然略有些。
<lb ed="X" n="0640a07"/><lb ed="R113" n="0651a15"/>小過差。見聞指顧之不暇。不暇者。連忙指說也。如
<lb ed="X" n="0640a08"/><lb ed="R113" n="0651a16"/>小人竟日造惡。人皆不以爲然。何也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640a09"/><lb ed="R113" n="0651a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0640a0901">晦堂曰。君子之德。比美玉焉。有瑕生內。必見於外。故
<lb ed="X" n="0640a10"/><lb ed="R113" n="0651a18"/>見者稱異。不得不指目也。若夫小人者。日用所作。無
<lb ed="X" n="0640a11"/><lb ed="R113" n="0651b01"/>非過惡。又安用言之<note place="inline">章江集</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640a12"/><lb ed="R113" n="0651b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0640a1201">此節答原因德重而身輕。此答謂君子所養之德
<lb ed="X" n="0640a13"/><lb ed="R113" n="0651b03"/>如美玉無瑕玷。有些些瑕玷在內。其迹必現於外。
<lb ed="X" n="0640a14"/><lb ed="R113" n="0651b04"/>故見玉者稱異。稱異者。驚歎其有玼也。不得不指
<lb ed="X" n="0640a15"/><lb ed="R113" n="0651b05"/>顧之。若是小人。日用中所作所爲。無非過惡。如瓦
<lb ed="X" n="0640a16"/><lb ed="R113" n="0651b06"/>礫然。又安用言之△古來賢豪。寧爲人所責。毋爲
<lb ed="X" n="0640a17"/><lb ed="R113" n="0651b07"/>人所容。良有以也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640a18"/><lb ed="R113" n="0651b08"/><p xml:id="pX64p0640a1801">此篇言道本無二。由得之有深淺也。</p>
<lb ed="X" n="0640a19"/><lb ed="R113" n="0651b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0640a1901">晦堂曰。聖人之道。如天地育萬物。無有不備於道者。
<lb ed="X" n="0640a20"/><lb ed="R113" n="0651b10"/>衆人之道。如江河淮濟。山川陵谷。艸木昆蟲。各盡其
<lb ed="X" n="0640a21"/><lb ed="R113" n="0651b11"/>量而<anchor xml:id="nkr_note_add_0640a2101" n="0640a2101"/><anchor xml:id="beg0640a2101" n="0640a2101"/>已<anchor xml:id="end0640a2101"/>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640a22"/><lb ed="R113" n="0651b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0640a2201">此節擧聖凡所證不同。聖人所證之道。至深至廣。
<lb ed="X" n="0640a23"/><lb ed="R113" n="0651b13"/>如天地覆載萬物。何法不在其中。至如衆人所得
<lb ed="X" n="0640a24"/><lb ed="R113" n="0651b14"/>之道。隨其自力深淺。受用不同。故有如江者。江有
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0640b" n="0640b"/>
<lb ed="X" n="0640b01"/><lb ed="R113" n="0651b15"/>三江。松婁東。水出岷山。又川之大者曰江。又有如
<lb ed="X" n="0640b02"/><lb ed="R113" n="0651b16"/>河者。河水出積石山。自乾位來。千里一曲。九曲而
<lb ed="X" n="0640b03"/><lb ed="R113" n="0651b17"/>入海。亦有如淮者。淮水出河南汝寧府。至直隷淮
<lb ed="X" n="0640b04"/><lb ed="R113" n="0651b18"/>安府入海。至有如濟者。濟水出常山。然則四水各
<lb ed="X" n="0640b05"/><lb ed="R113" n="0652a01"/>有遠近深淺。而總皆歸之于海也。山川者。衆流入
<lb ed="X" n="0640b06"/><lb ed="R113" n="0652a02"/>海曰川。陵谷者。大阜曰陵。谷。溪谷也。草木昆蟲。昆。
<lb ed="X" n="0640b07"/><lb ed="R113" n="0652a03"/>諸也。此總擧一切有情無情。雖靈蠢不同。而所存
<lb ed="X" n="0640b08"/><lb ed="R113" n="0652a04"/>之理。皆各盡<anchor xml:id="nkr_note_add_0640b0801" n="0640b0801"/><anchor xml:id="beg0640b0801" n="0640b0801"/>己<anchor xml:id="end0640b0801"/>量而<anchor xml:id="nkr_note_add_0640b0802" n="0640b0802"/><anchor xml:id="beg0640b0802" n="0640b0802"/>已<anchor xml:id="end0640b0802"/>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640b09"/><lb ed="R113" n="0652a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0640b0901">不知其外。無有不備者。夫道豈二耶。由得之深淺。成
<lb ed="X" n="0640b10"/><lb ed="R113" n="0652a06"/>有大小耶<note place="inline">答張無盡書</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640b11"/><lb ed="R113" n="0652a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0640b1101">此節方出大同之道。竟不知自我所知所見之外。
<lb ed="X" n="0640b12"/><lb ed="R113" n="0652a08"/>還有箇無不包容。無不具足的大境界在。所謂道
<lb ed="X" n="0640b13"/><lb ed="R113" n="0652a09"/>無方。行者莫能至。然道豈有大小長短差別耶。由
<lb ed="X" n="0640b14"/><lb ed="R113" n="0652a10"/>得者有淺有深。故成者亦有大有小也△其外無
<lb ed="X" n="0640b15"/><lb ed="R113" n="0652a11"/>不備的境界。非思量分別所及。唯佛與佛。乃能究
<lb ed="X" n="0640b16"/><lb ed="R113" n="0652a12"/>盡。學者當細心體究。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640b17"/><lb ed="R113" n="0652a13"/><p xml:id="pX64p0640b1701">此篇敎住持涉世免害之方也。</p>
<lb ed="X" n="0640b18"/><lb ed="R113" n="0652a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0640b1801">晦堂曰。久廢不可速成。積弊不可頓除。優游不可久
<lb ed="X" n="0640b19"/><lb ed="R113" n="0652a15"/>戀。人情不能恰好。禍患不可苟免。夫爲善知識。達此
<lb ed="X" n="0640b20"/><lb ed="R113" n="0652a16"/>五事。涉世可無悶矣<note place="inline">與祥和尙書</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640b21"/><lb ed="R113" n="0652a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0640b2101">謂凡久廢之事。不可祈以速成。速成必易壞也。積
<lb ed="X" n="0640b22"/><lb ed="R113" n="0652a18"/>聚弊病。不可頓爲革除。頓除返增弊也。優游之境。
<lb ed="X" n="0640b23"/><lb ed="R113" n="0652b01"/>不可久長留戀。久戀必易變也。人情世故。不能全
<lb ed="X" n="0640b24"/><lb ed="R113" n="0652b02"/>美恰好。恰好必難得也。禍害患難。不可苟且求免。
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0640c" n="0640c"/>
<lb ed="X" n="0640c01"/><lb ed="R113" n="0652b03"/>苟免必多事也。夫爲善知識。達得此五種事緣。涉
<lb ed="X" n="0640c02"/><lb ed="R113" n="0652b04"/>歷世間。自然無所憂悶矣△難得到這般田地。到
<lb ed="X" n="0640c03"/><lb ed="R113" n="0652b05"/>得卽克昌運祚矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640c04"/><lb ed="R113" n="0652b06"/><p xml:id="pX64p0640c0401">此篇見古人有愛人恭孝之心也。</p>
<lb ed="X" n="0640c05"/><lb ed="R113" n="0652b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0640c0501">晦堂曰。先師進止嚴重。見者敬畏。衲子因事請假。多
<lb ed="X" n="0640c06"/><lb ed="R113" n="0652b08"/>峻拒弗從。惟聞省侍親老。氣色穆然。見於顏面。盡禮
<lb ed="X" n="0640c07"/><lb ed="R113" n="0652b09"/>津遣。其愛人恭孝如此<note place="inline">與謝景溫書</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640c08"/><lb ed="R113" n="0652b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0640c0801">謂我先師進退擧止。威嚴尊重。見者無不敬之畏
<lb ed="X" n="0640c09"/><lb ed="R113" n="0652b11"/>之也。或衲子因有事緣吿假者。多峻絕拒止不許。
<lb ed="X" n="0640c10"/><lb ed="R113" n="0652b12"/>唯聞人有欲歸省親老者。氣色和穆。自然現于顏
<lb ed="X" n="0640c11"/><lb ed="R113" n="0652b13"/>面。而更盡以禮物津送之。此其愛人恭順孝敬之
<lb ed="X" n="0640c12"/><lb ed="R113" n="0652b14"/>心如此△此乃聖賢肝膽。非常人可及。何故。恭孝
<lb ed="X" n="0640c13"/><lb ed="R113" n="0652b15"/>乃聖人至要。不可斯須去<anchor xml:id="nkr_note_add_0640c1301" n="0640c1301"/><anchor xml:id="beg0640c1301" n="0640c1301"/>己<anchor xml:id="end0640c1301"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640c14"/><lb ed="R113" n="0652b16"/><p xml:id="pX64p0640c1401">此篇見古人之量度。足爲後人法式也。</p>
<lb ed="X" n="0640c15"/><lb ed="R113" n="0652b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0640c1501">晦堂曰。黃龍先師。昔同雲峯悅和尙。夏居荆南鳳林。
<lb ed="X" n="0640c16"/><lb ed="R113" n="0652b18"/>悅好辯論。一日與衲子作喧。先師閱經自若。如不聞
<lb ed="X" n="0640c17"/><lb ed="R113" n="0653a01"/>見。<anchor xml:id="nkr_note_add_0640c1701" n="0640c1701"/><anchor xml:id="beg0640c1701" n="0640c1701"/>已<anchor xml:id="end0640c1701"/>而悅詣先師案頭。瞋目責之曰。爾在此習善知
<lb ed="X" n="0640c18"/><lb ed="R113" n="0653a02"/>識量度耶。先師稽首謝之。閱經如故<note place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0640c1801" n="0640c1801"/><anchor xml:id="beg0640c1801" n="0640c1801"/>已<anchor xml:id="end0640c1801"/>上竝見靈源拾遺</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640c19"/><lb ed="R113" n="0653a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0640c1901">南嶽雲峯文悅禪師。南昌徐氏子。嗣大愚守芝禪
<lb ed="X" n="0640c20"/><lb ed="R113" n="0653a04"/>師。南嶽下十一世。謂昔同先師行脚時。休夏于荆
<lb ed="X" n="0640c21"/><lb ed="R113" n="0653a05"/>州<name role="" type="person">鳳林寺</name>。悅和尙每好辯論。一日與衲子大聲喧
<lb ed="X" n="0640c22"/><lb ed="R113" n="0653a06"/>閙。先師閱經自若。與常日一樣。如不聞見。<anchor xml:id="nkr_note_add_0640c2201" n="0640c2201"/><anchor xml:id="beg0640c2201" n="0640c2201"/>已<anchor xml:id="end0640c2201"/>而喧
<lb ed="X" n="0640c23"/><lb ed="R113" n="0653a07"/>譁之後。悅往先師案頭。張其目而責之曰。爾在此
<lb ed="X" n="0640c24"/><lb ed="R113" n="0653a08"/>裝模作樣。學善知識量度麼。先師但作禮謝之。然
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0641a" n="0641a"/>
<lb ed="X" n="0641a01"/><lb ed="R113" n="0653a09"/>後仍復閱經如故△雲峯威不可犯。黃龍慈不可
<lb ed="X" n="0641a02"/><lb ed="R113" n="0653a10"/>當。總是天生成的。非恒情可擬。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641a03"/><lb ed="R113" n="0653a11"/><p xml:id="pX64p0641a0301">此篇敎學者勿躭外物有廢<anchor xml:id="nkr_note_add_0641a0301" n="0641a0301"/><anchor xml:id="beg0641a0301" n="0641a0301"/>己<anchor xml:id="end0641a0301"/>業也。</p>
<lb ed="X" n="0641a04"/><lb ed="R113" n="0653a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0641a0401">黃龍南和尙曰。予昔同文悅遊湖南。見衲子擔籠行
<lb ed="X" n="0641a05"/><lb ed="R113" n="0653a13"/>脚者。悅驚異蹙頞。<anchor xml:id="nkr_note_add_0641a0501" n="0641a0501"/><anchor xml:id="beg0641a0501" n="0641a0501"/>已<anchor xml:id="end0641a0501"/>而呵曰。自家閨閣中物。不肯放
<lb ed="X" n="0641a06"/><lb ed="R113" n="0653a14"/>下。返累及他人擔夯。無乃太勞乎<note place="inline">林間錄</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641a07"/><lb ed="R113" n="0653a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0641a0701">黃龍擧往事而激勵于人。謂予昔同悅和尙遊湖
<lb ed="X" n="0641a08"/><lb ed="R113" n="0653a16"/>南。見衲子有擔著箱籠行脚者。悅見之驚。而且歎
<lb ed="X" n="0641a09"/><lb ed="R113" n="0653a17"/>以爲異事。攢其眉蹙其頞久之。更呵叱其僧曰。你
<lb ed="X" n="0641a10"/><lb ed="R113" n="0653a18"/>自家閨閣中物尙不肯放下。閨閣物者。房室中物。
<lb ed="X" n="0641a11"/><lb ed="R113" n="0653b01"/>謂情識不捨。戀外物也。返累及他人與你擔夯。肩
<lb ed="X" n="0641a12"/><lb ed="R113" n="0653b02"/>挑爲擔。背負爲夯。豈不自勞而勞人耶△閨閣中
<lb ed="X" n="0641a13"/><lb ed="R113" n="0653b03"/>物旣放得下。更有何事留戀。此眞造道第一捷徑
<lb ed="X" n="0641a14"/><lb ed="R113" n="0653b04"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641a15"/><lb ed="R113" n="0653b05"/><p xml:id="pX64p0641a1501">此篇誨住持要情通上下。知損益否泰之由也。</p>
<lb ed="X" n="0641a16"/><lb ed="R113" n="0653b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0641a1601">黃龍曰。住持要在得衆。得衆要在見情。先佛言。人情
<lb ed="X" n="0641a17"/><lb ed="R113" n="0653b07"/>者。爲世之福田。葢理道所由生也。故時之否泰。事之
<lb ed="X" n="0641a18"/><lb ed="R113" n="0653b08"/>損益。必因人情。情有通塞。則否泰生。事有厚薄。則損
<lb ed="X" n="0641a19"/><lb ed="R113" n="0653b09"/>益至。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641a20"/><lb ed="R113" n="0653b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0641a2001">此節先明情通。謂住持人第一要深識人情。安撫
<lb ed="X" n="0641a21"/><lb ed="R113" n="0653b11"/>大衆。先佛有言。人情者。爲世間第一種致福良田。
<lb ed="X" n="0641a22"/><lb ed="R113" n="0653b12"/>葢一切事理。一切道法。皆由人情而生也。故時世
<lb ed="X" n="0641a23"/><lb ed="R113" n="0653b13"/>之否泰。事物之損益。皆必因人情所致。情通則泰
<lb ed="X" n="0641a24"/><lb ed="R113" n="0653b14"/>生。情塞則否至。事若豐厚情必至。故於事必益。事
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0641b" n="0641b"/>
<lb ed="X" n="0641b01"/><lb ed="R113" n="0653b15"/>若微薄情必疎。故于事必損矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641b02"/><lb ed="R113" n="0653b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0641b0201">惟聖人能通天下之情。故易之別卦。乾下坤上則曰
<lb ed="X" n="0641b03"/><lb ed="R113" n="0653b17"/>泰。乾上坤下則曰否。其取象。損上益下則曰益。損下
<lb ed="X" n="0641b04"/><lb ed="R113" n="0653b18"/>益上則曰損。夫乾爲天坤爲地。天在下而地在上。位
<lb ed="X" n="0641b05"/><lb ed="R113" n="0654a01"/>固乖矣。而返謂之泰者。上下交故也。主在上而賓處
<lb ed="X" n="0641b06"/><lb ed="R113" n="0654a02"/>下。義固順矣。而返謂之否者。上下不交故也。是以天
<lb ed="X" n="0641b07"/><lb ed="R113" n="0654a03"/>地不交。庶物不育。人情不交。萬事不和。損益之義。亦
<lb ed="X" n="0641b08"/><lb ed="R113" n="0654a04"/>由是矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641b09"/><lb ed="R113" n="0654a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0641b0901">此節引聖以證。唯獨聖人自能通天下之情。何以
<lb ed="X" n="0641b10"/><lb ed="R113" n="0654a06"/>知然。豈不見易之別卦。乾下坤上則曰泰。䷊謂坤
<lb ed="X" n="0641b11"/><lb ed="R113" n="0654a07"/>上乾下。名地天泰卦。泰者通也。小往大來。小。陰也。
<lb ed="X" n="0641b12"/><lb ed="R113" n="0654a08"/>往居於外。大。陽也。來居於內。陽氣下降。陰氣上升。
<lb ed="X" n="0641b13"/><lb ed="R113" n="0654a09"/>二氣相交。而萬物化生。則天地通泰也。以人事言。
<lb ed="X" n="0641b14"/><lb ed="R113" n="0654a10"/>大爲君。小爲臣。君推誠以任下。臣盡忠以奉上。上
<lb ed="X" n="0641b15"/><lb ed="R113" n="0654a11"/>下之志通。而天下皆通泰矣。乾上坤下則曰否。䷋
<lb ed="X" n="0641b16"/><lb ed="R113" n="0654a12"/>謂乾上坤下。名天地否卦。否者。閉塞也。大往小來。
<lb ed="X" n="0641b17"/><lb ed="R113" n="0654a13"/>陽往居外。陰來居內。陰氣不上升。陽氣不下降。二
<lb ed="X" n="0641b18"/><lb ed="R113" n="0654a14"/>氣不交。而萬物不生。故至天地否塞也。以人事言。
<lb ed="X" n="0641b19"/><lb ed="R113" n="0654a15"/>君不下孚於臣。臣不上奉于君。上下不交。人情則
<lb ed="X" n="0641b20"/><lb ed="R113" n="0654a16"/>否塞矣。其取象。損上益下則曰益。䷩謂巽上震下
<lb ed="X" n="0641b21"/><lb ed="R113" n="0654a17"/>名風。雷益卦。益。增益也。巽爲風。震爲雷。雷激則風
<lb ed="X" n="0641b22"/><lb ed="R113" n="0654a18"/>怒。二者相助。所以爲益。以人事言。在上者施其澤
<lb ed="X" n="0641b23"/><lb ed="R113" n="0654b01"/>以及下。在下者盡其誠以奉上。是兩相增益也。故
<lb ed="X" n="0641b24"/><lb ed="R113" n="0654b02"/>本義云。損上卦初畵之陽。益下卦初畵之陰。故曰
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0641c" n="0641c"/>
<lb ed="X" n="0641c01"/><lb ed="R113" n="0654b03"/>益。損下益上則曰損。䷨謂艮上兌下名山澤損卦。
<lb ed="X" n="0641c02"/><lb ed="R113" n="0654b04"/>損。減損也。損兌澤之深。益艮山之高。取內於外。所
<lb ed="X" n="0641c03"/><lb ed="R113" n="0654b05"/>以爲損。以人事言。在上者取民以自厚。在下者專
<lb ed="X" n="0641c04"/><lb ed="R113" n="0654b06"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0641c0401" n="0641c0401"/><anchor xml:id="beg0641c0401" n="0641c0401"/>己<anchor xml:id="end0641c0401"/>以薄君。必至上下俱損矣。故本義云。損下卦上
<lb ed="X" n="0641c05"/><lb ed="R113" n="0654b07"/>畵之陽。益上卦上畵之陰。故曰損。且夫乾本爲天。
<lb ed="X" n="0641c06"/><lb ed="R113" n="0654b08"/>坤本爲地。天本在上。而返居其下。地本在下。而返
<lb ed="X" n="0641c07"/><lb ed="R113" n="0654b09"/>居其上。論其位固乖違矣。而返謂之泰者。由上下
<lb ed="X" n="0641c08"/><lb ed="R113" n="0654b10"/>之氣交通故也。主在上而賓處下。義固爲順。而返
<lb ed="X" n="0641c09"/><lb ed="R113" n="0654b11"/>謂之否者。由上下不交通故也。是以天地之氣不
<lb ed="X" n="0641c10"/><lb ed="R113" n="0654b12"/>交。則使萬物皆不能生育。人情之道不交。以致萬
<lb ed="X" n="0641c11"/><lb ed="R113" n="0654b13"/>事皆不能和悅。前之所言損益之義。正如此之說
<lb ed="X" n="0641c12"/><lb ed="R113" n="0654b14"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641c13"/><lb ed="R113" n="0654b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0641c1301">夫在人上者。能約<anchor xml:id="nkr_note_add_0641c1301" n="0641c1301"/><anchor xml:id="beg0641c1301" n="0641c1301"/>己<anchor xml:id="end0641c1301"/>以<g ref="#CB05769">𥙿</g>下。下必悅而奉上矣。豈不
<lb ed="X" n="0641c14"/><lb ed="R113" n="0654b16"/>謂之益乎。在上者蔑下而肆諸<anchor xml:id="nkr_note_add_0641c1401" n="0641c1401"/><anchor xml:id="beg0641c1401" n="0641c1401"/>己<anchor xml:id="end0641c1401"/>。下必怨而叛上矣。
<lb ed="X" n="0641c15"/><lb ed="R113" n="0654b17"/>豈不謂之損乎。故上下交則泰。不交則否。自損者人
<lb ed="X" n="0641c16"/><lb ed="R113" n="0654b18"/>益。自益者人損。情之得失。豈容易乎。先聖甞喩人爲
<lb ed="X" n="0641c17"/><lb ed="R113" n="0655a01"/>舟。情爲水。水能載舟。亦能覆舟。水順舟浮。違則沒矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641c18"/><lb ed="R113" n="0655a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0641c1801">此節明上下交通。夫在上者。自能簡約以寬<g ref="#CB05769">𥙿</g>於
<lb ed="X" n="0641c19"/><lb ed="R113" n="0655a03"/>人。下必歡悅而承奉之。豈不謂之益乎。在上者若
<lb ed="X" n="0641c20"/><lb ed="R113" n="0655a04"/>輕蔑於人。而恣肆乎<anchor xml:id="nkr_note_add_0641c2001" n="0641c2001"/><anchor xml:id="beg0641c2001" n="0641c2001"/>己<anchor xml:id="end0641c2001"/>。下必怨恨而叛逆之。豈不
<lb ed="X" n="0641c21"/><lb ed="R113" n="0655a05"/>謂之損乎。故上下情能交通。卽爲之泰。不交。則爲
<lb ed="X" n="0641c22"/><lb ed="R113" n="0655a06"/>之否。自肯損者使人益。自若益者使人損。人情之
<lb ed="X" n="0641c23"/><lb ed="R113" n="0655a07"/>得失。豈容易而能致乎。先聖甞喩。孔子答魯哀公
<lb ed="X" n="0641c24"/><lb ed="R113" n="0655a08"/>語。人喩以爲舟。情喩之如水。然則水本能載舟。忽
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0642a" n="0642a"/>
<lb ed="X" n="0642a01"/><lb ed="R113" n="0655a09"/>然風逆浪生。覆舟亦爲水也。故謂水順則舟浮。違
<lb ed="X" n="0642a02"/><lb ed="R113" n="0655a10"/>之則沒矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642a03"/><lb ed="R113" n="0655a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0642a0301">故住持得人情則興。失人情則廢。全得則全興。全失
<lb ed="X" n="0642a04"/><lb ed="R113" n="0655a12"/>則全廢。故同善則福多。同惡則禍甚。善惡同類。端如
<lb ed="X" n="0642a05"/><lb ed="R113" n="0655a13"/>貫珠。興廢象行。明若觀日。斯歷代之元龜也<note place="inline">與黃檗勝書</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642a06"/><lb ed="R113" n="0655a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0642a0601">此節總結通情。故住持得人之情則法道興。失人
<lb ed="X" n="0642a07"/><lb ed="R113" n="0655a15"/>之情則百事廢。人情到處俱通。是謂全得。于事則
<lb ed="X" n="0642a08"/><lb ed="R113" n="0655a16"/>全興。使人情處處不通。而全失。則事無可濟。而全
<lb ed="X" n="0642a09"/><lb ed="R113" n="0655a17"/>廢矣。故與善人同居者則福多。與惡人同處者必
<lb ed="X" n="0642a10"/><lb ed="R113" n="0655a18"/>禍甚。善惡兩種。本同其類。如黑白相承。正如穿貫
<lb ed="X" n="0642a11"/><lb ed="R113" n="0655b01"/>其珠。無二也。興之與廢。由善惡所致。其事理明白
<lb ed="X" n="0642a12"/><lb ed="R113" n="0655b02"/>猶如觀日。歷歷可見也。善惡與興廢的道理。全在
<lb ed="X" n="0642a13"/><lb ed="R113" n="0655b03"/>人情之到與不到。卽此用情一事。便如歷代之元
<lb ed="X" n="0642a14"/><lb ed="R113" n="0655b04"/>龜也○元龜。莊子云。宋元君夜半而夢人。披髮闚
<lb ed="X" n="0642a15"/><lb ed="R113" n="0655b05"/>阿門曰。予自宰路之淵。爲淸江使河伯之所。漁者
<lb ed="X" n="0642a16"/><lb ed="R113" n="0655b06"/>余且得予。元君覺。使人占之。曰此神龜也。君曰。漁
<lb ed="X" n="0642a17"/><lb ed="R113" n="0655b07"/>者有余且乎。左右曰有。君曰。合余且會朝。明日余
<lb ed="X" n="0642a18"/><lb ed="R113" n="0655b08"/>且朝。君曰。漁何得。對曰。且之網得白龜焉。其圜五
<lb ed="X" n="0642a19"/><lb ed="R113" n="0655b09"/>尺。君曰。獻若之龜。龜至。君再欲殺之。再欲活之。心
<lb ed="X" n="0642a20"/><lb ed="R113" n="0655b10"/>疑。卜之曰。殺龜以卜吉。乃刳龜七十二鑽。而無遺
<lb ed="X" n="0642a21"/><lb ed="R113" n="0655b11"/>筴。仲尼曰。神龜能見夢于元君。而不能避余且之
<lb ed="X" n="0642a22"/><lb ed="R113" n="0655b12"/>網。知能七十二鑽而無遺莢。不能避刳腸之患。如
<lb ed="X" n="0642a23"/><lb ed="R113" n="0655b13"/>是則知有所困。神有所不及也△類德通情。千聖
<lb ed="X" n="0642a24"/><lb ed="R113" n="0655b14"/>持身要訣。豈但知之。當銘諸座右。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0642b" n="0642b"/>
<lb ed="X" n="0642b01"/><lb ed="R113" n="0655b15"/><p xml:id="pX64p0642b0101">此篇謂凡人作事。立志要濶大。境界不跼蹐也。</p>
<lb ed="X" n="0642b02"/><lb ed="R113" n="0655b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0642b0201">黃龍謂荆公曰。凡操心所爲之事。常要面前路徑開
<lb ed="X" n="0642b03"/><lb ed="R113" n="0655b17"/>闊。使一切人行得。始是大人用心。若也險隘不通。不
<lb ed="X" n="0642b04"/><lb ed="R113" n="0655b18"/>獨使他人不能行。兼自家亦無措足之地矣<note place="inline">章江集</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642b05"/><lb ed="R113" n="0656a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0642b0501">荆公姓王。名安石。字介甫。臨川人。宋神宗熙寧間
<lb ed="X" n="0642b06"/><lb ed="R113" n="0656a02"/>拜相。封爲荆國公。問道於黃龍南禪師。師謂凡人
<lb ed="X" n="0642b07"/><lb ed="R113" n="0656a03"/>操心欲爲一件正徑之事。立意先須要濶達。勿以
<lb ed="X" n="0642b08"/><lb ed="R113" n="0656a04"/>一<anchor xml:id="nkr_note_add_0642b0801" n="0642b0801"/><anchor xml:id="beg0642b0801" n="0642b0801"/>己<anchor xml:id="end0642b0801"/>之私爲是。於面前行徑之道理。必須開闊。使
<lb ed="X" n="0642b09"/><lb ed="R113" n="0656a05"/>天下古今智愚遠近。皆可能行。始見是大丈夫用
<lb ed="X" n="0642b10"/><lb ed="R113" n="0656a06"/>心處。若是作用巇險立意阻隘。不獨使他人行之
<lb ed="X" n="0642b11"/><lb ed="R113" n="0656a07"/>有礙。兼且自家亦無安身措足之地也△者等說
<lb ed="X" n="0642b12"/><lb ed="R113" n="0656a08"/>話。也要是者般人方領會得。不然多作等閑看過。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642b13"/><lb ed="R113" n="0656a09"/><p xml:id="pX64p0642b1301">此篇敎人戒謹於人不知而<anchor xml:id="nkr_note_add_0642b1301" n="0642b1301"/><anchor xml:id="beg0642b1301" n="0642b1301"/>己<anchor xml:id="end0642b1301"/>所獨知之地。以絕
<lb ed="X" n="0642b14"/><lb ed="R113" n="0656a10"/>其欺也。</p>
<lb ed="X" n="0642b15"/><lb ed="R113" n="0656a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0642b1501">黃龍曰。夫人語默擧措。自謂上不欺天。外不欺人。內
<lb ed="X" n="0642b16"/><lb ed="R113" n="0656a12"/>不欺心。誠可謂之得矣。然猶戒謹乎獨居隱微之間。
<lb ed="X" n="0642b17"/><lb ed="R113" n="0656a13"/>果無纖毫所欺。斯可謂之得矣<note place="inline">答荆公書</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642b18"/><lb ed="R113" n="0656a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0642b1801">夫。起語辭。凡世人於一語一默一動一靜之間。自
<lb ed="X" n="0642b19"/><lb ed="R113" n="0656a15"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0642b1901" n="0642b1901"/><anchor xml:id="beg0642b1901" n="0642b1901"/>己<anchor xml:id="end0642b1901"/>信知我上不敢欺天。外不敢欺人。內不敢欺我
<lb ed="X" n="0642b20"/><lb ed="R113" n="0656a16"/>自心。此實可謂得不欺也。然而猶要戒謹愼獨于
<lb ed="X" n="0642b21"/><lb ed="R113" n="0656a17"/>幽隱微細之間。諦審此心。果無纖毫欺昧處。斯可
<lb ed="X" n="0642b22"/><lb ed="R113" n="0656a18"/>謂眞有所得也△果然纖毫無欺。卽入初地位矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642b23"/><lb ed="R113" n="0656b01"/><p xml:id="pX64p0642b2301">此篇謂旣當長老之名。必以行道爲任。乃不虗其
<lb ed="X" n="0642b24"/><lb ed="R113" n="0656b02"/>名也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0642c" n="0642c"/>
<lb ed="X" n="0642c01"/><lb ed="R113" n="0656b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0642c0101">黃龍曰。夫長老之職。乃道德之器。先聖建叢林。陳紀
<lb ed="X" n="0642c02"/><lb ed="R113" n="0656b04"/>綱。立名位。選擇有道德衲子。命之曰長老者。將行其
<lb ed="X" n="0642c03"/><lb ed="R113" n="0656b05"/>道德。非苟竊是名也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642c04"/><lb ed="R113" n="0656b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0642c0401">此節謂立名須當知義。長老亦一職事也。此職乃
<lb ed="X" n="0642c05"/><lb ed="R113" n="0656b07"/>是載道乘德之器具。如百丈建立叢林。陳列紀綱。
<lb ed="X" n="0642c06"/><lb ed="R113" n="0656b08"/>樹立住持之名。堂頭之位。先必選其有道德之衲
<lb ed="X" n="0642c07"/><lb ed="R113" n="0656b09"/>子。命之名曰長老。本欲使之行道德。非謂苟且私
<lb ed="X" n="0642c08"/><lb ed="R113" n="0656b10"/>竊做箇長老之虗名也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642c09"/><lb ed="R113" n="0656b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0642c0901">慈明先師甞曰。與其守道老死丘壑。不若行道領衆
<lb ed="X" n="0642c10"/><lb ed="R113" n="0656b12"/>於叢林。豈非善守長老之職者。則佛祖之道德存歟
<lb ed="X" n="0642c11"/><lb ed="R113" n="0656b13"/><note place="inline">與翠巖眞書</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642c12"/><lb ed="R113" n="0656b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0642c1201">此節顯利<anchor xml:id="nkr_note_add_0642c1201" n="0642c1201"/><anchor xml:id="beg0642c1201" n="0642c1201"/>己<anchor xml:id="end0642c1201"/>不若利人。慈明先師甞曰。衲僧家與
<lb ed="X" n="0642c13"/><lb ed="R113" n="0656b15"/>其抱道藏拙。老死于丘壑。獨善其身。不若奉行道
<lb ed="X" n="0642c14"/><lb ed="R113" n="0656b16"/>德。統理大衆。爲法於叢林。豈不是善能持守長老
<lb ed="X" n="0642c15"/><lb ed="R113" n="0656b17"/>之職者。使佛祖之道德恒存而不亡也△陳紀綱
<lb ed="X" n="0642c16"/><lb ed="R113" n="0656b18"/>立名位。要一團骨氣。不是支吾名件。做得的事。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642c17"/><lb ed="R113" n="0657a01"/><p xml:id="pX64p0642c1701">此篇謂學道固在專勤。尤要絕嗜好。以擴充予道
<lb ed="X" n="0642c18"/><lb ed="R113" n="0657a02"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0642c19"/><lb ed="R113" n="0657a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0642c1901">黃龍謂隱士潘延之曰。聖賢之學。非造次可成。須在
<lb ed="X" n="0642c20"/><lb ed="R113" n="0657a04"/>積累。積累之要。惟專與勤。屛絕嗜好。行之勿倦。然後
<lb ed="X" n="0642c21"/><lb ed="R113" n="0657a05"/>擴而充之。可盡天下之玅<note place="inline">龍山廣錄</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642c22"/><lb ed="R113" n="0657a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0642c2201">隱士。不求榮顯。以道自樂者。潘延之名興。號淸逸
<lb ed="X" n="0642c23"/><lb ed="R113" n="0657a07"/>居士。問道于黃龍。師謂爲聖爲賢的學問。非造次
<lb ed="X" n="0642c24"/><lb ed="R113" n="0657a08"/>可以成得。造次者。急遽苟且之謂。要在積功累德。
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0643a" n="0643a"/>
<lb ed="X" n="0643a01"/><lb ed="R113" n="0657a09"/>而積累之緊要。又在專切與勤懇耳。更須屛絕口
<lb ed="X" n="0643a02"/><lb ed="R113" n="0657a10"/>所欲的。與心所愛的嗜欲。行之勿容懈倦。如是十
<lb ed="X" n="0643a03"/><lb ed="R113" n="0657a11"/>年五載。然後使道理推擴之。心量充滿之。始得盡
<lb ed="X" n="0643a04"/><lb ed="R113" n="0657a12"/>天下至極之妙。豈不美哉△積累二字。不可以歲
<lb ed="X" n="0643a05"/><lb ed="R113" n="0657a13"/>月論。更要在專勤上著眼。自然領會。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643a06"/><lb ed="R113" n="0657a14"/><p xml:id="pX64p0643a0601">此篇謂師法威嚴。乃異時之良模也。</p>
<lb ed="X" n="0643a07"/><lb ed="R113" n="0657a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0643a0701">潘延之聞黃龍法道嚴密。因問其要。黃龍曰。父嚴則
<lb ed="X" n="0643a08"/><lb ed="R113" n="0657a16"/>子敬。今日之規訓。後日之模範也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643a09"/><lb ed="R113" n="0657a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0643a0901">此節謂持法全在規訓。延之見黃龍持法行道。威
<lb ed="X" n="0643a10"/><lb ed="R113" n="0657a18"/>嚴而謹密。因而問其綱要。黃龍答曰。如世之爲父
<lb ed="X" n="0643a11"/><lb ed="R113" n="0657b01"/>道者嚴。使兒孫必生恭敬。如馬援征交趾。以書戒
<lb ed="X" n="0643a12"/><lb ed="R113" n="0657b02"/>子姪曰。莫貪嗜好。勤學事業。子姪從而不敢違。故
<lb ed="X" n="0643a13"/><lb ed="R113" n="0657b03"/>知子敬由父嚴也。我今日之規矩敎誡。乃將來與
<lb ed="X" n="0643a14"/><lb ed="R113" n="0657b04"/>人爲模範也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643a15"/><lb ed="R113" n="0657b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0643a1501">譬治諸地。隆者下之。窪者平之。彼將登於千仞之山。
<lb ed="X" n="0643a16"/><lb ed="R113" n="0657b06"/>吾亦與之俱。困而極於九淵之下。吾亦與之俱。伎之
<lb ed="X" n="0643a17"/><lb ed="R113" n="0657b07"/>窮。妄之盡。彼則自休也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643a18"/><lb ed="R113" n="0657b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0643a1801">此節喩明持守之力。譬如世人平治諸地。隆。高也。
<lb ed="X" n="0643a19"/><lb ed="R113" n="0657b09"/>窪。深也。凡高處削之使卑。深處塡之使平。然我所
<lb ed="X" n="0643a20"/><lb ed="R113" n="0657b10"/>以用法嚴密者。非無意致。乃因人而施之也。彼若
<lb ed="X" n="0643a21"/><lb ed="R113" n="0657b11"/>欣欣然欲登于萬仞之巓。我亦隨彼而與之俱登。
<lb ed="X" n="0643a22"/><lb ed="R113" n="0657b12"/>彼若弊弊然困極于九淵之下。我亦隨彼而與之
<lb ed="X" n="0643a23"/><lb ed="R113" n="0657b13"/>俱下。待彼欲高之伎倆窮。欲下之妄想盡。彼則自
<lb ed="X" n="0643a24"/><lb ed="R113" n="0657b14"/>然而休也。吾豈肯縱之由高由下耶。故如治地者
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0643b" n="0643b"/>
<lb ed="X" n="0643b01"/><lb ed="R113" n="0657b15"/>無以異也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643b02"/><lb ed="R113" n="0657b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0643b0201">又曰。姁之嫗之。春夏所以生育也。霜之雪之。秋冬所
<lb ed="X" n="0643b03"/><lb ed="R113" n="0657b17"/>以成熟也。吾欲無言可乎<note place="inline">林間錄</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643b04"/><lb ed="R113" n="0657b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0643b0401">此節見嚴和方始成功。又曰姁之嫗之。春夏所以
<lb ed="X" n="0643b05"/><lb ed="R113" n="0658a01"/>生育也。禮記云。天以氣姁。地以形嫗。乃陰陽相得。
<lb ed="X" n="0643b06"/><lb ed="R113" n="0658a02"/>覆育萬物。霜之雪之。秋冬所以成熟也。意謂。陰陽
<lb ed="X" n="0643b07"/><lb ed="R113" n="0658a03"/>雖能生育。若不假霜雪。則無以成熟之也。吾旣居
<lb ed="X" n="0643b08"/><lb ed="R113" n="0658a04"/>師席。豈緘默無言。不訓不誠。使之能成就乎△煅
<lb ed="X" n="0643b09"/><lb ed="R113" n="0658a05"/>聖鎔凡。豈易易事。全在師家精心玅手。能完美也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643b10"/><lb ed="R113" n="0658a06"/><p xml:id="pX64p0643b1001">此篇見師家妙用。有佛祖罔測之機。非淺識所能
<lb ed="X" n="0643b11"/><lb ed="R113" n="0658a07"/>知也。</p>
<lb ed="X" n="0643b12"/><lb ed="R113" n="0658a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0643b1201">黃龍室中。有三關語。衲子少契其機者。脫有詶對。惟
<lb ed="X" n="0643b13"/><lb ed="R113" n="0658a09"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0643b1301" n="0643b1301"/><anchor xml:id="beg0643b1301" n="0643b1301"/>斂<anchor xml:id="end0643b1301"/>目危坐。殊無可否。延之益扣之。黃龍曰。<anchor xml:id="nkr_note_add_0643b1302" n="0643b1302"/><anchor xml:id="beg0643b1302" n="0643b1302"/>已<anchor xml:id="end0643b1302"/>過關者。
<lb ed="X" n="0643b14"/><lb ed="R113" n="0658a10"/>掉臂而去。從關吏問可否。此未透關者也<note place="inline">林間錄</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643b15"/><lb ed="R113" n="0658a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0643b1501">黃龍每見衲子投參。便問。人人有箇生緣。上座生
<lb ed="X" n="0643b16"/><lb ed="R113" n="0658a12"/>緣在甚麼處。龍慶閑答曰。早晨喫白粥。至晚又覺
<lb ed="X" n="0643b17"/><lb ed="R113" n="0658a13"/>饑。又問。我手何似佛手。閑曰。月下弄琵琶。又問。我
<lb ed="X" n="0643b18"/><lb ed="R113" n="0658a14"/>脚何似驢脚。閑曰。鷺鷥立雪非同色。師每以問人。
<lb ed="X" n="0643b19"/><lb ed="R113" n="0658a15"/>三十年少有契其機者。脫或有人詶對。惟<anchor xml:id="nkr_note_add_0643b1901" n="0643b1901"/><anchor xml:id="beg0643b1901" n="0643b1901"/>斂<anchor xml:id="end0643b1901"/>目危
<lb ed="X" n="0643b20"/><lb ed="R113" n="0658a16"/>然獨坐。可與不可。皆無所謂焉。由此叢林目爲三
<lb ed="X" n="0643b21"/><lb ed="R113" n="0658a17"/>關語。師自頌曰。生緣斷處伸驢脚。驢脚伸時佛手
<lb ed="X" n="0643b22"/><lb ed="R113" n="0658a18"/>開。爲報五湖參禪者。三關一一透將來。潘延之莫
<lb ed="X" n="0643b23"/><lb ed="R113" n="0658b01"/>測其用。乃請益于師。師曰。若是<anchor xml:id="nkr_note_add_0643b2301" n="0643b2301"/><anchor xml:id="beg0643b2301" n="0643b2301"/>已<anchor xml:id="end0643b2301"/>過關者。不再問
<lb ed="X" n="0643b24"/><lb ed="R113" n="0658b02"/>人。但掉臂長往矣。若欲向把關人。問此關可過不
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0643c" n="0643c"/>
<lb ed="X" n="0643c01"/><lb ed="R113" n="0658b03"/>可過。便是未透過此關者矣△多少人奈不何。只
<lb ed="X" n="0643c02"/><lb ed="R113" n="0658b04"/>是摸伊關竅不著。識得了是甚破艸鞋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643c03"/><lb ed="R113" n="0658b05"/><p xml:id="pX64p0643c0301">此篇謂有志者。乃能窮其道。而造其極也。</p>
<lb ed="X" n="0643c04"/><lb ed="R113" n="0658b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0643c0401">黃龍曰。道如山。愈升而愈高。如地。愈行而愈遠。學者
<lb ed="X" n="0643c05"/><lb ed="R113" n="0658b07"/>卑淺。盡其力而止耳。惟有志於道者。乃能窮其高遠。
<lb ed="X" n="0643c06"/><lb ed="R113" n="0658b08"/>其他孰與焉<note place="inline">記聞</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643c07"/><lb ed="R113" n="0658b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0643c0701">學者意欲修道。須辦一片決定之心。然此道猶如
<lb ed="X" n="0643c08"/><lb ed="R113" n="0658b10"/>極高之山。愈升而愈高。愈。益也。又如極逈之地。愈
<lb ed="X" n="0643c09"/><lb ed="R113" n="0658b11"/>行而愈遠。學者識見卑小。立志淺近。只好盡其力
<lb ed="X" n="0643c10"/><lb ed="R113" n="0658b12"/>而止耳。惟決定有志力于造道。始能窮其高而至
<lb ed="X" n="0643c11"/><lb ed="R113" n="0658b13"/>其遠。其餘他輩。見卑力淺。誰能及也。與。及也△學
<lb ed="X" n="0643c12"/><lb ed="R113" n="0658b14"/>者定要窮到徹頂徹底。方是歇處。否則一碌碌庸
<lb ed="X" n="0643c13"/><lb ed="R113" n="0658b15"/>物矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643c14"/><lb ed="R113" n="0658b16"/><p xml:id="pX64p0643c1401">此篇戒學者不可厭故悅新。若然則與道相遠也。</p>
<lb ed="X" n="0643c15"/><lb ed="R113" n="0658b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0643c1501">黃龍曰。古之天地日月。猶今之天地日月。古之萬物
<lb ed="X" n="0643c16"/><lb ed="R113" n="0658b18"/>性情。猶今之萬物性情。天地日月。固無易也。萬物性
<lb ed="X" n="0643c17"/><lb ed="R113" n="0659a01"/>情。固無變也。道何爲而獨變乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643c18"/><lb ed="R113" n="0659a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0643c1801">此節返顯道本不變。謂古先有的天地日月。卽便
<lb ed="X" n="0643c19"/><lb ed="R113" n="0659a03"/>是今日之天地日月也。古先有的萬物性情。卽便
<lb ed="X" n="0643c20"/><lb ed="R113" n="0659a04"/>是今日之萬物性情也。天地日月。萬物性情。自古
<lb ed="X" n="0643c21"/><lb ed="R113" n="0659a05"/>至今。旣是不更不遷。爲何道法獨易獨變耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643c22"/><lb ed="R113" n="0659a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0643c2201">嗟其未至者。厭故悅新。捨此取彼。猶適越。者不之南
<lb ed="X" n="0643c23"/><lb ed="R113" n="0659a07"/>而之北。誠可謂異於人矣。然徒勞其心苦其身。其志
<lb ed="X" n="0643c24"/><lb ed="R113" n="0659a08"/>愈勤。其道愈遠矣<note place="inline">遁葊壁記</note>。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0644a" n="0644a"/>
<lb ed="X" n="0644a01"/><lb ed="R113" n="0659a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0644a0101">此節方明人不力學。噫。葢由學者力薄。不能至於
<lb ed="X" n="0644a02"/><lb ed="R113" n="0659a10"/>道。便自謂學道至難。不如學些外書典籍。以爲易
<lb ed="X" n="0644a03"/><lb ed="R113" n="0659a11"/>得。此所謂厭故悅新。捨此取彼。乃時人自變耳。猶
<lb ed="X" n="0644a04"/><lb ed="R113" n="0659a12"/>如適向越地者。不往南行而返往北走。南北懸絕。
<lb ed="X" n="0644a05"/><lb ed="R113" n="0659a13"/>誠可謂異於人矣。之。往也。如學者不肯力學此道。
<lb ed="X" n="0644a06"/><lb ed="R113" n="0659a14"/>返求異學。殊不知徒勞其心。徒苦其身。汝學之志
<lb ed="X" n="0644a07"/><lb ed="R113" n="0659a15"/>益勤。而不知其去道益遠矣。得不惜哉△而今學
<lb ed="X" n="0644a08"/><lb ed="R113" n="0659a16"/>者多是厭故悅新的。孰能以鐵骨冰心。究不變之
<lb ed="X" n="0644a09"/><lb ed="R113" n="0659a17"/>道也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644a10"/><lb ed="R113" n="0659a18"/><p xml:id="pX64p0644a1001">此篇敎學者立志。固要專一無雜。尤要持久不變
<lb ed="X" n="0644a11"/><lb ed="R113" n="0659b01"/>乃爲得也。</p>
<lb ed="X" n="0644a12"/><lb ed="R113" n="0659b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0644a1201">黃龍謂英邵武曰。志當歸一。久而勿退。他日必知玅
<lb ed="X" n="0644a13"/><lb ed="R113" n="0659b03"/>道所歸。其或心存好惡。情縱邪僻。雖有志氣如古人。
<lb ed="X" n="0644a14"/><lb ed="R113" n="0659b04"/>予終恐不得見其道矣<note place="inline">壁記</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644a15"/><lb ed="R113" n="0659b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0644a1501">謂學道人。只要一念眞誠。置心一處。遲之久遠亦
<lb ed="X" n="0644a16"/><lb ed="R113" n="0659b06"/>勿退怯。他時後日自然徹底掀翻。必知妙道之所
<lb ed="X" n="0644a17"/><lb ed="R113" n="0659b07"/>在也。其或胸中存得有好惡之心。情識多積其邪
<lb ed="X" n="0644a18"/><lb ed="R113" n="0659b08"/>僻之念。雖有志向有骨氣猶如古人無二。我恐你
<lb ed="X" n="0644a19"/><lb ed="R113" n="0659b09"/>終不得見其道矣△纔有一絲頭。便被一絲頭礙。
<lb ed="X" n="0644a20"/><lb ed="R113" n="0659b10"/>何況好惡邪僻也。道豈泛泛而可致哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644a21"/><lb ed="R113" n="0659b11"/><p xml:id="pX64p0644a2101">此篇敎人知所當爲。自諒可也。</p>
<lb ed="X" n="0644a22"/><lb ed="R113" n="0659b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0644a2201">寶峯英和尙曰。諸方老宿。批判先覺語言。拈提公案。
<lb ed="X" n="0644a23"/><lb ed="R113" n="0659b13"/>猶如捧土培泰山。掬水沃東海。然彼豈賴此以爲高
<lb ed="X" n="0644a24"/><lb ed="R113" n="0659b14"/>深耶。觀其志在益之。而不自知非其當也<note place="inline">廣錄</note>。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0644b" n="0644b"/>
<lb ed="X" n="0644b01"/><lb ed="R113" n="0659b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0644b0101">謂如今諸方老宿。往往批評剖判古人語言。抑知
<lb ed="X" n="0644b02"/><lb ed="R113" n="0659b16"/>古人先賢。心如寶鏡。物來卽現。事到便言。未曾生
<lb ed="X" n="0644b03"/><lb ed="R113" n="0659b17"/>心起念。要皆出自本源眞實語也。今之分章析句
<lb ed="X" n="0644b04"/><lb ed="R113" n="0659b18"/>批點拈提。大似描虗空而刻湛水。甚無益也。公案
<lb ed="X" n="0644b05"/><lb ed="R113" n="0660a01"/>者。猶如公府之案牘。法之所在。而正道治焉。葢取
<lb ed="X" n="0644b06"/><lb ed="R113" n="0660a02"/>其法。而治天下之不正。佛祖機緣。原爲啓人之未
<lb ed="X" n="0644b07"/><lb ed="R113" n="0660a03"/>悟。百千開示。同稟至理。豈以臆見言之。我見批判
<lb ed="X" n="0644b08"/><lb ed="R113" n="0660a04"/>公案者。猶如以兩手捧一坯土。欲增培泰山之高。
<lb ed="X" n="0644b09"/><lb ed="R113" n="0660a05"/>掬一勺水。要沃灌滄海之深。然彼古人豈賴汝此
<lb ed="X" n="0644b10"/><lb ed="R113" n="0660a06"/>拈提批判。以爲增高沃深耶。觀汝之志。在補益于
<lb ed="X" n="0644b11"/><lb ed="R113" n="0660a07"/>古人之所立。而不自知其所作者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0644b1101" n="0644b1101"/><anchor xml:id="beg0644b1101" n="0644b1101"/>卻<anchor xml:id="end0644b1101"/>不當也△者
<lb ed="X" n="0644b12"/><lb ed="R113" n="0660a08"/>是一服解毒散。能味此者。自然心地淸涼。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644b13"/><lb ed="R113" n="0660a09"/><p xml:id="pX64p0644b1301">此篇敎學者識因果。力行此道。勿失<anchor xml:id="nkr_note_add_0644b1301" n="0644b1301"/><anchor xml:id="beg0644b1301" n="0644b1301"/>卻<anchor xml:id="end0644b1301"/>靈種也。</p>
<lb ed="X" n="0644b14"/><lb ed="R113" n="0660a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0644b1401">英邵武每見學者。恣肆不懼因果。歎息久之。曰。勞生
<lb ed="X" n="0644b15"/><lb ed="R113" n="0660a11"/>如旅泊。住則隨緣。去則亡矣。彼所得能幾何。爾輩不
<lb ed="X" n="0644b16"/><lb ed="R113" n="0660a12"/>識廉耻。干犯名分。汙瀆宗敎。乃至如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644b17"/><lb ed="R113" n="0660a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0644b1701">此節明學者貪求而忘本分。甞見一班學者。放肆
<lb ed="X" n="0644b18"/><lb ed="R113" n="0660a14"/>不懼罪業。不識因果。因嗟歎久之曰。人在世間。營
<lb ed="X" n="0644b19"/><lb ed="R113" n="0660a15"/>營碌碌。謂之勞生如旅泊者。猶客寓於店。如舟泊
<lb ed="X" n="0644b20"/><lb ed="R113" n="0660a16"/>於岸。只暫寄耳。豈是久常之計。住之則物皆我在。
<lb ed="X" n="0644b21"/><lb ed="R113" n="0660a17"/>只好隨緣受用。去之則俱無用矣。如彼昧心貪求
<lb ed="X" n="0644b22"/><lb ed="R113" n="0660a18"/>者。能有幾何。安得不避罪業如此。爾輩如何者等
<lb ed="X" n="0644b23"/><lb ed="R113" n="0660b01"/>不識廉耻。竟爾干犯名分之禮法。玷汚祖宗之敎
<lb ed="X" n="0644b24"/><lb ed="R113" n="0660b02"/>化。乃至於此。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0644c" n="0644c"/>
<lb ed="X" n="0644c01"/><lb ed="R113" n="0660b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0644c0101">大丈夫志在<g ref="#CB15210">恢</g>弘祖道。誘掖後來。不應私擅<anchor xml:id="nkr_note_add_0644c0101" n="0644c0101"/><anchor xml:id="beg0644c0101" n="0644c0101"/>己<anchor xml:id="end0644c0101"/>慾。無
<lb ed="X" n="0644c02"/><lb ed="R113" n="0660b04"/>所避忌。媒一身之禍。造萬劫之殃。三途地獄受苦者。
<lb ed="X" n="0644c03"/><lb ed="R113" n="0660b05"/>未是苦也。向袈裟下失<anchor xml:id="nkr_note_add_0644c0301" n="0644c0301"/><anchor xml:id="beg0644c0301" n="0644c0301"/>卻<anchor xml:id="end0644c0301"/>人身。實爲苦也<note place="inline">壁記</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644c04"/><lb ed="R113" n="0660b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0644c0401">此節勸蓄志弘道。勿陷其身。若是大丈夫。蓄志在
<lb ed="X" n="0644c05"/><lb ed="R113" n="0660b07"/><g ref="#CB15210">恢</g>彰弘揚祖道。誘掖後昆。誘。引也。掖。扶也。不應作
<lb ed="X" n="0644c06"/><lb ed="R113" n="0660b08"/>此無慚愧僧。私擅<anchor xml:id="nkr_note_add_0644c0601" n="0644c0601"/><anchor xml:id="beg0644c0601" n="0644c0601"/>己<anchor xml:id="end0644c0601"/>慾。擅。專也。無所避忌。公然取
<lb ed="X" n="0644c07"/><lb ed="R113" n="0660b09"/>之也。如此貪求。乃媒成一身之禍。造就萬劫之殃。
<lb ed="X" n="0644c08"/><lb ed="R113" n="0660b10"/>你要曉得。三途地獄受苦者。不敎做苦。向此袈裟
<lb ed="X" n="0644c09"/><lb ed="R113" n="0660b11"/>之下。失却了此箇人身。不知何時再得出頭。實爲
<lb ed="X" n="0644c10"/><lb ed="R113" n="0660b12"/>苦也。媒者。釀成其罪。又招也△千言萬論。只敎人
<lb ed="X" n="0644c11"/><lb ed="R113" n="0660b13"/>識因果。無知者。頑然不聽。佛祖再世。亦莫如之何。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644c12"/><lb ed="R113" n="0660b14"/><p xml:id="pX64p0644c1201">此篇謂長老當以道德自重。勿招天人之厭也。</p>
<lb ed="X" n="0644c13"/><lb ed="R113" n="0660b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0644c1301">英邵武謂晦堂曰。凡稱善知識。助佛祖揚化。使衲子
<lb ed="X" n="0644c14"/><lb ed="R113" n="0660b16"/>迴心向道。移風易俗。固非淺薄者。之所能爲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644c15"/><lb ed="R113" n="0660b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0644c1501">此節明弘道必是其智者。凡稱名爲善知識者。本
<lb ed="X" n="0644c16"/><lb ed="R113" n="0660b18"/>爲助揚佛祖敎化。使衲子輩。迴轉其心。直向妙道。
<lb ed="X" n="0644c17"/><lb ed="R113" n="0661a01"/>正欲移其惡逆之風而改其不善之俗。豈是淺根
<lb ed="X" n="0644c18"/><lb ed="R113" n="0661a02"/>薄德者。之所能爲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644c19"/><lb ed="R113" n="0661a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0644c1901">末法比丘。不修道德。少有節義。往往苞苴骯髒搖尾
<lb ed="X" n="0644c20"/><lb ed="R113" n="0661a04"/>乞憐。<anchor xml:id="nkr_note_add_0644c2001" n="0644c2001"/><anchor xml:id="beg0644c2001" n="0644c2001"/>追<anchor xml:id="end0644c2001"/>求聲利於權勢之門。一旦業盈福謝。天人厭
<lb ed="X" n="0644c21"/><lb ed="R113" n="0661a05"/>之。玷汙正宗。爲師友累。得不太息。晦堂頷之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644c22"/><lb ed="R113" n="0661a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0644c2201">此節顯貪求定爲人厭惡。吾見末法中。有諸比丘。
<lb ed="X" n="0644c23"/><lb ed="R113" n="0661a07"/>梵語比丘此云乞士。上乞諸佛之理。以資慧命。下
<lb ed="X" n="0644c24"/><lb ed="R113" n="0661a08"/>乞檀信之施。以養色身。旣稱比丘。而不修道不養
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0645a" n="0645a"/>
<lb ed="X" n="0645a01"/><lb ed="R113" n="0661a09"/>德。且又不能守節存義。往往卽每每也。苞苴。謂包
<lb ed="X" n="0645a02"/><lb ed="R113" n="0661a10"/>褁奇物。奉獻<anchor xml:id="nkr_note_add_0645a0201" n="0645a0201"/><anchor xml:id="beg0645a0201" n="0645a0201"/>諂<anchor xml:id="end0645a0201"/><g ref="#CB02439">佞</g>。以求囑托也。骯髒。倖値貌。後漢
<lb ed="X" n="0645a03"/><lb ed="R113" n="0661a11"/>書云。骯髒倚門邊搖尾乞憐者。如犬見人搖尾以
<lb ed="X" n="0645a04"/><lb ed="R113" n="0661a12"/>媚之。求人憐憫而<anchor xml:id="nkr_note_add_0645a0401" n="0645a0401"/><anchor xml:id="beg0645a0401" n="0645a0401"/>已<anchor xml:id="end0645a0401"/>。狀小人之<anchor xml:id="nkr_note_add_0645a0402" n="0645a0402"/><anchor xml:id="beg0645a0402" n="0645a0402"/>諂<anchor xml:id="end0645a0402"/><g ref="#CB02439">佞</g>如是追趨也。
<lb ed="X" n="0645a05"/><lb ed="R113" n="0661a13"/>是小人之行狀。追隨有權勢之人。到處尋將去。亦
<lb ed="X" n="0645a06"/><lb ed="R113" n="0661a14"/>不過求他聲名。貪他利養。誇示於人。謂某宰官某
<lb ed="X" n="0645a07"/><lb ed="R113" n="0661a15"/>老爺。是我相知。送我厚禮而不知歷年久遠。一旦
<lb ed="X" n="0645a08"/><lb ed="R113" n="0661a16"/>所積之業滿矣。所餘之福謝矣。由是天人共厭。不
<lb ed="X" n="0645a09"/><lb ed="R113" n="0661a17"/>惟自家取禍。返玷汚法門。致累師友。良可太息。太
<lb ed="X" n="0645a10"/><lb ed="R113" n="0661a18"/>息者。長歎也。領字。點頭而諾。口不言而心許也△
<lb ed="X" n="0645a11"/><lb ed="R113" n="0661b01"/>到天人交厭時。便苦殺人。你何不借一面鏡照看
<lb ed="X" n="0645a12"/><lb ed="R113" n="0661b02"/>臉面。羞澁自見矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645a13"/><lb ed="R113" n="0661b03"/><p xml:id="pX64p0645a1301">此篇謂人不務本而取末。其相去不啻逕庭也。</p>
<lb ed="X" n="0645a14"/><lb ed="R113" n="0661b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0645a1401">英邵武謂潘延之曰。古之學者治心。今之學者治迹。
<lb ed="X" n="0645a15"/><lb ed="R113" n="0661b05"/>然心與迹。相去霄壤矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645a16"/><lb ed="R113" n="0661b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0645a1601">古來學道之士。時中屛息諸緣一心究道。始終不
<lb ed="X" n="0645a17"/><lb ed="R113" n="0661b07"/>易。故所以謂治心乃務本也。今之學者總只向外
<lb ed="X" n="0645a18"/><lb ed="R113" n="0661b08"/>奔趨。日用所作。皆浮想爲功。故所以謂治迹皆爲
<lb ed="X" n="0645a19"/><lb ed="R113" n="0661b09"/>末也。然心法無相。亦無作爲。事迹有差。紛紜無緖。
<lb ed="X" n="0645a20"/><lb ed="R113" n="0661b10"/>故與道不相應。乃本末不相勝。是所謂如天地之
<lb ed="X" n="0645a21"/><lb ed="R113" n="0661b11"/>遠隔也△今時總皆治迹者矣。要到古人地位。大
<lb ed="X" n="0645a22"/><lb ed="R113" n="0661b12"/>似以蠓負山。必不勝任。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645a23"/><lb ed="R113" n="0661b13"/><p xml:id="pX64p0645a2301">此篇言學道不可倉卒。要在積累。以漸入爲期也。</p>
<lb ed="X" n="0645a24"/><lb ed="R113" n="0661b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0645a2401">英邵武謂眞淨文和尙曰。物暴長者必夭折。功速成
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0645b" n="0645b"/>
<lb ed="X" n="0645b01"/><lb ed="R113" n="0661b15"/>者必易壞。不推久長之計。而造卒成之功。皆非遠大
<lb ed="X" n="0645b02"/><lb ed="R113" n="0661b16"/>之資。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645b03"/><lb ed="R113" n="0661b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0645b0301">此節敎立志長遠。隆興府寶峯眞淨克文禪師。<anchor xml:id="nkr_note_add_0645b0301" n="0645b0301"/><anchor xml:id="beg0645b0301" n="0645b0301"/>陝<anchor xml:id="end0645b0301"/>
<lb ed="X" n="0645b04"/><lb ed="R113" n="0661b18"/>府閔卿鄭氏子。嗣黃龍南禪師。南嶽下十一世。謂
<lb ed="X" n="0645b05"/><lb ed="R113" n="0662a01"/>凡世間所生之物。卒然暴長。不期而成者。必定夭
<lb ed="X" n="0645b06"/><lb ed="R113" n="0662a02"/>折。凡豐功偉業。欲速疾而成者。必竟易壞。若不推
<lb ed="X" n="0645b07"/><lb ed="R113" n="0662a03"/>求個久長之計。而造作此等卒成之功。總皆不是
<lb ed="X" n="0645b08"/><lb ed="R113" n="0662a04"/>長遠高大之資質也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645b09"/><lb ed="R113" n="0662a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0645b0901">夫天地最靈。猶三載再閏。乃成其功備其化。況大道
<lb ed="X" n="0645b10"/><lb ed="R113" n="0662a06"/>之玅。豈倉卒而能辦哉。要在積功累德。故曰。欲速則
<lb ed="X" n="0645b11"/><lb ed="R113" n="0662a07"/>不達。細行則不失。美成在久。遂有終身之謀。聖人云。
<lb ed="X" n="0645b12"/><lb ed="R113" n="0662a08"/>信以守之。敏以行之。忠以成之。事雖大而必濟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645b13"/><lb ed="R113" n="0662a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0645b1301">此節明倉卒無成。且夫天地具最靈之理。猶然以
<lb ed="X" n="0645b14"/><lb ed="R113" n="0662a10"/>三載一閏。五載再閏。始乃成其造物之功。備其生
<lb ed="X" n="0645b15"/><lb ed="R113" n="0662a11"/>長之化也。載者。爾雅云。夏曰歲。取歲行之次也。商
<lb ed="X" n="0645b16"/><lb ed="R113" n="0662a12"/>曰祀。取四時祭祀一終也。周曰年。取禾熟之意也。
<lb ed="X" n="0645b17"/><lb ed="R113" n="0662a13"/>唐虞曰載。取物終更始之義也。再閏者。張純曰。三
<lb ed="X" n="0645b18"/><lb ed="R113" n="0662a14"/>年一閏。天氣小備。五年再閏。天氣大備。葢閏月之
<lb ed="X" n="0645b19"/><lb ed="R113" n="0662a15"/>不足。日之有餘也。古時一年三百六十六日。分爲
<lb ed="X" n="0645b20"/><lb ed="R113" n="0662a16"/>十二月。每月三十日。一年共三百六十日。餘剩六
<lb ed="X" n="0645b21"/><lb ed="R113" n="0662a17"/>日。又六個月小又剩六日。一年共餘二六一十二
<lb ed="X" n="0645b22"/><lb ed="R113" n="0662a18"/>日。積至三年。則有三十六日。閏去一月。還餘六日。
<lb ed="X" n="0645b23"/><lb ed="R113" n="0662b01"/>在後。至下二年。則餘二十四日。並前六日。共三十
<lb ed="X" n="0645b24"/><lb ed="R113" n="0662b02"/>日。則又閏一月。是爲三載一閏。五載再閏。則天地
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0645c" n="0645c"/>
<lb ed="X" n="0645c01"/><lb ed="R113" n="0662b03"/>之功。始大備矣。況無上妙道。至極至玄。豈倉卒暴
<lb ed="X" n="0645c02"/><lb ed="R113" n="0662b04"/>用。而能成辦之耶。要在日積其功。歲累其德。始能
<lb ed="X" n="0645c03"/><lb ed="R113" n="0662b05"/>至其極。故曰。欲速則不能通達。細行則無所失悞。
<lb ed="X" n="0645c04"/><lb ed="R113" n="0662b06"/>凡欲至美妙之地者。原在乎久。久則乃是終身之
<lb ed="X" n="0645c05"/><lb ed="R113" n="0662b07"/>謀望也。聖人云。篤信以操守之。敏捷以力行之。忠
<lb ed="X" n="0645c06"/><lb ed="R113" n="0662b08"/>厚以成立之。此三句左傳范文子答晉景公語。誠
<lb ed="X" n="0645c07"/><lb ed="R113" n="0662b09"/>能如是。縱是極大之事。皆可以能必濟也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645c08"/><lb ed="R113" n="0662b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0645c0801">昔喆侍者。夜坐不睡。以圓木爲枕。小睡則枕轉。覺而
<lb ed="X" n="0645c09"/><lb ed="R113" n="0662b11"/>復起。安坐如故。率以爲常。或謂用心大過。喆曰。我於
<lb ed="X" n="0645c10"/><lb ed="R113" n="0662b12"/>般若緣分素薄。若不刻苦勵志。恐爲妄習所牽。況夢
<lb ed="X" n="0645c11"/><lb ed="R113" n="0662b13"/>幻不眞。安得爲久長計。予昔在湘西。目擊其操履如
<lb ed="X" n="0645c12"/><lb ed="R113" n="0662b14"/>此。故藂林服其名敬其德而稱之<note place="inline">靈源拾遺</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645c13"/><lb ed="R113" n="0662b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0645c1301">此節是引證堅修。擧古人以作則。潭州大潙眞如
<lb ed="X" n="0645c14"/><lb ed="R113" n="0662b16"/>慕喆禪師。撫州臨川聞氏子。嗣翠巖眞禪師。南岳
<lb ed="X" n="0645c15"/><lb ed="R113" n="0662b17"/>下十一世。云昔日喆侍者。學道至眞至切。夜坐不
<lb ed="X" n="0645c16"/><lb ed="R113" n="0662b18"/>睡。設意欲睡。以圓木爲枕。纔睡未久。則枕動便覺
<lb ed="X" n="0645c17"/><lb ed="R113" n="0663a01"/>卽起。敷坐還復如未睡之先。率此以爲常法。率。準
<lb ed="X" n="0645c18"/><lb ed="R113" n="0663a02"/>也。或曰。如此用心似乎大過。喆曰。我于生死大事。
<lb ed="X" n="0645c19"/><lb ed="R113" n="0663a03"/>未得透脫。皆由與般若緣分平素淡薄。若不刻定
<lb ed="X" n="0645c20"/><lb ed="R113" n="0663a04"/>苦工。磨勵其志。恐爲妄想習氣之所牽引。況我此
<lb ed="X" n="0645c21"/><lb ed="R113" n="0663a05"/>身如夢幻。本不眞實。安得有百年作久長計也。此
<lb ed="X" n="0645c22"/><lb ed="R113" n="0663a06"/>足見喆公之堅志如是。予昔在湘陰。親見其操履
<lb ed="X" n="0645c23"/><lb ed="R113" n="0663a07"/>如此。故叢林中聞之見之。皆服其有道之名。敬其
<lb ed="X" n="0645c24"/><lb ed="R113" n="0663a08"/>有德之實。而以是稱贊之△苦工夫無人肻下。如
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0646a" n="0646a"/>
<lb ed="X" n="0646a01"/><lb ed="R113" n="0663a09"/>何做得出。終身闇闇自負多矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646a02"/><lb ed="R113" n="0663a10"/><p xml:id="pX64p0646a0201">此篇見德重終不能隱。所謂時至理彰也。</p>
<lb ed="X" n="0646a03"/><lb ed="R113" n="0663a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0646a0301">眞淨文和尙久參黃龍。初有不出人前之言。後受洞
<lb ed="X" n="0646a04"/><lb ed="R113" n="0663a12"/>山請。道過西山訪香城順和尙。順戲之曰。諸葛昔年
<lb ed="X" n="0646a05"/><lb ed="R113" n="0663a13"/>稱隱者。茅廬堅請出山來。松華若也沾春力。根在深
<lb ed="X" n="0646a06"/><lb ed="R113" n="0663a14"/>巖也著開。眞淨謝而退<note place="inline">順語錄</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646a07"/><lb ed="R113" n="0663a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0646a0701">謂眞淨和尙依黃龍最久。居學地日。每謂不欲出
<lb ed="X" n="0646a08"/><lb ed="R113" n="0663a16"/>世作人師者。後洞山虗席。特請主之。路必由西山
<lb ed="X" n="0646a09"/><lb ed="R113" n="0663a17"/>過。乃入山訪候香城景順禪師。順乃蜀人。嗣黃龍。
<lb ed="X" n="0646a10"/><lb ed="R113" n="0663a18"/>後坐脫於香城。順以偈戲之曰。諸葛昔年稱隱者。
<lb ed="X" n="0646a11"/><lb ed="R113" n="0663b01"/>此句正述眞淨昔年之願。茅廬堅請出山來。此句
<lb ed="X" n="0646a12"/><lb ed="R113" n="0663b02"/>況今朝受請之意。松華若也沾春力。春力者。正謂
<lb ed="X" n="0646a13"/><lb ed="R113" n="0663b03"/>時運該興。不能隱藏。根在深巖也著開。比有德者
<lb ed="X" n="0646a14"/><lb ed="R113" n="0663b04"/>終隱不住。實歸美之辭也○諸葛姓也。名亮字孔
<lb ed="X" n="0646a15"/><lb ed="R113" n="0663b05"/>明。瑯琊人。躬耕于南陽之西臥龍崗。與徐庶爲友。
<lb ed="X" n="0646a16"/><lb ed="R113" n="0663b06"/>時劉玄德屯兵於新野。庶見之吿曰。諸葛孔明臥
<lb ed="X" n="0646a17"/><lb ed="R113" n="0663b07"/>龍也。將軍盍往見之。此人可以就見。不可以屈。由
<lb ed="X" n="0646a18"/><lb ed="R113" n="0663b08"/>是玄德遂詣亮所。凡三往而從命。遂拜爲軍師。後
<lb ed="X" n="0646a19"/><lb ed="R113" n="0663b09"/>爲蜀漢相。諡忠武候。史咏曰。世亂雄兵百載餘。孔
<lb ed="X" n="0646a20"/><lb ed="R113" n="0663b10"/>明曾此樂耕鋤。蜀王不自垂三顧。爭得先生出故
<lb ed="X" n="0646a21"/><lb ed="R113" n="0663b11"/>廬△至人出之與處。各自有時。時至而強隱。翻爲
<lb ed="X" n="0646a22"/><lb ed="R113" n="0663b12"/>不智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646a23"/><lb ed="R113" n="0663b13"/><p xml:id="pX64p0646a2301">此篇敎學者不可輕易是非於人。當細察其實也。</p>
<lb ed="X" n="0646a24"/><lb ed="R113" n="0663b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0646a2401">眞淨擧廣道者住五峯。輿議廣疎拙無應世才。逮廣
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0646b" n="0646b"/>
<lb ed="X" n="0646b01"/><lb ed="R113" n="0663b15"/>住持。精以治<anchor xml:id="nkr_note_add_0646b0101" n="0646b0101"/><anchor xml:id="beg0646b0101" n="0646b0101"/>己<anchor xml:id="end0646b0101"/>。寬以臨衆。未幾百廢具擧。衲子往來。
<lb ed="X" n="0646b02"/><lb ed="R113" n="0663b16"/>競爭喧傳。眞淨聞之曰。學者何易毀譽邪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646b03"/><lb ed="R113" n="0663b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0646b0301">此節明學者無識。廣道者。瑞州九峯希廣禪師。西
<lb ed="X" n="0646b04"/><lb ed="R113" n="0663b18"/>蜀梓州人。嗣眞淨文禪師。南嶽下十二世。師賦性
<lb ed="X" n="0646b05"/><lb ed="R113" n="0664a01"/>仁慈愛物。不<g ref="#CB07055">𤨏</g><g ref="#CB07055">𤨏</g>於尋常細故。故叢林號爲廣無
<lb ed="X" n="0646b06"/><lb ed="R113" n="0664a02"/>心。一日擧爲五峯住持。輿。衆也。衆人皆私議。謂廣
<lb ed="X" n="0646b07"/><lb ed="R113" n="0664a03"/>爲人疎散而又拙鈍。恐無應世之才。何能住得。及
<lb ed="X" n="0646b08"/><lb ed="R113" n="0664a04"/>至廣住後。治己甚是精嚴。臨衆極爲寬<g ref="#CB05769">𥙿</g>。不久之
<lb ed="X" n="0646b09"/><lb ed="R113" n="0664a05"/>間。寺中凡百弛廢者。咸皆備具。衲子往來。競爭喧
<lb ed="X" n="0646b10"/><lb ed="R113" n="0664a06"/>傳。乃衆口稱善也。眞淨聞之曰。學者何故易毀易
<lb ed="X" n="0646b11"/><lb ed="R113" n="0664a07"/>譽於人耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646b12"/><lb ed="R113" n="0664a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0646b1201">予每見叢林竊議曰。那箇長老行道安衆。那箇長老
<lb ed="X" n="0646b13"/><lb ed="R113" n="0664a09"/>不侵用常住。與衆同甘苦。夫稱善知識。爲一寺之主。
<lb ed="X" n="0646b14"/><lb ed="R113" n="0664a10"/>行道安衆。不侵常住。與衆甘苦。固當爲之。又何足道。
<lb ed="X" n="0646b15"/><lb ed="R113" n="0664a11"/>如士大夫做官。爲國安民。乃曰。我不受贓。不擾民。且
<lb ed="X" n="0646b16"/><lb ed="R113" n="0664a12"/>不受贓。不擾民。豈分外事耶<note place="inline">山堂小參</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646b17"/><lb ed="R113" n="0664a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0646b1701">此節復擧通病。予每見叢林禪和子竊議曰。那箇
<lb ed="X" n="0646b18"/><lb ed="R113" n="0664a14"/>長老。肻行道能安衆。那箇長老。不侵用常住。與衆
<lb ed="X" n="0646b19"/><lb ed="R113" n="0664a15"/>同甘苦。夫旣然稱爲善知識。乃荷佛祖重任。爲一
<lb ed="X" n="0646b20"/><lb ed="R113" n="0664a16"/>寺之主。行持道法。安撫大衆。不侵用常住。與衆人
<lb ed="X" n="0646b21"/><lb ed="R113" n="0664a17"/>同甘苦。理所當然。譬如士大夫做官的一般。上致
<lb ed="X" n="0646b22"/><lb ed="R113" n="0664a18"/>君而忠。下澤民而仁。皆本分所當行事也。乃曰。我
<lb ed="X" n="0646b23"/><lb ed="R113" n="0664b01"/>做官不受贓不擾民。呵呵。不受贓不擾民豈分外
<lb ed="X" n="0646b24"/><lb ed="R113" n="0664b02"/>之事耶。贓者吏受賄也。凡非理所得財賄皆曰贓
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0646c" n="0646c"/>
<lb ed="X" n="0646c01"/><lb ed="R113" n="0664b03"/>△妄議人者。最是折福的根本。願當自惜。毋伐德
<lb ed="X" n="0646c02"/><lb ed="R113" n="0664b04"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646c03"/><lb ed="R113" n="0664b05"/><p xml:id="pX64p0646c0301">此篇見古人愧<anchor xml:id="nkr_note_add_0646c0301" n="0646c0301"/><anchor xml:id="beg0646c0301" n="0646c0301"/>己<anchor xml:id="end0646c0301"/>自責。能知止也。</p>
<lb ed="X" n="0646c04"/><lb ed="R113" n="0664b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0646c0401">眞淨住歸宗。每歲化主納疏。布帛雲委。眞淨視之顰
<lb ed="X" n="0646c05"/><lb ed="R113" n="0664b07"/>蹙。<anchor xml:id="nkr_note_add_0646c0501" n="0646c0501"/><anchor xml:id="beg0646c0501" n="0646c0501"/>已<anchor xml:id="end0646c0501"/>而嘆曰。信心膏血。予慙無德。何以克當<note place="inline">李商老日涉記</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646c06"/><lb ed="R113" n="0664b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0646c0601">眞淨和尙住廬山<name role="" type="person">歸宗寺</name>。每年化主還山交納緣
<lb ed="X" n="0646c07"/><lb ed="R113" n="0664b09"/>疏。所有錢穀布帛。如雲屯聚委集之多。眞淨見之
<lb ed="X" n="0646c08"/><lb ed="R113" n="0664b10"/>顰眉蹙額。不以聚集之多爲喜也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0646c0801" n="0646c0801"/><anchor xml:id="beg0646c0801" n="0646c0801"/>已<anchor xml:id="end0646c0801"/>而乃嘆息曰。
<lb ed="X" n="0646c09"/><lb ed="R113" n="0664b11"/>如此等物。總皆是信心檀越之膏血也。予甚自慚
<lb ed="X" n="0646c10"/><lb ed="R113" n="0664b12"/>愧我無道德。何以能當此信心之施也△那一班
<lb ed="X" n="0646c11"/><lb ed="R113" n="0664b13"/>人。猶嫌其少。無慙媿心。於異類幾希。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646c12"/><lb ed="R113" n="0664b14"/><p xml:id="pX64p0646c1201">此篇敎學者存心須中正不隱。乃不失節義之操
<lb ed="X" n="0646c13"/><lb ed="R113" n="0664b15"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0646c14"/><lb ed="R113" n="0664b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0646c1401">眞淨曰。末法比丘。鮮有節義。每見其高談濶論。自謂
<lb ed="X" n="0646c15"/><lb ed="R113" n="0664b17"/>人莫能及。逮乎一<g ref="#CB01366">飰</g>之惠。則始異而終輔之。先毀而
<lb ed="X" n="0646c16"/><lb ed="R113" n="0664b18"/>後譽之。求其是曰是。非曰非。中正而不隱者少矣<note place="inline">壁記</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646c17"/><lb ed="R113" n="0665a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0646c1701">謂末法比丘。本無操守。又乏義氣。每常見他出語
<lb ed="X" n="0646c18"/><lb ed="R113" n="0665a02"/>高談濶論。如雲興浪湧。自言我能如此。人誰能及。
<lb ed="X" n="0646c19"/><lb ed="R113" n="0665a03"/>逮乎受人一食之恩。先與之異而後卽輔翊之。先
<lb ed="X" n="0646c20"/><lb ed="R113" n="0665a04"/>纔毀謗而後則稱譽之。求其一個是卽言是。非卽
<lb ed="X" n="0646c21"/><lb ed="R113" n="0665a05"/>言非。決定不爲利欲所惑。中正無隱諱者少矣△
<lb ed="X" n="0646c22"/><lb ed="R113" n="0665a06"/>小家子本不足齒。只是古人格言在此。也要知羞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646c23"/><lb ed="R113" n="0665a07"/><p xml:id="pX64p0646c2301">此篇訓人。體度宜乎愼重。操修貴乎實踐也。</p>
<lb ed="X" n="0646c24"/><lb ed="R113" n="0665a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0646c2401">眞淨曰。比丘之法。受用不宜豐滿。豐滿則溢。稱意之
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0647a" n="0647a"/>
<lb ed="X" n="0647a01"/><lb ed="R113" n="0665a09"/>事。不可多謀。多謀終敗。將有成之。必有壞之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647a02"/><lb ed="R113" n="0665a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0647a0201">此節敎所作當愼。謂出家者。時中受用。不宜過于
<lb ed="X" n="0647a03"/><lb ed="R113" n="0665a11"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0647a0301" n="0647a0301"/><anchor xml:id="beg0647a0301" n="0647a0301"/>豐<anchor xml:id="end0647a0301"/>滿。過必溢。溢。流去也。凡稱心之事。不可多謀。過
<lb ed="X" n="0647a04"/><lb ed="R113" n="0665a12"/>謀終敗。事有成必有壞。理之常也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647a05"/><lb ed="R113" n="0665a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0647a0501">予見黃龍先師。應世四十年。語默動靜。未甞以顏色
<lb ed="X" n="0647a06"/><lb ed="R113" n="0665a14"/>禮貌文才牢籠當世衲子。唯確有見地履實踐眞者。
<lb ed="X" n="0647a07"/><lb ed="R113" n="0665a15"/>委曲成褫之。其愼重眞得古人體裁。諸方罕有倫比。
<lb ed="X" n="0647a08"/><lb ed="R113" n="0665a16"/>故今日臨衆。無不取法<note place="inline">日涉記</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647a09"/><lb ed="R113" n="0665a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0647a0901">此節擧先宗行徑。予每見黃龍先師。應世利生。<anchor xml:id="nkr_note_add_0647a0901" n="0647a0901"/><anchor xml:id="beg0647a0901" n="0647a0901"/>已<anchor xml:id="end0647a0901"/>
<lb ed="X" n="0647a10"/><lb ed="R113" n="0665a18"/>四十年。語默之間。動靜之際。竟不曾將顏色取悅
<lb ed="X" n="0647a11"/><lb ed="R113" n="0665b01"/>人。以禮貌牽合人。亦不曾以文字才學牢籠人。衆
<lb ed="X" n="0647a12"/><lb ed="R113" n="0665b02"/>中果有見地穩密。履踐眞實者。則委曲以成褫之。
<lb ed="X" n="0647a13"/><lb ed="R113" n="0665b03"/>褫。成就也。其謹愼尊重處。眞得古人體格。諸方似
<lb ed="X" n="0647a14"/><lb ed="R113" n="0665b04"/>難得與之倫類而比擬之也。是故我今日臨衆。無
<lb ed="X" n="0647a15"/><lb ed="R113" n="0665b05"/>一事一法。而不取之爲軌則也△豐滿便溢。多謀
<lb ed="X" n="0647a16"/><lb ed="R113" n="0665b06"/>卽敗。誰不悉知。往往到者裏。蒙然若昧。乏智眼也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647a17"/><lb ed="R113" n="0665b07"/><p xml:id="pX64p0647a1701">此篇見古人朴素無貪。知足自安也。</p>
<lb ed="X" n="0647a18"/><lb ed="R113" n="0665b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0647a1801">眞淨住建康保寧。舒王齋<g ref="#CB01321">䞋</g>素縑。因問侍僧。此何物。
<lb ed="X" n="0647a19"/><lb ed="R113" n="0665b09"/>對曰。紡絲羅。眞淨曰。何用。侍僧曰。堪做袈裟。眞淨指
<lb ed="X" n="0647a20"/><lb ed="R113" n="0665b10"/>所衣布伽黎曰。我尋常披此。見者亦不甚嫌惡。卽令
<lb ed="X" n="0647a21"/><lb ed="R113" n="0665b11"/>送庫司。估賣供衆。其不事服飾如此<note place="inline">日涉記</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647a22"/><lb ed="R113" n="0665b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0647a2201">建康。卽金陵保寧寺名。舒王。宋徽宗進荆公爲舒
<lb ed="X" n="0647a23"/><lb ed="R113" n="0665b13"/>王。荆公于熈寧間拜爲相。作務新法病民。其子王
<lb ed="X" n="0647a24"/><lb ed="R113" n="0665b14"/>雱。爲崇正殿大學士。因佐父務新法必行。雱卒。父
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0647b" n="0647b"/>
<lb ed="X" n="0647b01"/><lb ed="R113" n="0665b15"/>罷相。晏閑間如夢<g ref="#CB00895">𥧌</g>。見一鬼使領雱荷鐵枷泣于
<lb ed="X" n="0647b02"/><lb ed="R113" n="0665b16"/>公前。曰因父務新法所致。公問使乞解。使曰。建寺
<lb ed="X" n="0647b03"/><lb ed="R113" n="0665b17"/><g ref="#CB01366">飰</g>僧可免。公遂捨金陵田地宅舍爲寺。賜額保寧。
<lb ed="X" n="0647b04"/><lb ed="R113" n="0665b18"/>請眞淨主之。縑。絹也。以素絹爲齋<g ref="#CB01321">䞋</g>。問侍者曰。此
<lb ed="X" n="0647b05"/><lb ed="R113" n="0666a01"/>何物也。對曰紡絲羅。師曰何用。侍者曰可作袈裟。
<lb ed="X" n="0647b06"/><lb ed="R113" n="0666a02"/>此云離塵服。師指所著布伽黎曰。我平常披此。見
<lb ed="X" n="0647b07"/><lb ed="R113" n="0666a03"/>者亦不甚嫌惡。用此何爲。卽令送入庫司。估賣以
<lb ed="X" n="0647b08"/><lb ed="R113" n="0666a04"/>爲供衆之資。其不好服飾裝點如此△事雖小而
<lb ed="X" n="0647b09"/><lb ed="R113" n="0666a05"/>榜樣眞。後人知此。豈不愼其所以効之耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647b10"/><lb ed="R113" n="0666a06"/><p xml:id="pX64p0647b1001">此篇敎人不可以難易變志。須鄭重力行也。</p>
<lb ed="X" n="0647b11"/><lb ed="R113" n="0666a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0647b1101">眞淨謂舒王曰。日用是處力行之。非則固止之。不應
<lb ed="X" n="0647b12"/><lb ed="R113" n="0666a08"/>以難易移其志。苟以今日之難。掉頭弗顧。安知他日
<lb ed="X" n="0647b13"/><lb ed="R113" n="0666a09"/>不難於今日乎<note place="inline">日涉記</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647b14"/><lb ed="R113" n="0666a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0647b1401">謂凡世人日用中所作爲事。是者。與理相合。宜常
<lb ed="X" n="0647b15"/><lb ed="R113" n="0666a11"/>著力而行之。悖乎理者。卽非是也。則堅其意而速
<lb ed="X" n="0647b16"/><lb ed="R113" n="0666a12"/>止之。凡事但問理之是非。勿論事之難易。以更易
<lb ed="X" n="0647b17"/><lb ed="R113" n="0666a13"/>其心志。或以今日之難爲者。便掉頭不顧。安知他
<lb ed="X" n="0647b18"/><lb ed="R113" n="0666a14"/>日事成業就之時。有更不難於今日者乎△幾句
<lb ed="X" n="0647b19"/><lb ed="R113" n="0666a15"/>說話。是躋聖賢捷徑。誠爲人所難行。吾輩當猛力
<lb ed="X" n="0647b20"/><lb ed="R113" n="0666a16"/>爲之可也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647b21"/><lb ed="R113" n="0666a17"/><p xml:id="pX64p0647b2101">此篇見前輩爲法重人之深心也。</p>
<lb ed="X" n="0647b22"/><lb ed="R113" n="0666a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0647b2201">眞淨聞一方有道之士化去。惻然歎息。至於泣涕。時
<lb ed="X" n="0647b23"/><lb ed="R113" n="0666b01"/>湛堂爲侍者。乃曰。物生天地間。一兆形質。枯死殘蠧。
<lb ed="X" n="0647b24"/><lb ed="R113" n="0666b02"/>似不可逃。何苦自傷。眞淨曰。法門之興。賴有德者振
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0647c" n="0647c"/>
<lb ed="X" n="0647c01"/><lb ed="R113" n="0666b03"/>之。今皆亡矣。叢林衰替。用此可卜<note place="inline">日涉記</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647c02"/><lb ed="R113" n="0666b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0647c0201">眞淨和尙。聞一方有道德之知識化去。化去者。有
<lb ed="X" n="0647c03"/><lb ed="R113" n="0666b05"/>而忽無也。惻然。痛惜也。吁嗟歎息。至于泣涕。眼出
<lb ed="X" n="0647c04"/><lb ed="R113" n="0666b06"/>爲泣。鼻出爲涕。時湛堂爲侍者。隆興府泐潭文準
<lb ed="X" n="0647c05"/><lb ed="R113" n="0666b07"/>禪師。興元府梁氏子。嗣眞淨文禪師。南嶽下十三
<lb ed="X" n="0647c06"/><lb ed="R113" n="0666b08"/>世。見師過於悲慟。乃曰。凡人生於天地之間。一兆
<lb ed="X" n="0647c07"/><lb ed="R113" n="0666b09"/>發之後受此形質。兆有形顯之義。枯老死滅殘缺
<lb ed="X" n="0647c08"/><lb ed="R113" n="0666b10"/>蠧損。皆不能預爲逃遯。和尙安得苦于自傷也如
<lb ed="X" n="0647c09"/><lb ed="R113" n="0666b11"/>此。師曰。法門之興。咸皆倚賴有德之師。能振起之。
<lb ed="X" n="0647c10"/><lb ed="R113" n="0666b12"/>所謂道人存而法存。德人滅則法滅。今日有道德
<lb ed="X" n="0647c11"/><lb ed="R113" n="0666b13"/>者俱兦矣。叢林之下。誰堪復振之。而今而後必衰
<lb ed="X" n="0647c12"/><lb ed="R113" n="0666b14"/>替矣△惜人重法之誠。乃聖賢性分之所具。非作
<lb ed="X" n="0647c13"/><lb ed="R113" n="0666b15"/>意爲之也。心痛法衰。泣烏能忍。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647c14"/><lb ed="R113" n="0666b16"/><p xml:id="pX64p0647c1401">此篇敎人。絕異學求妙悟。治心以務本也。</p>
<lb ed="X" n="0647c15"/><lb ed="R113" n="0666b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0647c1501">湛堂準和尙初參眞淨。常炙燈帳中看讀。眞淨呵曰。
<lb ed="X" n="0647c16"/><lb ed="R113" n="0666b18"/>所謂學者求治心也。學雖多而心不治。縱學而奚益。
<lb ed="X" n="0647c17"/><lb ed="R113" n="0667a01"/>而況百家異學。如山之高。海之深。子若爲盡之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647c18"/><lb ed="R113" n="0667a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0647c1801">此節敎絕異學。謂湛堂和尙初參眞淨禪師。未得
<lb ed="X" n="0647c19"/><lb ed="R113" n="0667a03"/>入理時。甞點燈帳中看讀。眞淨見卽呵責之曰。所
<lb ed="X" n="0647c20"/><lb ed="R113" n="0667a04"/>謂學者。非徒務文字之學。以求諸外也。當要息諸
<lb ed="X" n="0647c21"/><lb ed="R113" n="0667a05"/>想而治其心。心若不治。則根本不立。縱多學皆摘
<lb ed="X" n="0647c22"/><lb ed="R113" n="0667a06"/>葉尋枝。有何利益。況諸子百家之異學。諸子者。如
<lb ed="X" n="0647c23"/><lb ed="R113" n="0667a07"/>老莊荀墨之類。百家者。如韓柳歐蘇之類。異學者。
<lb ed="X" n="0647c24"/><lb ed="R113" n="0667a08"/>謂各有所主也。如山之高海之深。子何能盡究。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0648a" n="0648a"/>
<lb ed="X" n="0648a01"/><lb ed="R113" n="0667a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0648a0101">今棄本逐末。如賤使貴。恐妨道業。直須杜絕諸緣。當
<lb ed="X" n="0648a02"/><lb ed="R113" n="0667a10"/>求玅悟。他日觀之。如推門入臼。故不難矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648a03"/><lb ed="R113" n="0667a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0648a0301">此節當求妙悟。爾今如此爲學。正所謂棄本逐末。
<lb ed="X" n="0648a04"/><lb ed="R113" n="0667a12"/>猶如卑賤者。返役使尊貴之人。是爲倒置。于理不
<lb ed="X" n="0648a05"/><lb ed="R113" n="0667a13"/>當。其實有妨道業。從此直須塞絕諸分別妄緣。必
<lb ed="X" n="0648a06"/><lb ed="R113" n="0667a14"/>當專求妙悟。若使一旦豁然頓悟。然後看讀經史。
<lb ed="X" n="0648a07"/><lb ed="R113" n="0667a15"/>如推門入臼。一任開合。故不難矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648a08"/><lb ed="R113" n="0667a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0648a0801">湛堂卽時屛去所習。專注禪觀。一日聞衲子讀諸葛
<lb ed="X" n="0648a09"/><lb ed="R113" n="0667a17"/>孔明出師表。豁然開悟。凝滯頓釋。辯才無礙。在流輩
<lb ed="X" n="0648a10"/><lb ed="R113" n="0667a18"/>中。鮮有過者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648a11"/><lb ed="R113" n="0667b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0648a1101">此節聞示專修。湛堂聞示。卽時者。就在今日敎誡
<lb ed="X" n="0648a12"/><lb ed="R113" n="0667b02"/>之下。便自屛去向來所習學之事。屛。除也。專注。如
<lb ed="X" n="0648a13"/><lb ed="R113" n="0667b03"/>缾注水。禪觀。使心不亂。一日聞衲子讀諸葛孔明
<lb ed="X" n="0648a14"/><lb ed="R113" n="0667b04"/>出師表。諸葛武侯。受顧命輔後主。七擒孟獲。<anchor xml:id="nkr_note_add_0648a1401" n="0648a1401"/><anchor xml:id="beg0648a1401" n="0648a1401"/>已<anchor xml:id="end0648a1401"/>定
<lb ed="X" n="0648a15"/><lb ed="R113" n="0667b05"/>南方。乃出師伐魏。臨行遺表於後主。表云。先帝創
<lb ed="X" n="0648a16"/><lb ed="R113" n="0667b06"/>業未半。而中道崩殂。云云。至宮中府中。俱爲一體。
<lb ed="X" n="0648a17"/><lb ed="R113" n="0667b07"/>師遂豁然開悟。將平日<g ref="#CB05577">𮌎</g>中所有凝結積滯之物。
<lb ed="X" n="0648a18"/><lb ed="R113" n="0667b08"/>頓然冰釋。從此辯才無礙。其悟入之深。在同流輩
<lb ed="X" n="0648a19"/><lb ed="R113" n="0667b09"/>中。少有能超過其靈妙者△治心乃世出世之至
<lb ed="X" n="0648a20"/><lb ed="R113" n="0667b10"/>學。心不治而多學典章。所謂算沙徒困。終無益也。
<lb ed="X" n="0648a21"/><lb ed="R113" n="0667b11"/>讀至此。乃知良馬見鞭影而行。到則不難矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648a22"/><lb ed="R113" n="0667b12"/><p xml:id="pX64p0648a2201">此篇敎住持當與衆同好惡。乃合乎大中至正之
<lb ed="X" n="0648a23"/><lb ed="R113" n="0667b13"/>義也。</p>
<lb ed="X" n="0648a24"/><lb ed="R113" n="0667b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0648a2401">湛堂曰。有道德者樂於衆。無道德者樂於身。樂於衆
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0648b" n="0648b"/>
<lb ed="X" n="0648b01"/><lb ed="R113" n="0667b15"/>者長。樂於身者兦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648b02"/><lb ed="R113" n="0667b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0648b0201">此節明樂有所當。謂凡有道德之人。無一<anchor xml:id="nkr_note_add_0648b0201" n="0648b0201"/><anchor xml:id="beg0648b0201" n="0648b0201"/>己<anchor xml:id="end0648b0201"/>之私。
<lb ed="X" n="0648b03"/><lb ed="R113" n="0667b17"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0648b0301" n="0648b0301"/><anchor xml:id="beg0648b0301" n="0648b0301"/>己<anchor xml:id="end0648b0301"/>有其樂。則與衆同樂。無道德之人。只圖自家安
<lb ed="X" n="0648b04"/><lb ed="R113" n="0667b18"/>樂。不顧大衆。殊不知與衆同樂者。其樂悠長。爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0648b0401" n="0648b0401"/><anchor xml:id="beg0648b0401" n="0648b0401"/>己<anchor xml:id="end0648b0401"/>
<lb ed="X" n="0648b05"/><lb ed="R113" n="0668a01"/>求樂者。其樂無幾。不久卽亡矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648b06"/><lb ed="R113" n="0668a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0648b0601">今稱住持者。多以好惡臨衆。故衆人拂之。求其好而
<lb ed="X" n="0648b07"/><lb ed="R113" n="0668a03"/>知其惡。惡而知其好者鮮矣。故曰。與衆同憂樂同好
<lb ed="X" n="0648b08"/><lb ed="R113" n="0668a04"/>惡者義也。義之所在。天下孰不歸焉<note place="inline">二事癩可贅疣集</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648b09"/><lb ed="R113" n="0668a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0648b0901">此節敎存大義。今時之稱爲住持者。多以自<anchor xml:id="nkr_note_add_0648b0901" n="0648b0901"/><anchor xml:id="beg0648b0901" n="0648b0901"/>己<anchor xml:id="end0648b0901"/>好
<lb ed="X" n="0648b10"/><lb ed="R113" n="0668a06"/>惡之心。臨于大衆。不與衆同情。故拂逆而不就。要
<lb ed="X" n="0648b11"/><lb ed="R113" n="0668a07"/>求箇公心直膽者。諦審人情。看我旣好。而衆人何
<lb ed="X" n="0648b12"/><lb ed="R113" n="0668a08"/>故返惡。我旣惡。衆人因甚返好。此中必有其故。如
<lb ed="X" n="0648b13"/><lb ed="R113" n="0668a09"/>此住持。天下鮮矣。傳云。好人之所惡。惡人之所好。
<lb ed="X" n="0648b14"/><lb ed="R113" n="0668a10"/>是故拂人之性。災必逮夫身。拂者。逆也。故曰。寒暑
<lb ed="X" n="0648b15"/><lb ed="R113" n="0668a11"/>饑渴。衆所同憂。安逸飽暖。衆所同樂。道德仁義。衆
<lb ed="X" n="0648b16"/><lb ed="R113" n="0668a12"/>所同好。傷殘刻剝。衆所同惡。住持人。于此四種。能
<lb ed="X" n="0648b17"/><lb ed="R113" n="0668a13"/>同於衆者義也。義在則衆美具在。天下誰不歸之
<lb ed="X" n="0648b18"/><lb ed="R113" n="0668a14"/>敬之哉△義字當諦思。不可輕忽讀去。得此者。無
<lb ed="X" n="0648b19"/><lb ed="R113" n="0668a15"/>在不在也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648b20"/><lb ed="R113" n="0668a16"/><p xml:id="pX64p0648b2001">此篇言持法者。貴在變通。不知變通。則自救不暇。
<lb ed="X" n="0648b21"/><lb ed="R113" n="0668a17"/>安能爲人也。</p>
<lb ed="X" n="0648b22"/><lb ed="R113" n="0668a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0648b2201">湛堂曰。道者古今正權。善弘道者。要在變通。不知變
<lb ed="X" n="0648b23"/><lb ed="R113" n="0668b01"/>者。拘文執敎。滯相殢情。此皆不達權變。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648b24"/><lb ed="R113" n="0668b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0648b2401">此節敎人通權達變。謂道乃往古來今一大權柄。
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0648c" n="0648c"/>
<lb ed="X" n="0648c01"/><lb ed="R113" n="0668b03"/>主宰萬物。成立聖凡。通融無礙之法。不是一定作
<lb ed="X" n="0648c02"/><lb ed="R113" n="0668b04"/>死馬醫的。若是善于弘<anchor xml:id="nkr_note_add_0648c0201" n="0648c0201"/><anchor xml:id="beg0648c0201" n="0648c0201"/>揚<anchor xml:id="end0648c0201"/>此道者。自能通權達變。
<lb ed="X" n="0648c03"/><lb ed="R113" n="0668b05"/>所謂八面玲瓏。四方洞徹。由其入理之深也。設使
<lb ed="X" n="0648c04"/><lb ed="R113" n="0668b06"/>不知變通。拘定文字。執著敎典。留滯名相。困殢識
<lb ed="X" n="0648c05"/><lb ed="R113" n="0668b07"/>情。殢。困極也。一味作死法拈弄。有甚快活分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648c06"/><lb ed="R113" n="0668b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0648c0601">故僧問趙州。萬法歸一。一歸何處。州云。我在靑州做
<lb ed="X" n="0648c07"/><lb ed="R113" n="0668b09"/>領布衫重七斤。謂古人不達權變。能若是之酬酢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648c08"/><lb ed="R113" n="0668b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0648c0801">此節引古以證權變。試看僧問趙州。萬法歸一。一
<lb ed="X" n="0648c09"/><lb ed="R113" n="0668b11"/>歸何處。州曰我在靑州做領布衫重七斤。趙州觀
<lb ed="X" n="0648c10"/><lb ed="R113" n="0668b12"/>音院從諗禪師。曹州郝氏子。嗣南泉普願禪師。南
<lb ed="X" n="0648c11"/><lb ed="R113" n="0668b13"/>嶽下二世。古人若不通權達變。深融至理。豈能有
<lb ed="X" n="0648c12"/><lb ed="R113" n="0668b14"/>如是之酬酢耶。主答客曰酬。客答主曰酢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648c13"/><lb ed="R113" n="0668b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0648c1301">聖人云。幽谷無私。遂致斯響。洪鐘<g ref="#CB05278">簴</g>受。扣無不應。是
<lb ed="X" n="0648c14"/><lb ed="R113" n="0668b16"/>知通方上士。將返常合道。不守一而不應變也<note place="inline">與李
<lb ed="X" n="0648c15"/><lb ed="R113" n="0668b17"/>商老書</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648c16"/><lb ed="R113" n="0668b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0648c1601">此節結無私能應變。聖人指老子。云。幽谷無私。遂
<lb ed="X" n="0648c17"/><lb ed="R113" n="0669a01"/>致斯響。如幽深巖谷中。有人大呼則大應。小呼則
<lb ed="X" n="0648c18"/><lb ed="R113" n="0669a02"/>小應者。以其無私心彼我。故作此應也。又如洪鐘
<lb ed="X" n="0648c19"/><lb ed="R113" n="0669a03"/>受<g ref="#CB05278">簴</g>。扣之無不答也。<g ref="#CB05278">簴</g>。天上神獸。鹿頭龍身。說文
<lb ed="X" n="0648c20"/><lb ed="R113" n="0669a04"/>云。鐘皷之<g ref="#CB16519">󴂇</g>也。橫曰栒。縱曰<g ref="#CB05278">簴</g>。乃擊鐘之具。以是
<lb ed="X" n="0648c21"/><lb ed="R113" n="0669a05"/>而知。通方上士。返將平常之事。一一皆合於至道。
<lb ed="X" n="0648c22"/><lb ed="R113" n="0669a06"/>所謂信手拈來無不是。終不是那守定一法。而不
<lb ed="X" n="0648c23"/><lb ed="R113" n="0669a07"/>知隨事應用。變通無礙者比也△變通之境終不
<lb ed="X" n="0648c24"/><lb ed="R113" n="0669a08"/>易到。須是<g ref="#CB05577">𮌎</g>中無塊壘。舌上無交紋。乃得隨聲應
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0649a" n="0649a"/>
<lb ed="X" n="0649a01"/><lb ed="R113" n="0669a09"/>響。如只口說變通。總若羣盲摸象。了無實見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0649a02"/><lb ed="R113" n="0669a10"/><p xml:id="pX64p0649a0201">此篇敎人求友須勝<anchor xml:id="nkr_note_add_0649a0201" n="0649a0201"/><anchor xml:id="beg0649a0201" n="0649a0201"/>己<anchor xml:id="end0649a0201"/>。如其鄙匪無益也。</p>
<lb ed="X" n="0649a03"/><lb ed="R113" n="0669a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0649a0301">湛堂曰。學者求友。須是可爲師者。時中長懷尊敬。作
<lb ed="X" n="0649a04"/><lb ed="R113" n="0669a12"/>事取法。期有所益。或智識差勝於我。亦可相從。警所
<lb ed="X" n="0649a05"/><lb ed="R113" n="0669a13"/>未逮。萬一與我相似。則不如無也<note place="inline">寶峯實錄</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0649a06"/><lb ed="R113" n="0669a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0649a0601">謂凡學者尋求友人。須是可爲我師法者。二六時
<lb ed="X" n="0649a07"/><lb ed="R113" n="0669a15"/>中。常懷尊敬。每作事必當取法于他。期有利益。又
<lb ed="X" n="0649a08"/><lb ed="R113" n="0669a16"/>或彼智力見識略有勝過于我者。亦可以相從。差。
<lb ed="X" n="0649a09"/><lb ed="R113" n="0669a17"/>次也。何故。警<g ref="#CB15081">䇿</g>我所不及處。萬一與我一樣。則不
<lb ed="X" n="0649a10"/><lb ed="R113" n="0669a18"/>如無也△古德云。選擇良朋要老成。不如<anchor xml:id="nkr_note_add_0649a1001" n="0649a1001"/><anchor xml:id="beg0649a1001" n="0649a1001"/>己<anchor xml:id="end0649a1001"/>者莫
<lb ed="X" n="0649a11"/><lb ed="R113" n="0669b01"/>同盟。譬如水入汚泥去。縱若淸兮也未淸。其斯之
<lb ed="X" n="0649a12"/><lb ed="R113" n="0669b02"/>謂歟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0649a13"/><lb ed="R113" n="0669b03"/><p xml:id="pX64p0649a1301">此篇要人眞履實踐。務華非所宜也。</p>
<lb ed="X" n="0649a14"/><lb ed="R113" n="0669b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0649a1401">湛堂曰。祖庭秋晚。林下人不爲囂浮者。固自難得。昔
<lb ed="X" n="0649a15"/><lb ed="R113" n="0669b05"/>眞如住智海。嘗言在湘<g ref="#CB05290">𠧧</g>道吾時。衆雖不多。猶有老
<lb ed="X" n="0649a16"/><lb ed="R113" n="0669b06"/>衲數輩。履踐此道。自大潙來此。不下九百僧。無七五
<lb ed="X" n="0649a17"/><lb ed="R113" n="0669b07"/>人會我說話。予以是知。得人不在衆多矣<note place="inline">實錄</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0649a18"/><lb ed="R113" n="0669b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0649a1801">祖庭。卽佛祖之門庭也。秋晚。卽末法凋零之時也。
<lb ed="X" n="0649a19"/><lb ed="R113" n="0669b09"/>謂林下學人。於此凋零之際。有不爲囂喧浮薄之
<lb ed="X" n="0649a20"/><lb ed="R113" n="0669b10"/>事者。實是難得。昔眞如喆禪師住智海時。嘗言我
<lb ed="X" n="0649a21"/><lb ed="R113" n="0669b11"/>在湘江之西。住道吾寺時。衆雖不多。猶有老成衲
<lb ed="X" n="0649a22"/><lb ed="R113" n="0669b12"/>子幾人。行持此道。自大潙遷來智海時。論衆不止
<lb ed="X" n="0649a23"/><lb ed="R113" n="0669b13"/>九百僧。其間無七五人。會得我說話的舌頭落處。
<lb ed="X" n="0649a24"/><lb ed="R113" n="0669b14"/>以是而知。得人只要眞修實行者。固不在衆數之
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0649b" n="0649b"/>
<lb ed="X" n="0649b01"/><lb ed="R113" n="0669b15"/>多也△人之性分固是生成。而亦因時升降者有
<lb ed="X" n="0649b02"/><lb ed="R113" n="0669b16"/>之。不隨時變者幾人哉。須知古人之意。在實而不
<lb ed="X" n="0649b03"/><lb ed="R113" n="0669b17"/>在華。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0649b04"/><lb ed="R113" n="0669b18"/><p xml:id="pX64p0649b0401">此篇謂人情澆薄。知之最爲難也。</p>
<lb ed="X" n="0649b05"/><lb ed="R113" n="0670a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0649b0501">湛堂曰。惟人履行。不可以一詶一詰。固能盡知。葢口
<lb ed="X" n="0649b06"/><lb ed="R113" n="0670a02"/>舌辯利者。事或未可信。辭語拙訥者。理或未可窮。雖
<lb ed="X" n="0649b07"/><lb ed="R113" n="0670a03"/>窮其辭。恐未窮其理。能服其口。恐未服其心。惟人難
<lb ed="X" n="0649b08"/><lb ed="R113" n="0670a04"/>知。聖人所病。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0649b09"/><lb ed="R113" n="0670a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0649b0901">此節明知人之難。曰。世間惟獨有知人實處。不是
<lb ed="X" n="0649b10"/><lb ed="R113" n="0670a06"/>容易。非是一詶對一詰問。便能悉知。何也。葢有一
<lb ed="X" n="0649b11"/><lb ed="R113" n="0670a07"/>等口舌辯論鋒利者。聽其言似有可取。至于行事
<lb ed="X" n="0649b12"/><lb ed="R113" n="0670a08"/>之眞假。未可信也。又一種辭語拙訥者。訥語遲鈍
<lb ed="X" n="0649b13"/><lb ed="R113" n="0670a09"/>也。聞其聲似無可聽。而究竟其道理。<anchor xml:id="nkr_note_add_0649b1301" n="0649b1301"/><anchor xml:id="beg0649b1301" n="0649b1301"/>卻<anchor xml:id="end0649b1301"/>難以極窮。
<lb ed="X" n="0649b14"/><lb ed="R113" n="0670a10"/>所以拙訥者。雖能窮其辭。恐未能窮他之理。利口
<lb ed="X" n="0649b15"/><lb ed="R113" n="0670a11"/>者。雖能服其口。恐未能服他之心。此所以知人之
<lb ed="X" n="0649b16"/><lb ed="R113" n="0670a12"/>難。卽聖人亦有所患焉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0649b17"/><lb ed="R113" n="0670a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0649b1701">況近世衲子聰明。不務通物情。視聽多只伺過隙。與
<lb ed="X" n="0649b18"/><lb ed="R113" n="0670a14"/>衆違欲。與道乖方。相尙以欺。相冐以詐。使佛祖之道。
<lb ed="X" n="0649b19"/><lb ed="R113" n="0670a15"/>靡靡而愈薄。殆不可捄矣<note place="inline">答魯直書</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0649b20"/><lb ed="R113" n="0670a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0649b2001">此節出今時弊病。且近來衲子聞見處。竟不專以
<lb ed="X" n="0649b21"/><lb ed="R113" n="0670a17"/>通達人情爲事。而一味以此視聽。多只伺候人之
<lb ed="X" n="0649b22"/><lb ed="R113" n="0670a18"/>過隙。隙縫罅也。所以與衆人之情欲相違。與大道
<lb ed="X" n="0649b23"/><lb ed="R113" n="0670b01"/>之方向相乖。時中所競尙者。一味是欺瞞不實之
<lb ed="X" n="0649b24"/><lb ed="R113" n="0670b02"/>心。蒙昧<anchor xml:id="nkr_note_add_0649b2401" n="0649b2401"/><anchor xml:id="beg0649b2401" n="0649b2401"/>諂<anchor xml:id="end0649b2401"/>詐之念。<g ref="#CB00155">冐</g>蒙昧也。如此行徑。使佛祖之
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0649c" n="0649c"/>
<lb ed="X" n="0649c01"/><lb ed="R113" n="0670b03"/>道。漸漸轉衰。危乎不可捄也△近世人情。多尙浮
<lb ed="X" n="0649c02"/><lb ed="R113" n="0670b04"/>靡。行說俱非重厚。所以知人之難。不在于今也。我
<lb ed="X" n="0649c03"/><lb ed="R113" n="0670b05"/>願後人。存守箇好念頭得來受用。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0649c04"/><lb ed="R113" n="0670b06"/><p xml:id="pX64p0649c0401">此篇敎學者依附得人。可以操持無妄。成就品格
<lb ed="X" n="0649c05"/><lb ed="R113" n="0670b07"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0649c06"/><lb ed="R113" n="0670b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0649c0601">湛堂謂玅喜曰。像季比丘。外多狥物。內不明心。縱有
<lb ed="X" n="0649c07"/><lb ed="R113" n="0670b09"/>弘爲。皆非究竟。葢所附卑猥而使然。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0649c08"/><lb ed="R113" n="0670b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0649c0801">此節敎依附得人。謂像季學者。外但隨順境緣。逐
<lb ed="X" n="0649c09"/><lb ed="R113" n="0670b11"/>諸聲色。狥。順也。內不自求悟明心性。此等人。縱使
<lb ed="X" n="0649c10"/><lb ed="R113" n="0670b12"/>有弘大作爲處。皆是虗浮。實非究竟。何故。葢是所
<lb ed="X" n="0649c11"/><lb ed="R113" n="0670b13"/>依附之人。卑淺鄙猥之所致也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0649c12"/><lb ed="R113" n="0670b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0649c1201">如搏牛之<g ref="#CB00044">䖟</g>。飛止數步。若附驥尾。便有追風逐日之
<lb ed="X" n="0649c13"/><lb ed="R113" n="0670b15"/>能。乃依托之勝也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0649c14"/><lb ed="R113" n="0670b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0649c1401">此節喩明所附。譬如摶集牛身之<g ref="#CB00044">䖟</g>。據自力奮飛。
<lb ed="X" n="0649c15"/><lb ed="R113" n="0670b17"/>不過數步而<anchor xml:id="nkr_note_add_0649c1501" n="0649c1501"/><anchor xml:id="beg0649c1501" n="0649c1501"/>已<anchor xml:id="end0649c1501"/>。若附驥尾。驥。良馬也。便見其有風
<lb ed="X" n="0649c16"/><lb ed="R113" n="0670b18"/>可追日可逐之能也。此亦無他。乃依托之勝也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0649c17"/><lb ed="R113" n="0671a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0649c1701">是故學者。居必擇處。遊必就士。遂能絕邪僻。近中正。
<lb ed="X" n="0649c18"/><lb ed="R113" n="0671a02"/>聞正言也。昔福嚴雅和尙。每愛眞如喆。標致可尙。但
<lb ed="X" n="0649c19"/><lb ed="R113" n="0671a03"/>未知所附者何人。一日見與大寧寬。蔣山元。翠巖眞
<lb ed="X" n="0649c20"/><lb ed="R113" n="0671a04"/>偕行。雅喜不自勝。從容謂喆曰。諸大士法門龍象。子
<lb ed="X" n="0649c21"/><lb ed="R113" n="0671a05"/>得從之遊。異日支吾道之傾頹。彰祖敎之利濟。固不
<lb ed="X" n="0649c22"/><lb ed="R113" n="0671a06"/>在予之多囑也<note place="inline">日涉記</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0649c23"/><lb ed="R113" n="0671a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0649c2301">此節明依附之騐。以是知學者。居必擇其可居之
<lb ed="X" n="0649c24"/><lb ed="R113" n="0671a08"/>處。遊必擇其可與之人。處若善。人若良。遂能絕其
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0650a" n="0650a"/>
<lb ed="X" n="0650a01"/><lb ed="R113" n="0671a09"/>私邪偏僻之患。而得近中正。聞正言也。昔澤州福
<lb ed="X" n="0650a02"/><lb ed="R113" n="0671a10"/>嚴良雅禪師。嗣洞山守初禪師。靑原下八世。每愛
<lb ed="X" n="0650a03"/><lb ed="R113" n="0671a11"/>眞如喆之標格致趣。實爲可尙。但未知所依附何
<lb ed="X" n="0650a04"/><lb ed="R113" n="0671a12"/>人。一日見與洪州大寧道寬禪師。嗣石霜楚圓禪
<lb ed="X" n="0650a05"/><lb ed="R113" n="0671a13"/>師。蔣山贊元禪師。亦嗣石霜。南嶽下十一世。及翠
<lb ed="X" n="0650a06"/><lb ed="R113" n="0671a14"/>巖眞禪師偕行。偕。同也。雅師喜之不勝。從容閒暇
<lb ed="X" n="0650a07"/><lb ed="R113" n="0671a15"/>日。謂喆曰。諸大士皆福慧深厚者。乃法門中。有大
<lb ed="X" n="0650a08"/><lb ed="R113" n="0671a16"/>擔當大力量。如龍如象之人。子今得相從與之交
<lb ed="X" n="0650a09"/><lb ed="R113" n="0671a17"/>遊。他日支撑吾道之傾頺。彰顯祖敎之利濟。固不
<lb ed="X" n="0650a10"/><lb ed="R113" n="0671a18"/>在我之再三囑付也△失身匪類。萬事瓦裂。依托
<lb ed="X" n="0650a11"/><lb ed="R113" n="0671b01"/>二字。可不愼哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0650a12"/><lb ed="R113" n="0671b02"/><p xml:id="pX64p0650a1201">此篇敎學人須懷遠大之志。不可狥俗苟利也。</p>
<lb ed="X" n="0650a13"/><lb ed="R113" n="0671b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0650a1301">湛堂謂玅喜曰。參禪須要識慮高遠。志氣超邁。出言
<lb ed="X" n="0650a14"/><lb ed="R113" n="0671b04"/>行事。持信於人。勿隨勢利苟枉。自然不爲朋輩描摸
<lb ed="X" n="0650a15"/><lb ed="R113" n="0671b05"/>時所上下也<note place="inline">寶峰記聞</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0650a16"/><lb ed="R113" n="0671b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0650a1601">謂參禪人。先必要識見高。思慮遠。志與氣俱宜高
<lb ed="X" n="0650a17"/><lb ed="R113" n="0671b07"/>超遠邁。邁。遠也。凡出言行事之間。總皆要存誠立
<lb ed="X" n="0650a18"/><lb ed="R113" n="0671b08"/>信。使人不疑惑。又不可隨順勢力。貪求財利。苟且
<lb ed="X" n="0650a19"/><lb ed="R113" n="0671b09"/>枉屈之事。果能如此。自然使朋輩中人。無處下手。
<lb ed="X" n="0650a20"/><lb ed="R113" n="0671b10"/>來描畵你。摸索你。自然不似他輩。亦隨時世可上
<lb ed="X" n="0650a21"/><lb ed="R113" n="0671b11"/>可下之人也△循俗苟利。心性昏迷。卽墮爲流俗
<lb ed="X" n="0650a22"/><lb ed="R113" n="0671b12"/>人矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0650a23"/><lb ed="R113" n="0671b13"/><p xml:id="pX64p0650a2301">此篇見古人發言行事。要皆以不欺爲先也。</p>
<lb ed="X" n="0650a24"/><lb ed="R113" n="0671b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0650a2401">湛堂曰。予昔同靈源。侍晦堂於章江寺。靈源一日與
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0650b" n="0650b"/>
<lb ed="X" n="0650b01"/><lb ed="R113" n="0671b15"/>二僧入城。至晚方歸。晦堂因問。今日何往。靈源曰。適
<lb ed="X" n="0650b02"/><lb ed="R113" n="0671b16"/>往大寧來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0650b03"/><lb ed="R113" n="0671b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0650b0301">此節直述往事。謂予曾同靈源。奉侍晦堂和尙於
<lb ed="X" n="0650b04"/><lb ed="R113" n="0671b18"/>章江寺。靈源一日偶與二僧入城。至晚方始歸來。
<lb ed="X" n="0650b05"/><lb ed="R113" n="0672a01"/>晦堂因問曰。今日向甚麼處來。靈源以無事入城
<lb ed="X" n="0650b06"/><lb ed="R113" n="0672a02"/>自覺不便。但對曰。適纔往大寧來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0650b07"/><lb ed="R113" n="0672a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0650b0701">時死心在旁。厲聲呵曰。參禪欲脫生死。發言先要誠
<lb ed="X" n="0650b08"/><lb ed="R113" n="0672a04"/>實。淸兄何得妄語。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0650b09"/><lb ed="R113" n="0672a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0650b0901">此節明益友無諱。時死心正値在旁侍立。不忍其
<lb ed="X" n="0650b10"/><lb ed="R113" n="0672a06"/>虗妄。乃大聲呵之曰。參禪本爲超脫生死。發言必
<lb ed="X" n="0650b11"/><lb ed="R113" n="0672a07"/>先要至誠老實。淸兄你何得作此妄語。死心卽隆
<lb ed="X" n="0650b12"/><lb ed="R113" n="0672a08"/>興府黃龍悟新禪師。韶州黃氏子。嗣黃龍祖心禪
<lb ed="X" n="0650b13"/><lb ed="R113" n="0672a09"/>師。南嶽下十三世。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0650b14"/><lb ed="R113" n="0672a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0650b1401">靈源面熱不敢對。自爾不入城郭。不妄發言。予固知
<lb ed="X" n="0650b15"/><lb ed="R113" n="0672a11"/>靈源死心。皆良器也<note place="inline">日涉記</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0650b16"/><lb ed="R113" n="0672a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0650b1601">此節明知過能改。靈源聞呵。大漸面熱。不敢別對。
<lb ed="X" n="0650b17"/><lb ed="R113" n="0672a13"/>自此以後。更不敢復入城郭。外城曰郭。亦不敢虗
<lb ed="X" n="0650b18"/><lb ed="R113" n="0672a14"/>妄發言。予固知靈源知過必改。死心正而不屈。如
<lb ed="X" n="0650b19"/><lb ed="R113" n="0672a15"/>二人者。眞良器也。良。美也△古人存心。此中無絲
<lb ed="X" n="0650b20"/><lb ed="R113" n="0672a16"/>毫欺悋。死心以不自欺之心責友。靈源以不自悋
<lb ed="X" n="0650b21"/><lb ed="R113" n="0672a17"/>之心改過。此各得其正也。學者審之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0650b22"/><lb ed="R113" n="0672a18"/><p xml:id="pX64p0650b2201">此篇說古人好學不倦。一皆出自天眞。非勉強也。</p>
<lb ed="X" n="0650b23"/><lb ed="R113" n="0672b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0650b2301">湛堂曰。靈源好閱經史。食息未嘗少憩。僅能背諷乃
<lb ed="X" n="0650b24"/><lb ed="R113" n="0672b02"/>止。晦堂因呵之。靈源曰。嘗聞用力多者收功遠。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X64.1266.0650c" n="0650c"/>
<lb ed="X" n="0650c01"/><lb ed="R113" n="0672b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0650c0101">此節謂究學之功深。湛堂和尙。擧靈源禪師好學。
<lb ed="X" n="0650c02"/><lb ed="R113" n="0672b04"/>以<g ref="#CB15081">䇿</g>進後人。閱。觀也。經。卽一切經書。史。卽一切吏
<lb ed="X" n="0650c03"/><lb ed="R113" n="0672b05"/>籍。食。飮食。息。安<g ref="#CB05903">𥨊</g>。憩。息也。謂靈源好學。于飮食睡
<lb ed="X" n="0650c04"/><lb ed="R113" n="0672b06"/>眠之間。未甞少歇。凡讀書必到背諷得乃止。晦堂
<lb ed="X" n="0650c05"/><lb ed="R113" n="0672b07"/>呵之。以謂不當苦讀如是。靈源對曰。甞聞凡事用
<lb ed="X" n="0650c06"/><lb ed="R113" n="0672b08"/>力多者。收功亦遠。敎中有云。勇猛精進。自強不息
<lb ed="X" n="0650c07"/><lb ed="R113" n="0672b09"/>者。則三昧易成。彼岸易到。圓滿功德。亦得永遠也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0650c08"/><lb ed="R113" n="0672b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX64p0650c0801">故黃太史魯直曰。淸兄好學。如饑渴之嗜飮食。視利
<lb ed="X" n="0650c09"/><lb ed="R113" n="0672b11"/>養紛華若臭惡。葢其誠心自然。非特爾也<note place="inline">贅疣集</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0650c10"/><lb ed="R113" n="0672b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX64p0650c1001">此節出性分之本具。黃太史諱庭堅字魯直。號山
<lb ed="X" n="0650c11"/><lb ed="R113" n="0672b13"/>谷居士。得法于黃龍祖心禪師。故甞稱靈源曰。淸
<lb ed="X" n="0650c12"/><lb ed="R113" n="0672b14"/>兄好學。如饑渴者之欲飮食。視利養紛雜浮華之
<lb ed="X" n="0650c13"/><lb ed="R113" n="0672b15"/>事如惡臭。葢其天性至誠自然如此。非勉強爲之
<lb ed="X" n="0650c14"/><lb ed="R113" n="0672b16"/>也△請問今時學者。一本書你曾讀過幾遍。敢言
<lb ed="X" n="0650c15"/><lb ed="R113" n="0672b17"/>背諷乎。勉之勉之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0650c16"/>
<lb ed="X" n="0650c17"/><lb ed="R113" n="0672b18"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>禪林寶訓筆說卷上</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0618c1301" to="#end0618c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0618c2201" to="#end0618c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0618c2401" to="#end0618c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0619a0201" to="#end0619a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0619c0801" to="#end0619c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0619c1601" to="#end0619c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0619c2101" to="#end0619c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0620a0601" to="#end0620a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0620a0602" to="#end0620a0602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0620a2301" to="#end0620a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0620a2302" to="#end0620a2302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0621a0901" to="#end0621a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">妺</lem><rdg wit="#wit.orig">妹</rdg></app>
<app from="#beg0621a1401" to="#end0621a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">妺</lem><rdg wit="#wit.orig">妹</rdg></app>
<app from="#beg0621a1701" to="#end0621a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0621b1701" to="#end0621b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0621c1801" to="#end0621c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">新<note type="cf1">T48n2022_p1016c09</note><note type="cf2">X64n1263_p0470c01</note><note type="cf3">X64n1265_p0532c07</note></lem><rdg wit="#wit.orig">斯</rdg></app>
<app from="#beg0622a1301" to="#end0622a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">諡</lem><rdg wit="#wit.orig">謚</rdg></app>
<app from="#beg0622a1701" to="#end0622a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0623a1701" to="#end0623a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0623a2101" to="#end0623a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0623b0901" to="#end0623b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0625b1401" to="#end0625b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">揚</lem><rdg wit="#wit.orig">掦</rdg></app>
<app from="#beg0625b1701" to="#end0625b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0626b1301" to="#end0626b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0626b1601" to="#end0626b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0626c1901" to="#end0626c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0626c2401" to="#end0626c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0627a0201" to="#end0627a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0627a0701" to="#end0627a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0627c1201" to="#end0627c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0627c1901" to="#end0627c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0627c2301" to="#end0627c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0629b0101" to="#end0629b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0629b0901" to="#end0629b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">卻</lem><rdg wit="#wit.orig">郤</rdg></app>
<app from="#beg0630b1701" to="#end0630b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0630c1101" to="#end0630c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0630c1601" to="#end0630c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0630c1701" to="#end0630c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">諂</lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0630c1801" to="#end0630c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0632a0701" to="#end0632a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">揚</lem><rdg wit="#wit.orig">掦</rdg></app>
<app from="#beg0632a1501" to="#end0632a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0632a2401" to="#end0632a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0632b1501" to="#end0632b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0632b1801" to="#end0632b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0632c1901" to="#end0632c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0632c2201" to="#end0632c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0633a0401" to="#end0633a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0633a0601" to="#end0633a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0633a0801" to="#end0633a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0633c1401" to="#end0633c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0634a0201" to="#end0634a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0634c0801" to="#end0634c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0634c1101" to="#end0634c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0634c1901" to="#end0634c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0634c2001" to="#end0634c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0634c2301" to="#end0634c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0635a0401" to="#end0635a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0635a1201" to="#end0635a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0635a1401" to="#end0635a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0635a1501" to="#end0635a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0635b1701" to="#end0635b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0635c1201" to="#end0635c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0635c1501" to="#end0635c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0636a2401" to="#end0636a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0636b1001" to="#end0636b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0636b1701" to="#end0636b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">揚</lem><rdg wit="#wit.orig">掦</rdg></app>
<app from="#beg0637a1601" to="#end0637a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0637b0701" to="#end0637b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0637b0801" to="#end0637b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0637b1101" to="#end0637b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0637b1501" to="#end0637b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0637b2401" to="#end0637b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0637c1701" to="#end0637c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0638a1101" to="#end0638a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">忝</lem><rdg wit="#wit.orig">沗</rdg></app>
<app from="#beg0638a1201" to="#end0638a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">忝</lem><rdg wit="#wit.orig">沗</rdg></app>
<app from="#beg0638b0201" to="#end0638b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">諂<note type="cf1">J20nB096_p0460c15</note></lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0638c1801" to="#end0638c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0638c1802" to="#end0638c1802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0638c1901" to="#end0638c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0638c2401" to="#end0638c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0639a0201" to="#end0639a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0639a1701" to="#end0639a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0639b0101" to="#end0639b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0639b0601" to="#end0639b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0639c1701" to="#end0639c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0640a2101" to="#end0640a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0640b0801" to="#end0640b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0640b0802" to="#end0640b0802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0640c1301" to="#end0640c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0640c1701" to="#end0640c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0640c1801" to="#end0640c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0640c2201" to="#end0640c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0641a0301" to="#end0641a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0641a0501" to="#end0641a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0641c0401" to="#end0641c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0641c1301" to="#end0641c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0641c1401" to="#end0641c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0641c2001" to="#end0641c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0642b0801" to="#end0642b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0642b1301" to="#end0642b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0642b1901" to="#end0642b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0642c1201" to="#end0642c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0643b1301" to="#end0643b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">斂</lem><rdg wit="#wit.orig">歛</rdg></app>
<app from="#beg0643b1302" to="#end0643b1302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0643b1901" to="#end0643b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">斂</lem><rdg wit="#wit.orig">歛</rdg></app>
<app from="#beg0643b2301" to="#end0643b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0644b1101" to="#end0644b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">卻</lem><rdg wit="#wit.orig">郤</rdg></app>
<app from="#beg0644b1301" to="#end0644b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">卻</lem><rdg wit="#wit.orig">郤</rdg></app>
<app from="#beg0644c0101" to="#end0644c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0644c0301" to="#end0644c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">卻</lem><rdg wit="#wit.orig">郤</rdg></app>
<app from="#beg0644c0601" to="#end0644c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0644c2001" to="#end0644c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">追</lem><rdg wit="#wit.orig">迫</rdg></app>
<app from="#beg0645a0201" to="#end0645a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">諂<note type="cf1">X32n0620_p0558b13</note></lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0645a0401" to="#end0645a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0645a0402" to="#end0645a0402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">諂</lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0645b0301" to="#end0645b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">陝</lem><rdg wit="#wit.orig">陜</rdg></app>
<app from="#beg0646b0101" to="#end0646b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0646c0301" to="#end0646c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0646c0501" to="#end0646c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0646c0801" to="#end0646c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0647a0301" to="#end0647a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">豐</lem><rdg wit="#wit.orig">豊</rdg></app>
<app from="#beg0647a0901" to="#end0647a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0648a1401" to="#end0648a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0648b0201" to="#end0648b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0648b0301" to="#end0648b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0648b0401" to="#end0648b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0648b0901" to="#end0648b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0648c0201" to="#end0648c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">揚</lem><rdg wit="#wit.orig">掦</rdg></app>
<app from="#beg0649a0201" to="#end0649a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0649a1001" to="#end0649a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0649b1301" to="#end0649b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">卻</lem><rdg wit="#wit.orig">郤</rdg></app>
<app from="#beg0649b2401" to="#end0649b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">諂</lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0649c1501" to="#end0649c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0618c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0618c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0618c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618c2401">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0619a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0619a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0619c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0619c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0619c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0619c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0619c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0619c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0620a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0620a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0620a0602" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0620a0602">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0620a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0620a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0620a2302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0620a2302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0621a0901" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X64.0621a09.11" target="#nkr_note_add_0621a0901">妺【CB】，妹【卍續】（CBETA 按：可參考《佩觿》卷下第38頁：「妹妺，上莫佩翻姉妹，下音末桀妻。」）</note>
<note n="0621a1401" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X64.0621a14.04" target="#nkr_note_add_0621a1401">妺【CB】，妹【卍續】（CBETA 按：可參考《佩觿》卷下第38頁：「妹妺，上莫佩翻姉妹，下音末桀妻。」）</note>
<note n="0621a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0621a1701">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0621b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0621b1701">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0621c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0621c1801">新【CB】，斯【卍續】</note>
<note n="0622a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0622a1301">諡【CB】，謚【卍續】</note>
<note n="0622a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0622a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0623a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0623a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0623a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0623a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0623b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0623b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0625b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0625b1401">揚【CB】，掦【卍續】</note>
<note n="0625b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0625b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0626b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0626b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0626b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0626b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0626c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0626c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0626c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0626c2401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0627a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0627a0201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0627a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0627a0701">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0627c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0627c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0627c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0627c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0627c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0627c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0629b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0629b0101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0629b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0629b0901">卻【CB】，郤【卍續】</note>
<note n="0630b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0630b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0630c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0630c1101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0630c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0630c1601">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0630c1701" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X64.0630c17.08" target="#nkr_note_add_0630c1701">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0630c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0630c1801">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0632a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0632a0701">揚【CB】，掦【卍續】</note>
<note n="0632a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0632a1501">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0632a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0632a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0632b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0632b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0632b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0632b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0632c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0632c1901">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0632c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0632c2201">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0633a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0633a0401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0633a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0633a0601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0633a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0633a0801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0633c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0633c1401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0634a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0634a0201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0634c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0634c0801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0634c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0634c1101">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0634c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0634c1901">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0634c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0634c2001">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0634c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0634c2301">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0635a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0635a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0635a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0635a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0635a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0635a1401">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0635a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0635a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0635b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0635b1701">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0635c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0635c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0635c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0635c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0636a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0636a2401">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0636b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0636b1001">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0636b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0636b1701">揚【CB】，掦【卍續】</note>
<note n="0637a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0637a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0637b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0637b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0637b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0637b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0637b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0637b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0637b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0637b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0637b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0637b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0637c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0637c1701">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0638a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0638a1101">忝【CB】，沗【卍續】</note>
<note n="0638a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0638a1201">忝【CB】，沗【卍續】</note>
<note n="0638b0201" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X64.0638b02.14" target="#nkr_note_add_0638b0201">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0638c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0638c1801">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0638c1802" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0638c1802">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0638c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0638c1901">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0638c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0638c2401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0639a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0639a0201">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0639a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0639a1701">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0639b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0639b0101">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0639b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0639b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0639c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0639c1701">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0640a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0640a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0640b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0640b0801">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0640b0802" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0640b0802">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0640c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0640c1301">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0640c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0640c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0640c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0640c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0640c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0640c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0641a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0641a0301">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0641a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0641a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0641c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0641c0401">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0641c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0641c1301">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0641c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0641c1401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0641c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0641c2001">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0642b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0642b0801">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0642b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0642b1301">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0642b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0642b1901">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0642c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0642c1201">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0643b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0643b1301">斂【CB】，歛【卍續】</note>
<note n="0643b1302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0643b1302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0643b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0643b1901">斂【CB】，歛【卍續】</note>
<note n="0643b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0643b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0644b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0644b1101">卻【CB】，郤【卍續】</note>
<note n="0644b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0644b1301">卻【CB】，郤【卍續】</note>
<note n="0644c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0644c0101">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0644c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0644c0301">卻【CB】，郤【卍續】</note>
<note n="0644c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0644c0601">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0644c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0644c2001">追【CB】，迫【卍續】</note>
<note n="0645a0201" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X64.0645a02.06" target="#nkr_note_add_0645a0201">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0645a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0645a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0645a0402" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X64.0645a04.13" target="#nkr_note_add_0645a0402">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0645b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0645b0301">陝【CB】，陜【卍續】</note>
<note n="0646b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0646b0101">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0646c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0646c0301">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0646c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0646c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0646c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0646c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0647a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0647a0301">豐【CB】，豊【卍續】</note>
<note n="0647a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0647a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0648a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0648a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0648b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0648b0201">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0648b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0648b0301">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0648b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0648b0401">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0648b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0648b0901">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0648c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0648c0201">揚【CB】，掦【卍續】</note>
<note n="0649a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0649a0201">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0649a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0649a1001">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0649b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0649b1301">卻【CB】，郤【卍續】</note>
<note n="0649b2401" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X64.0649b24.04" target="#nkr_note_add_0649b2401">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0649c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0649c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>